Regisseur Richard Linklater geeft zich samen met zijn hoofdacteurs bloot in 'Before Sunset'

(tijd) - Met 'Before Sunset' brengt Richard Linklater een van de hoogtepunten van 2005 in de zalen. Het is geen verrassing dat net hij het romantische 'Before Sunset', een pure praatfilm, naar zo'n hoog niveau kon tillen. 'Je hoeft geen fetisjist te zijn om te genieten van een verhaal over iemand die compleet geobsedeerd is door iemand anders', zegt hij. 'Als het op de liefde aankomt, zijn we allemaal voyeurs.'

Het minste wat je kunt zeggen over Richard Linklater, is dat hij zijn zin doet. Een sprekend voorbeeld: terwijl zowat alle bekende regisseurs die zichzelf onafhankelijk noemen (van Quentin Tarantino over Kevin Smith tot Robert Rodriguez) deel uitmaken van de Miramax-kliek rond de brullende studiobaas Harvey Weinstein, heeft Linklater zich altijd ver van dat wereldje gehouden. Tarantino en Rodriguez zijn weliswaar goede vrienden van hem, maar hij hoeft niet per se deel uit te maken van Hollywood, ook al is het maar zijdelings.

Die uitgesproken eigengereidheid merkte je al in zijn bijna legendarische eerste film, 'Slacker', waar hij in wezen niets anders deed dan een rist (fictieve) marginale figuren commentaar laten geven op het leven. Nu en dan waagde hij zich aan iets commerciëlere projecten (zoals de geflopte western 'The Newton Boys' of onlangs nog de hit 'School of Rock'), maar vooral de kleine onafhankelijke producties springen in het oog. Er wordt trouwens bijna zonder uitzondering veel (héél veel) gepraat in die verhalen. De animatiefilm 'Waking Life' bestond bijvoorbeeld uit niets anders dan filosoferende figuren, terwijl 'Tape' zich volledig afspeelt in een motelkamer.

Die verbale kwaliteit geldt zeker ook voor het romantische tweeluik 'Before Sunrise'-'Before Sunset'. In de eerste film leerden een prille Amerikaanse twintiger (Jesse, gespeeld door Ethan Hawke) en een Française van dezelfde leeftijd (Céline, gespeeld door Julie Delpy) elkaar kennen op een internationale trein naar Parijs en brachten ze al pratend de nacht door in Wenen. Het vervolg speelt zich negen jaar later af en doet ongeveer hetzelfde (zij het op een andere manier en met een andere inhoud) in Parijs. Linklater, Hawke en Delpy schreven het script voor 'Before Sunset' samen over een periode van vijf jaar en legden duidelijk hun ziel in het project. Alleen zal de kijker zich nooit rekenschap geven van het feit dat het ook Linklaters leven en gedachten zijn die zich op het scherm afspelen. Dat kan de 43-jarige Texaan echter niets schelen.

'Ik ben er heel blij mee. (lacht) Dat heet 'achter de camera staan', en daar voel ik me veel meer op mijn gemak. Laat Ethan en Julie maar in de kijker lopen. Het grote publiek mag denken wat het wil. Ik voel me even goed een deel van die twee personages als Ethan en Julie. We hebben het samen geschreven, en dus is het voor ons alledrie even persoonlijk. Maar het is zeker geen autobiografisch verhaal en ik hoop dat de mensen dat ook niet denken.'

In 'Before Sunset' wordt even gretig gepraat als in uw eerste film, 'Slackers'. Hebt u het gevoel dat u in de loop der jaren dezelfde weg heeft voortgezet?

Richard Linklater: 'Het is angstaanjagend om te zien hoe beperkt je interesses zijn. Voor ik mijn eerste film maakte, dacht ik aan alle mogelijkheden die voor me open lagen. De wereld ging open toen ik bedacht dat ik films wou maken. Maar als je dan neerzit om een script te schrijven en je dus een verhaal moet verzinnen dat volgens jou goed genoeg is om op film vast te leggen, blijven er plots maar een beperkt aantal mogelijkheden over. Je mag dan nog zo hard proberen je grenzen te verleggen, uiteindelijk moet je je ermee verzoenen dat je interesses en capaciteiten minder breed zijn dan je zou willen.'

Wat in elk geval uit uw films naar voren komt, is een passionele liefde voor taal. Daarmee kun je toch alle kanten uit?

Linklater: 'Dat klopt. De eerste les die je op de filmschool leert, is tonen, niet praten. Gebruik beelden in de plaats van woorden. Cinema is een visueel medium. Dat is ook zo, maar voor mij is het een visueel medium dat ook pratende mensen kan laten zien. Het ben ook niet tevreden met dialogen, vastgelegd met een vaste camera. Ik maak geen verfilmd theater. Het is niet omdat mijn personages graag praten, dat mijn films geen cinematografische stijl hebben. Mijn visie is dat om het even welk aspect van dit leven cinema kan zijn. Dat heb ik voornamelijk gehaald uit de Nouvelle Vague. Zij hebben ervoor gezorgd dat films de laatste veertig jaar veel persoonlijker zijn geworden. Alles is mogelijk.'

Hebt u nooit overwogen van 'Before Sunset' een bijna stille film te maken, als contrast met 'Before Sunrise'?

Linklater: 'In een van de eerste versies van het scenario zat een heel lange vrijscène. Op dat moment zeiden de personages weinig. (lacht) Toen hadden we een heel ander idee van de film die we wilden maken, en ging het over hoe Jesse en Céline elkaar zes maanden later opnieuw ontmoetten. De film is in die vijf jaar een paar keer radicaal veranderd. Maar ook in deze versie zit bijna een minuut stilte, als ze de trap oplopen. Ethan, Julie en ik noemen die scène 'the walk of shame'. In een café zitten praten is één ding, maar als je weet dat haar flat boven aan die trap ligt en je technisch gezien nog altijd getrouwd bent, schieten je bitter weinig interessante onderwerpen te binnen.'

Hoewel Jesse en Céline bijna onophoudelijk babbelen, is er ook veel dat niet gezegd wordt. Hebben jullie alles toch grondig doorgepraat?

Linklater: 'Ja. We hebben deze film benaderd zonder remmingen. Maar het hangt er ook van af wat de acteurs willen. Sommige acteurs hebben liever niet dat je alles uitspelt. In dit geval waren we vastbesloten om heel open te zijn met elkaar. We wisten goed waarmee we bezig waren. Als 'Before Sunset' soms spontaan of geïmproviseerd lijkt, is dat een pluim voor Julie en Ethan, want we hebben alles door en door gerepeteerd, zoals een toneelstuk. Er was geen ruimte voor improvisatie. Alles wat we gedraaid hebben, zie je ook op het scherm. Normaal gezien herwerk je een film compleet in de montagekamer. Daar was in dit geval geen sprake van.'

Liefdesfilms die niet de donkere kant van de liefde tonen, worden al snel gezien als sentimenteel. Vond u het een uitdaging om aan die val te ontsnappen en iets subtiels te maken dat toch niet donker is?

Linklater: 'Eigenlijk niet. Als je het over de liefde hebt, is het niet zo moeilijk om een publiek te interesseren, of je nu een donker portret schildert of een licht. Je hoeft geen fetisjist te zijn om te genieten van een verhaal over iemand die compleet geobsedeerd is door iemand anders. Als het op de liefde aankomt, zijn we allemaal voyeurs. Iemand anders' liefdesleven is op een bizarre manier altijd fascinerend, vooral als het niet op je eigen situatie lijkt. Films die relaties tonen zoals jij die kent, zul je misschien zelfs vervelend vinden. Er is veel ruimte om het onderwerp vanuit verschillende hoeken te benaderen. Ik ben blij dat je de film subtiel noemt, want dat is wat we wilden bereiken. Dat soort films wordt te weinig gemaakt, terwijl dat volgens mij net een veel realistischere weergave van de liefde is. Maar ik ben dan ook een onverbeterlijke romanticus.'

Linklater: 'Misschien. Zulke dingen kun je niet voorspellen. Julie zei me dat we beter niet te lang meer wachten als we een seksscène willen draaien. (met Frans accent) 'Ik wil niet oud en grijs zijn. Nu zie ik er nog goed uit.' Maar als we het doen, zal het waarschijnlijk gaan over de buik van het huwelijksfeest, zoals ik het noem. Kinderen, het dagelijkse leven, alle dingen die mensen moeten doen om samen te leven. Het lijkt me interessant om te bekijken hoe twee mensen tussen wie het klikt, het aanpakken om samen te leven. Het is zwaar werk.'

Uw vorige film was de commerciële komedie 'School of Rock'. Voelt u zich meer thuis op de set van een kleine film als 'Before Sunset'?

Linklater: 'Eigenlijk komt het veel meer op hetzelfde neer dan je zou denken, toch voor mij. Als regisseur maak je min of meer de wereld waarin je werkt. Ik kan twee uiteenlopende films maken zoals 'School of Rock' en 'Before Sunset' en toch het gevoel hebben dat ik hetzelfde doe. Ik had een heel nauwe band met Ethan en Julie tijdens het maken van 'Before Sunset', maar die intimiteit was er ook met Jack Black en die bende tieners op de set van 'School of Rock'. We hebben drie weken gerepeteerd, ik heb ze allemaal goed leren kennen, ik paste het script aan als ik een van die kinderen iets interessants zag doen. Allemaal dingen die ook bij 'Before Sunset' gebeurd zijn. De benadering was dezelfde. Alleen de omstandigheden verschillen. Maar dat maakt het net boeiend.'

'School of Rock' werd een hit. Hebt u nu meer vrijheid om te kiezen wat uw volgende film wordt?

Linklater: 'Ja, maar het heeft me ook een beetje bang gemaakt om weer in het studiosysteem te werken. Ik weet nu wat je moet doen om een studio geïnteresseerd te krijgen in een film. 'Dazed and Confused' en 'The Newton Boys' had ik ook in dat systeem gemaakt, en die waren zonder veel enthousiasme op de markt gegooid door de studio in kwestie. Weet je hoe een Hollywoodstudio naar een film kijkt? Ze doen allerlei marktonderzoeken en stellen zich de vraag of de film 100 miljoen dollar kan opbrengen. Als het antwoord ja is, krijg je hun volle steun bij de release. Als het antwoord nee is, laten ze je vallen als een baksteen en moet je het rooien met wat kruimels en een slechte releasedatum. Het is een trieste wereld, maar zo werkt het nu eenmaal.'

'Before Sunset' speelt nu in de zalen.

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud