Advertentie

'Je hebt geen woorden nodig om Portugees te begrijpen'

(tijd) - Een mix van Portugese en Belgische acteurs voert 'Percursos' op in een voormalig opleidingscentrum voor treinbestuurders aan Antwerpen-Dam. Voor de gelegenheid werd het verlopen gebouw omgebouwd tot een bizar, maar zinnenprikkelend hotel. Het stuk is een samenwerking tussen de theatergroep Laika en het Teatro Regional da Serra do Montemuro. Het project is een initiatief van het Centro Cultural de Belém uit Lissabon,

De Antwerpse theatergroep Laika, toen nog Blauw Vier, met 'Peap & Eat was in mei 2000 voor het eerst te gast op het Portugese Percursos Festival. De voorbije jaren reisden ook 'Undeuxdouce', 'Peer' en 'Patatboem' naar het zuiden, om deel te nemen aan dit Europese podiumkunstenproject voor een jong publiek. Een van de doelstellingen van festivalorganisator Centro Cultural de Belém is dat vanuit de confrontatie tussen buitenlandse gezelschappen met de Portugese cultuur nieuwe voorstellingen zouden kunnen ontstaan. Waar de eerste twee edities van het evenement Lissabon als werkplek kozen, waaierde het bij de derde uitgave uit naar de Portugese steden Coimbra, Evora en Viseu. In deze laatste ontmoette Laika het Teatro Regional da Serra do Montemuro, een groep die leeft en werkt in het onooglijke bergdorpje Campo Benfeito.

'Centraal in de werking van het Percursos Festival staat de driehoek tussen publiek, maker en programmator', zegt artistiek Laika-medewerker Peter De Bie. 'Die driehoek willen ze langs alle kanten bevragen. Naast het spelen van onze voorstellingen, kregen we ook de vraag om op lange termijn wat te maken. Het was de hoop van de organisatoren dat er een soort wisselwerking en doorstroming tussen gezelschappen zou ontstaan. Ik wilde geen ode maken aan de Portugese cultuur, maar wel samenwerken met mensen van daar. De ontmoeting was daarbij het belangrijkste. Voor ons was het een eerste stap om met de Portugese de spelers 'Peap & Eat' te hernemen. Op die manier konden we hen beter leren kennen. In januari zijn we met de Belgische ploeg naar daar gereisd om een eerste concept uit te werken.'

Campo Benfeito ligt verscholen in de bergen, op een uur rijden van Viseu. Slechts een 64-tal inwoners zijn er, van wie vijf als professionele theatermakers werkzaam zijn. Ze maken hun voorstellingen ter plekke, maar reizen er ook het land mee rond. De Bie: 'De dynamiek van het dorp is heel boeiend. Je hebt enerzijds de oude bevolking, veelal herders met schapen en geiten. Je waant je er echt 100 jaar terug. Anderzijds zijn er de jonge mensen die heel bewust gekozen hebben om op die plek te wonen. Veel jonge vrouwen zijn lokale weverijen begonnen en maken stoffen en kleren. Bij het gezelschap is ook één Brit. Als vrijwilliger kwam hij er terecht, werd er verliefd en woont er intussen al 15 jaar. Hij beschrijft het dorp als 'permanent in crisis'. Je hebt enerzijds de oudere cultuur, en aan de andere kant de vernieuwing. Er komen computers, er is het gezelschap dat een andere dynamiek brengt en in de zomer is er ook een festival met veel volk. Het lijkt wel alsof de spelers op tien jaar tijd alles hebben beleefd wat mijn grootvader van zijn geboorte tot nu heeft meegemaakt.'

Dat de Portugezen slechts een beetje Engels praten, aangevuld met een handvol Nederlandse woordjes hoeft voor de toeschouwers in Antwerpen geen probleem te vormen: 'Door de opvoeringen van 'Peap & Eat' wisten we dat het hen zou lukken zich verstaanbaar te maken. De spelers voelen de sfeer en ambiance heel goed aan. Bovendien gooien ze zich met zoveel energie en overgave in hun spel, dat dat eigenlijk al het hele verhaal vertelt. En je hebt ook nog eens de context die helpt. Je hebt geen woorden nodig om Portugees te begrijpen. Ze spelen veel directer en spontaner dan we hier gewend zijn, waardoor je vanzelf gelooft wat ze doen.'

Het basisconcept van de voorstelling 'Percursos' (letterlijk: 'parcours') werd bedacht door Peter De Bie. Ooit was hij op zakelijk-administratief terrein werkzaam bij Blauw Vier, de voorloper van Laika. Gevoed door zijn goede kookkunsten, dokterde hij in 1998 de theatrale eetvoorstelling 'Peap & Eat' uit. Dat bracht hem ertoe om binnen de werking van Laika een soort 'zintuiglijk' onderdeel uit de bouwen, met voorstellingen waarbinnen het prikkelen van alle zintuigen - dus ook smaak-, geur- en tastzin - primeert. Zo volgden de seizoenen daarna nog 'COUPe ROYALe', 'Undeuxdouce' en het muzikale keukenconcert 'Patatboem'.

De Bie: ''Percursos' is een belangrijke stap in wat ik tot nu toe heb gemaakt. Ik vind sowieso dat we veel te veel met taal, geluid, kijken en zien bezig zijn en niet met al de rest. Nu is het de eerste keer dat we het zintuiglijke en het spelen van tekst echt proberen samen te brengen in één project. Ik wilde iets maken waar je met je hele lijf in ondergedompeld werd, maar waarbij wel elf acteurs meedoen en ook verhalen brengen. Het past daardoor ook in de werking van Laika dat de drie makers (zijnde Jo Roets, Bart Van den Eynde en ik) naast de wegen die ieder afzonderlijk bewandelt, ook kruisbestuivingen met elkaar aangaan.'

In het geval van 'Percursos' was het Jo Roets die met De Bie de kar kwam trekken. De Bie: 'Ik doe meer het voorbereidende werk. Ik bedenk op voorhand een aantal werelden, van waaruit we kunnen beginnen en tekstmateriaal zoeken. Het concept ontwikkelen is meer mijn aandeel, het werken met de acteurs en het concrete uitwerken van het verhaal in taal is meer Jo zijn kant. Bij 'Patatboem' ging het in zekere zin ook al zo: ik had materiaal verzameld met de muzikanten, waarna Jo erbij kwam om alles in elkaar te passen.'

De opzet van 'Percursos' is eenvoudig: het publiek stapt het imposante gebouw aan de Antwerpse Hardenvoort binnen en checkt zich in als gast in Hotel Tomilho. Naast de Portugese familie die het pand uitbaat, is het bevolkt met veelkleurige figuren die er voor lange tijd een kamer betrekken. Mits de instructies van het huispersoneel in acht genomen worden, mogen de toeschouwers de hele avond vrijelijk kennismaken met deze fantasierijke plek. Schrijfster Hanneke Paauwe kreeg de opdracht om iedere kamer en zijn bewoner van een eigen verhaal te voorzien.

De Bie: 'Het uitgangspunt was om een voorstelling te maken waarin je je eigen weg zoekt, een parcours aflegt. Daardoor val je van de ene situatie in de andere. Hoewel ik zelf niet van interactief theater hou, in de zin dat je als toeschouwer moet meedoen, wilde ik wel iets maken waarin je echt wordt ondergedompeld en al je zintuigen worden aangesproken. Het is een plek waar je kan verdwalen met heel je zijn. Daarom vond ik een hotel zo'n goed gegeven. Het hangt samen met het op weg zijn. Bovendien is het toch iets heel anoniem, individueel en - als het goed is - ook gastvrij. Binnen de overkoepelende context van het hotel, heb je allemaal verschillende kleinere blokjes. Als toeschouwer word je ondergedompeld in een bepaalde sfeer en setting, maar je krijgt niet één concreet groot verhaal te horen. Je moet echt je eigen parcours afleggen en zelf de puzzel samenstellen.'

'Percursos' gaat in première in samenwerking met het Driemastfestival tel. 03/202.83.60 Voorstellingen van 21 april tot 2 mei in samenwerking met Andere Podia tel. 03/229.18.80 Locatie: Hotel Tomilho, Hardenvoort 53, Antwerpen-Dam.Informatie op www.laika.be

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud