Ontastbare schaduwbeelden in Tilburg

(tijd) - Dirk Braeckman is sinds de jaren 80 een van de toonaangevende figuren in de hedendaagse foto- en kunstscène. Het afgelopen decennium onderging zijn werk een toenemende versobering. De menselijke figuur verdween nagenoeg uit zijn beelden, schrale interieurs en ondoorgrondelijke situaties bleven. In De Pont in het Nederlandse Tilburg presenteert hij zijn eerste buitenlandse museale tentoonstelling onder de titel 'Additional Photos'.

Toen Dirk Braeckman in 1977 de Gentse academie binnenstapte, twijfelde hij of hij zich zou inschrijven voor schilderkunst of fotografie. Het werd het laatste. Braeckman is blijven twijfelen en kijkt nog altijd met de attitude van een schilder. Zijn werk gaat onder meer over onmacht en het onvermogen te communiceren met wat er is. Die existentiële leegte ondersteunt hij met een strak formeel kader: grote formaten, haast zuigend mat papier en een tonaliteit van grijs naar zwart.

In de actuele fotografie gaat Braeckman verrassend plastisch te werk. Aanvankelijk maakte hij fysiek geladen beelden, gedreven door de tijdsgeest van de 'Nieuwe Wilden'. De omgang met het fotopapier in de donkere kamer was minstens zo belangrijk als het moment van de opname van de foto. Braeckman week af van de traditionele ontwikkelmethodes en schilderde letterlijk met licht en ontwikkelaar. In de jaren 80 en de vroege jaren 90 maakte hij voornamelijk portretten en zelfportretten.

De mensen in Braeckmans foto's leken wel de omhulsels van onbereikbare emoties. Zijn foto's krasten op het oppervlak van de huid van de afgebeelde figuren. Sporadisch reproduceerde hij foto's uit (seks)magazines. In het uitvergrote eindresultaat wordt dat verraden door een subtiele reflectie die duidelijk maakt dat we 'slechts' naar een stuk papier kijken, het oppervlak van een verlangen.

Gaandeweg traden de ruimtes op zich op de voorgrond en verdwenen de mensen uit zijn foto's. De grote ommekeer kwam er in 1995 met een schitterende presentatie in de Gentse Vereniging voor het Museum van Hedendaagse Kunst. In zichzelf gekeerde niet-plaatsen, alledaagse kamers en afgeleefde ruimtes hadden de bewoners ervan verjaagd. Tot vandaag blijft Braeckman zijn foto's verder uitpuren. Het resultaat is een indrukwekkend oeuvre waarvan de wortels ondertussen twintig jaar diep zitten. Vorig jaar werd Braeckman ook bekend bij een breder publiek met twee uitmuntende foto's van koning Albert en koningin Paola.

De presentatie in De Pont luidt geen nieuwe fase in Braeckmans werk in. Het is een juiste en uitgebalanceerde tentoonstelling waarin Braeckman bevestigt tot de grote actuele kunstenaars te behoren. Er worden 25 recente beelden getoond. De architecturale volumes die in het midden van de enorme ruimte van De Pont opgesteld zijn, geven Braeckman de mogelijkheid te werken met intieme binnenruimtes terwijl de buitenwanden naar de permanente collectie gericht zijn. Braeckman werkt overwegend op het grote formaat van 120 centimeter op 180 centimeter. Verrassend is een kleiner werk: een foto van een fragment van een computerscherm. We zien de hals en de torso van een vrouw. De beeldpunten van het scherm wekken de indruk van een geweven stof. Eens te meer accentueert Braeckman het oppervlak dat het lijkt te halen van het globale beeld.

Banale, ietwat mistroostige locaties worden in Braeckmans beelden getransformeerd tot mentale ruimtes. Meestal bevindt de fotograaf zich alleen op die plaatsen. Op zoek naar houvast reflecteert hij zijn flitslamp op tegelmuren, houtpanelen en de schimmige objecten in de kamers. Die subtiele aanwezigheid is cruciaal: misschien is Dirk Braeckman nooit gestopt met zelfportretten te maken.

Op een van de foto's treffen we een vrouw aan. Ze staat voor de schouw waarop een klok en een foto van een koppel. Ze draagt een zwart hemdje, daaronder is ze naakt. Begeerlijk en ontspannen kijkt ze naar beneden. Braeckman bekijkt haar door de zoeker van zijn camera, alsof ze daardoor ontastbaar wordt.

Iedere anekdotiek is weggesleten in Dirk Braeckmans foto's. Het gewicht van de tijd is zwaar in zijn beelden. Hij zegt daarover zelf: 'Ik trek sporen na die onbeduidend lijken. Het zijn allemaal plaatsen waarvan je ergens kunt vermoeden dat er geleefd is, dat die ruimte heel wat doorstaan heeft of dat mensen er veel ondergaan hebben, maar dat je dat nooit te weten zult komen.'

'Additional Photos' van Dirk Braeckman, tot 16 mei in De Pont museum voor hedendaagse kunst, Wilhelminapark 1, Tilburg, Nederland. Open di.-zo. 11-17u. Web: www.depont.nl

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud