Advertentie

Kunstwereld reageert negatief op ontslag artistiek directeur S.M.A.K.

(tijd) - Het onverwachte ontslag door de raad van bestuur van het Gentse S.M.A.K. van artistiek directeur Peter Doroshenko zorgt voor emoties en beroering in de nationale, maar ook internationale wereld van de beeldende kunsten. Achter het ontslag 'wegens artistieke meningsverschillen' schuilt een dieperliggend euvel: de Vlaamse kunstwereld wordt meer en meer geconfronteerd met de professionalisering van het zakelijke en artistieke management in haar instellingen. Een kunstbeleid kan niet meer enkel op 'meeslepend enthousiasme' drijven. In dit geschil blijkt zowat iedereen last te hebben van groeipijnen.

De Amerikaan Peter Doroshenko werd na een selectieprocedure binnengehaald als de opvolger van Jan Hoet in het Stedelijk Museum voor Actuele Kunst (S.M.A.K.) van de stad Gent. De raad van bestuur koos bewust voor een figuur die de antipode moest zijn van Hoet: 'Hij moest een verschil maken van 180 procent, daarom koos ook ik voor hem', zei Jan Hoet gisteren aan deze krant. Doroshenko werd enthousiast binnengehaald, maar overleefde zijn proefperiode van een jaar niet: de artistieke meningsverschillen tussen hem en de raad van bestuur bleken te groot. Doroshenko werd ook een gebrek aan communicatievaardigheid verweten.

De Antwerpse schilder Luc Tuymans, internationaal de bekendste Vlaamse kunstenaar, reageert nuchter. 'Men vond dat Doroshenko te weinig met kunstenaars praatte en niet passioneel genoeg bezig was met kunst. Larie: ik heb dit weekend tientallen telefoontjes gekregen van internationale kunstenaars en museumdirecteuren, die me vroegen wat er aan de hand was in Gent en hoe Doroshenko kon worden geholpen. Hij heeft internationaal een erg goeie naam en bouwde in geen tijd een internationaal netwerk op. Als niet snel een oplossing gevonden wordt, heeft dit gevolgen voor het imago van de Vlaamse kunstscene in het buitenland. Mij lijkt het dat op zijn minst overhaast te werk is gegaan.'

Dat gevoel van overhaasting blijkt niet meteen uit de reacties uit de hoek van het S.M.A.K. zelf en de stad Gent, voogdij-overheid van het S.M.A.K.. Verschillende bronnen zeggen dat er al enkele maanden spanningen waren tussen Doroshenko en enkele leden van het dagelijks bestuur. Die bronnen bevestigen ook dat het niet boterde tussen Doroshenko en zakelijk directeur Sven Jacobs. Maar de zwijgplicht, opgelegd door Sas Van Rouveroij, stadsschepen van Gent en voorzitter van de raad van bestuur, bemoeilijkt enige openheid in de gang van zaken.

Dirk Schutyser, voorzitter van de Vriendenvereniging van het S.M.A.K. en lid van de raad van bestuur, verdedigt de beslissing. 'Als wij als instelling een verkeerde keuze hebben gemaakt bij de selectie, dan moeten wij die fout durven goed te maken. Dat gebeurt in elk professioneel management. Een management dat te laat ingrijpt, wordt ongenadig met de vinger gewezen.'

Jan Hoet zegt de zaak van op de zijlijn gevolgd te hebben, maar stond uiteindelijk toch achter de beslissing tot ontslag van Doroshenko: 'Het S.M.A.K. had een dynamiek, die niet verloren mocht gaan. Maar het viel allemaal stil.'

Hans Martens, adviseur beeldende kunst op het kabinet van Bert Anciaux, is lid van de raad van bestuur van het S.M.A.K., maar heeft zichzelf in die laatste functie op non-actief gezet en acht zich dus niet onderworpen aan de zwijgplicht. 'We hebben te maken met een schizofrene situatie. Enerzijds is er de stad, die begrijpelijkerwijs van het S.M.A.K. een publiekssucces wil maken, een trekpleister in haar city marketing. Anderzijds heb je het museumpersoneel en de kunstenaars, die vooral een sterk inhoudelijk en internationaal gericht museum willen maken. Je moet iemand vinden die op haast schizofrene manier die twee niveaus met elkaar kan verzoenen. Jan Hoet was daar een meester in, Peter Doroshenko heeft het lokale, stedelijke aspect naast zich neergelegd. Hij ging bijvoorbeeld niet naar de eindejaarsjury van de Stedelijke Academie, maar bezocht wel de internationale evenementen.'

Maar velen stellen zich vragen over het professionalisme binnen wat gebeurd is. 'Ik begrijp niet hoe men er zo licht overgaat dat een raad van bestuur zich de bevoegdheid toe-eigent een artistieke visie op te leggen. Een raad van bestuur, zelfs van een museum, moet zorgen dat de instelling bestuurlijk en financieel goed draait en heeft zich niet te moeien met het artistieke beleid. Als die raad een verkeerde keuze heeft gemaakt, moet hij niet Doroshenko ontslaan, maar de eer aan zichzelf houden en opstappen.' Dat zegt een bron uit de top van het Belgische kunstenbeleid, die anoniem wil blijven.

Ook Johan Vansteenkiste, directeur van Initiatief Beeldende Kunsten (steunpunt voor beeldende kunsten dat door de overheid is opgericht als intermediair tussen het beleid en de sector), is die mening toegedaan. 'Men heeft Peter Doroshenko gewoon geen eerlijke kans gegeven. Zo iemand moet zich drie, vier jaar kunnen inwerken. Hij is buitenlander, kent de lokale pijnpunten en vooral -puntjes niet. In dit eerste jaar heeft hij één eigen tentoonstelling kunnen maken, de rest was gewoon het uitvoeren van wat nog door Jan Hoet was opgezet. Pas vanaf februari 2005 zou hij zijn eerste eigen tentoonstellingen kunnen presenteren.'

Een andere bron: 'Het grote probleem is dat er in dit land nog geen echte expertise bestaat om een museum voor hedendaagse kunst te leiden. Daarnaast ontbreekt een bestuurlijke cultuur in de sector. De Nederlanders zijn daar aan begonnen na de Tweede Wereldoorlog, de Vlamingen halfweg de jaren tachtig. We worden geconfronteerd met groeipijnen in het artistieke beleid. Wat nu gebeurd is, is een proeve van amateurisme en van overhaasting. Dat moet ons tot nadenken stemmen.'

Dat vinden zowat alle partijen. Zij vragen dat een bezinningsperiode wordt ingevoerd. Ondertussen praat de raad van bestuur van het S.M.A.K. al wel met een mogelijke opvolger van Doroshenko, de geruchtenmolen draait volop.

'Maar het personeel van het museum moet dit keer bij de keuze betrokken worden', vindt Jan Hoet. 'Klopt', zegt Dirk Schutyser: 'De potentiële opvolger moet zich eerst aan het personeel voorstellen en met hen praten. Pas daarna valt de beslissing.' Het feit dat een meerderheid van het personeel, tot verrassing van de raad van bestuur, vrijdag afkeurend reageerde op de beslissing tot ontslag, speelt hierin mee.

Maar het ziet ernaar uit dat de opvolgingsprocedure langer zal duren dan verwacht. Vanuit diverse hoeken worden acties aangekondigd en gesprekken met het Gentse stadsbestuur en het S.M.A.K. aangevraagd.

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud