Het muziek Lod brengt Griekse klaagliederen

(tijd) - Voor het concert 'Tranende Vogels' brengt Dick van der Harst, huiscomponist van Het muziek Lod, twee zangeressen, een cello, een klarinet en een bandoneon samen. Ze brengen zowel traditionele als hedendaagse klaagliederen. De zang is een wisselwerking tussen een Vlaamse en een Griekse zangeres.

Tijdens recente muziektheaterproducties werkten Dick van der Harst en regisseur Eric De Volder al veelvuldig met polyfonische koorzangen om uitdrukking te geven aan collectieve rouwprocessen. In 'Diep in het bos' (1999) gaf een koor van zeven actrices commentaar op het Belgische Dutroux-drama. Ook in het recentere 'Zwarte vogels in de bomen' (2002) bezongen quasi-gregoriaanse gezangen de absurditeit van leven en dood.

Voor 'Tranende Vogels' baseerde Van der Harst zich op de Griekse traditie van de miroloyia. In deze weenliederen, die gezongen worden om het afscheid van dierbaren tijdens begrafenissen, huwelijken of emigraties te verzachten, wordt voornamelijk de menselijke stem gebruikt. De ikpersoon spreekt in een dialoog van vraag en antwoord de afwezige toe en geeft hem of haar tijdelijk weer een stem. Het vastgelegde, mondeling overgeleverde repertoire verschilt van streek tot streek.

Dick van der Harst: 'Dood, lijden en rouw zijn in het Grieks allemaal vrouwelijk. Je hebt dan ook alleen maar miroloyiazangeressen. Die vrouwen kunnen hun repertoire maar overtuigend vertolken door een juiste verbinding tussen de overgeleverde traditie, de eigen rouwervaring en het actuele rouwmoment. Wie iets tragisch beleefd heeft en zich daar na verloop van tijd over kan zetten, zal er veel beter over kunnen zingen. Het vertrekt vanuit een diep verdriet, maar op een gegeven moment moet je dat verdriet kunnen loslaten. Ik geloof niet in het cliché van de lijdende kunstenaar. Zolang iemand lijdt, gebeurt er niets. Dat kan alleen maar leiden tot ongezonde pathetiek.'

Tijdens een workshop vier jaar geleden ontmoette Van der Harst de Griekse miroloyiazangeres Katerina Zakka. Ze is afkomstig uit een van de Pogonidorpen aan de Grieks-Albanese grens in Epirus, een gebied waar de traditie van het afscheid nemen nog zeer sterk leeft.

Van der Harst: 'Nadat haar man stierf werd ze een zeer gewaardeerde miroloyiazangeres. Ze is een belangrijke schakel geworden in het tot stand houden van de mondelinge traditie. Ik zocht haar weer op toen ik vorig jaar de kans kreeg om een deel van dit project uit te werken voor het Time Festival dat in het teken stond van 'Ars Moriendi / Ars Vivendi'. We hebben dat programma toen ook in Korfu gebracht, na slechts enkele dagen repetitie. Nu had ik de kans om nog meer over en weer te gaan tussen verschillende muziekstijlen. Ik wilde de balans tussen Katerina en Katelijne Van Laethem scherper afstellen en daar heb ik een nieuw duet voor geschreven. Het Belgische publiek was vooral gefascineerd door het 'exotische' karakter van Katerina's liederen, waardoor de impact van Katelijne wat verzwakte. In Korfu had je dan weer net het omgekeerde effect. Daar zorgde Katelijne voor de 'exotische factor. Nu heb ik een stuk geschreven waarin de verhouding tussen beide zangeressen beter naar voren komt.'

Van der Harst heeft al langer een voorliefde voor de pure muziek rond thema's als dood, lijden en rouw. Hij haalt heel wat muzikale inspiratie uit de emoties die daarmee verbonden zijn. Het feit dat er in Griekenland haast op een professionele manier over zulke zware thema's gezongen wordt, zonder dat de zangeressen in het lijden verzwelgen, fascineerde hem.

Van der Harst: 'Het is net alsof ze een knop omdraaien in hun hoofd. Ongelooflijk. Je ziet ze vol overgave zingen en opgaan in de droefheid van het moment en na het liedje schuiven ze gewoon terug vrolijk aan tafel en wordt er weer volop gefeest. Het doet wat aan flamenco denken. Het is zeer heftig en diep, het gaat om grote emoties, maar zodra het lied stopt, is er een 'klik'. Ook bij ons bestaat de drang om een persoonlijke emotie om te zetten in een sociaal of collectief gevoel. Een begrafenis kan door de juiste zang op een heel andere manier beleefd worden. Het kan een band creëren tussen de aanwezige familie, vrienden en kennissen. Ook een popconcert ligt in het verlengde van die drang naar collectieve beleving. Je hebt dan ook allemaal sympathisanten van dezelfde groep of artiest zodat er een soort spirituele verbondenheid ontstaat.'

'Tranende Vogels' met Katerina Zakka (zang), Katelijne Van Laethem (zang), Dick van der Harst (bandoneon), Jean-Philippe Poncin (klarinet) en Lode Vercampt (cello): van 4 tot 7 en van 11 tot 14 februari om 20.30u. in de Bijlokekapel in Gent. 09/266.11.33

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud