Russische pianist Arcadi Volodos komt naar Brussel

(tijd) - De Russische pianist Arcadi Volodos heeft net een nieuwe cd met Russische muziek uit en speelt deze week in Brussel een recital met werk van Schubert, Liszt, Skrijabin en Rachmaninov. Op zijn 31ste wordt Volodos al tot de grootheden van de pianowereld gerekend.

Arcadi Volodos werd in 1972 in Sint-Petersburg geboren als zoon van twee operazangers. Hij studeerde eerst zang en orkestdirectie en begon zich pas vanaf zijn 15de op piano toe te leggen. Na zijn opleiding in Moskou ging hij in Parijs en Madrid studeren. In 1996, negen jaar nadat hij met piano was begonnen, debuteerde hij al met groot succes in de Newyorkse Carnegie Hall. De afgelopen jaren nam het succes gestaag toe en momenteel beperkt Volodos zich tot een vijftigtal concerten per jaar. In de meest vermaarde zalen ter wereld brengt hij recitals of werkt hij samen met vooraanstaande orkesten en dirigenten. De piano is zonder meer zijn meest persoonlijke stem geworden. 'De menselijke stem is het oerinstrument waarvan alle instrumenten werden afgeleid', vertelt Arcadi Volodos. 'Ik zie de piano echter niet als een vervelend obstakel dat ik moet overwinnen om mijzelf te kunnen uitdrukken. Pianospelen is een tweede natuur geworden.'

Volodos heeft de kracht en de techniek in huis om de meest veeleisende werken overtuigend en vol vuur te vertolken. Maar hij heeft ook een poëtische ziel die hem bij de sonates van Schubert of de mystiek van Skrijabin goed van pas komt. Hij wordt vaak als erfgenaam van de Russische pianoschool bestempeld, maar relativeert dat zelf: 'Honderd jaar geleden was traditie veel belangrijker dan nu. Dankzij opnames, radio-uitzendingen en de globalisering worden ideeën en speelwijzen vandaag over heel de wereld uitgewisseld. Sinds enkele decennia kunnen pianisten het werk van hun collega's gemakkelijk beluisteren en is het onmogelijk nog een echte lokale traditie op te bouwen. De afgelopen decennia zijn er inderdaad veel grote Russische pianisten geweest, maar ze hebben ieder toch ook een eigen klank en een eigen stijl ontwikkeld. Ik creëer een klank in functie van het stuk dat ik speel, niet in functie van mijn afkomst. Ik produceer misschien een 'Russische klank' als ik Rachmaninov of Tsjaikovski speel, maar als ik Franse muziek uitvoer, is mijn toon en mijn stijl helemaal anders. De manier waarop mijn toon ontstaat, kan ik overigens niet beschrijven. Dat is een complex proces dat in mysterie baadt.'

Op discografisch vlak houdt de 31-jarige Rus het voorlopig bij vertolkingen van de grote repertoirestukken. Ditmaal koos hij voor Tsjaikovski's eerste pianoconcerto, een live-opname met de Berliner Philharmoniker onder leiding van Seiji Ozawa en enkele solowerken van Rachmaninov. 'Het eerste Tsjaikovskiconcerto is grote muziek', zegt Volodos. 'Er worden tal van oprechte emoties in uitgedrukt. Er bestaan natuurlijk al heel veel opnames van dit werk, maar voor mij was het uitgangspunt de muziek van Tsjaikovski zelf, niet de uitvoeringen van anderen. Wat mij wel inspireerde, was wat de componist zelf gezegd en geschreven heeft over zijn muziek en in mindere mate ook zijn biografie.' Arcadi Volodos beschouwt zijn opname niet als een definitieve versie. 'Een mens verandert voortdurend. Elke uitvoering is gewoon anders, zo niet ben je een mummie. Ik zal niet bewust anders spelen om anders te klinken. Als ik vandaag in Los Angeles speel en morgen in Brussel, dan denk ik zelfs dat ik twee keer hetzelfde heb gespeeld. Maar wanneer ik een opname van beide versies hoor, stel ik vast dat het toch wel anders is. Alleen een machine kan reproduceren. Daarom hou ik niet van een studio-opname waar verschillende versies aan elkaar geplakt worden. Ik heb voor mijn cd bewust voor een live-opname gekozen.'

Technisch is er op Volodos' uitvoering van het Tsjaikovskiconcerto niets aan te merken. Met veel overtuiging en in een vlotte dialoog met Ozawa en de Berliner Philharmoniker geeft hij zijn ideeën over dit repertoirestuk gestalte. Met een opvallend rijke klankproductie drukt Volodos een hele waaier aan emoties uit en voedt hij de meest virtuoze passages met raffinement. 'Virtuositeit om de virtuositeit interesseert me niet', zegt Volodos. 'Een uitvoering mag geen demonstratie zijn. In de virtuositeit is de muzikaliteit het belangrijkste. Pas als het publiek niet de indruk had dat het moeilijk was, ben ik tevreden.'

Op 8 januari speelt Arcadi Volodos in Brussel een recital met werk van Skrijabin, Rachmaninov, Schubert en Liszt. 'Ik speel veel liever recitals dan concerto's', zegt Volodos. 'Dat heeft een heel praktische reden: ik ben nogal lui en slaap graag lang. En repetities met orkesten zijn altijd 's ochtends. Mijn recitals bereid ik voor wanneer ik er zin in heb. Ik maak ook graag zelf transcripties voor recitals, zoals Liszt en Rachmaninov dat deden, omdat ik dat bijzonder creatief vind.'

Zijn concert in Brussel sluit de pianist af met een transcriptie van Saint-Saëns' 'Danse Macabre'. Zijn drukke agenda laat hem niet toe het hele jaar door nieuw repertoire in te studeren. Vier maanden per jaar verblijft Volodos in zijn huis in Spanje. 'Tijdens de vier maanden dat ik thuis ben, raak ik gedurende twee maanden geen piano aan en de overige twee maanden studeer ik nieuwe werken in', zegt Volodos. 'Ik doe dat thuis omdat ik een rustige omgeving nodig heb. Ik kies ook alleen werken waar ik zin in heb.'

Al is Arcadi Volodos de jongste tien jaar niet meer in Rusland geweest, hij draagt als muzikant wel iets essentieels uit zijn geboorteland mee. 'Ik heb Rusland verlaten en ben naar Parijs getrokken omdat mijn vader daar woonde, niet om politieke redenen', verduidelijkt Volodos. 'Wat ik uit de tijd dat ik in Rusland studeerde heb onthouden, is dat er veel mensen muziek beoefenden omdat ze echt van muziek hielden. Men studeerde er geen muziek om een grote ster te worden of een carrière uit te bouwen, maar louter uit enthousiasme en uit liefde voor de muziek. Er heerste bij de musici geen materialistische mentaliteit, eerder een spirituele sfeer. Dat is volgens mij het grote verschil met het Westen. Maar tegelijk ben ik ervan overtuigd dat grote talenten overal ter wereld zullen bovendrijven, in welk politiek systeem ze ook leven.'

Bozar, do. 8 jan., 20.15u., 02/507.82.00.Cd Tsjaikovski en Rachmaninov, Arcadi Volodos, Berliner Philharmoniker o.l.v. Seiji Ozawa, Sony SH 93067

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud