Op zoek naar vergeten soldaten

(tijd) - In de nieuwe KVS-productie 'Gembloux' vertellen twee Brusselse acteurs van Marokkaanse oorsprong het ongelooflijke verhaal van de Noord-Afrikaanse infanteristen die in de Tweede Wereldoorlog sneuvelden aan de zijde van de geallieerden. Dat gebeurde in een intussen compleet vergeten veldslag bij het Belgische Gemblours. De voorstelling wordt in de eerste speelweek omlijst door de concerten van het Halqa-festival, dat een podium biedt aan muzikanten van Maghrebijnse origine.

Ben Hamidou en Sam Touzani zijn niet alleen de twee acteurs op scène in 'Gembloux', ze schreven ook mee aan het stuk, samen met de dichter Nacer Nafti en de regisseur Gennaro Pitisci. Hamidou kwam met het idee voor de voorstelling aandragen. 'Op televisie zag ik jonge Belgen in het buitenland', vertelt hij. 'Ze waren Amerikaans gekleed en deden dat, zeiden ze, als eerbetoon aan de Amerikanen die België tijdens de oorlog bevrijd hadden. In een theesalon in Molenbeek keek ik naar Al Jazeera waarop twee oudere mannen fulmineerden dat de Marokkanen in de jaren 40 voor de Amerikanen waren. Ze hadden het over een veldslag bij Gemblours.'

Hamidou had nog nooit over die slag gehoord, maar raakte wel geïntrigeerd en ging op zoek naar meer informatie. Samen met Touzani begon hij te graven in de geschiedenis. De twee ontdekten onder meer dat op een vergeten soldatenbegraafplaats in Gemblours zo'n 2.000 Noord-Afrikaanse 'vrijwilligers' rustten, die waren ingelijfd bij het Franse leger tijdens de Tweede Wereldoorlog. Zij werden met de belofte van geld en eer geronseld in hun dorpen, maakten de oversteek naar Marseille en trokken tot in de Ardennen, waar ze weerstand boden tegen de Duitsers. 'Gemblours is het enige Franse succes geweest tegen de eerste aanvallen van de pantserdivisies van Hitler', zegt Hamidou. 'Maar deze Marokkaanse soldaten, van wie er velen sneuvelden, zijn moedwillig door de geschiedenis vergeten. In geschiedenisboeken vonden we amper informatie.'

Wel verzamelden de acteurs in Noord-Marokko getuigenissen van soldaten die erbij waren in Gembloux. 'Het is een verzwegen verhaal. We vinden het belangrijk dat het niet verloren gaat, dat de waarheid aan het licht komt', zegt Hamidou. 'Tijdens de Tweede Wereldoorlog vochten zo'n half miljoen Noord-Afrikanen in Frankrijk, al dan niet vrijwillig.'

Hij beklemtoont wel dat 'Gembloux' geen historisch stuk is, wel een stuk met een historisch karakter. 'Het is gebaseerd op waargebeurde feiten. Maar we vertrekken in ons verhaal van vandaag. We presenteren ons op het podium als twee Marokkaanse acteurs, die hun zoektocht naar informatie over de slag bij Gemblours vertellen. Uiteraard wordt er ook naar het verleden gegaan en spelen we het verhaal van zo'n infanterist, maar het heden blijft altijd doorschemeren. We proberen het publiek via het verhaal mee te nemen op onze imaginaire reis. Het stuk kent dan ook bijna geen decor en heel weinig rekwisieten. Je moet echt door het verhaal worden meegetrokken.'

Hamidou ziet de voorstelling vooral als een aanklacht tegen de oorlog. Een bijkomende ambitie is de opwaardering van de Arabische cultuur in deze tijden van anti-Arabische retoriek.

'We willen niet tonen hoe goed de Marokkanen wel zijn, wel een verborgen sluier van de geschiedenis oplichten. Het is belangrijk aan jongeren te tonen dat allochtonen niet alleen een probleem zijn, ze hebben ook heel goede dingen gedaan.'

De acteurs mikken op een heel gevarieerd publiek: ouderen die het verhaal kennen, jonge migranten die iets positiefs over hun geschiedenis willen horen, autochtonen die geïntrigeerd zijn door het verhaal.

Hamidou bestempelt zichzelf als een Maroxellois, een Marokkaanse Brusselaar, en werkt onder meer als cabaretier. Thema's als racisme en migratie komen daarbij vaak aan bod. 'Die thema's maken deel uit van mijn leven, vandaar dat ze ook in mijn werk een belangrijke rol spelen', verklaart hij. Touzani is onder meer acteur en regisseur en toert ook door Wallonië met zijn 'One Human Show'. Daarin speelt hij het verhaal van zijn leven en de immigratie van zijn familie nog eens over en brengt hij een boodschap van open geest en verdraagzaamheid.

Via zijn Molenbeekse VZW Smoners organiseert Hamidou onder meer theaterateliers voor allochtone jongeren uit kansarme buurten. 'Die jongeren zitten vaak in een soort getto en worden geconfronteerd met een dubbele cultuur: die van hun ouders en die van hun omgeving. Door zelf met theater of andere cultuurvormen bezig te zijn, leren ze reflecteren over hun situatie en een eigen weg vinden.' Het engagement is nooit veraf in wat hij doet. Dat is vanzelfsprekend, meent Hamidou: 'Een artiest is per definitie geëngageerd door wat hij zegt, doet of maakt.'

In de eerste speelweek van 'Gembloux' kan het publiek na de voorstelling een van de concerten van het Halqa Festival meepikken. Nochtans is het theaterstuk niet speciaal voor het festival gecreëerd. 'Toen ik eraan begon, wist ik helemaal nog niet dat we het uiteindelijk in De Bottelarij zouden kunnen spelen', zegt Hamidou.

'Gembloux' gaat in première op 21 februari in de KVS/De Bottelarij en loopt tot 6 maart. De voorstelling is hoofdzakelijk in het Frans, maar met Nederlandse boventitels. Concerten telkens om 22u. Tickets reserveren voor Gembloux en/of de concerten kan telefonisch op 02/412.70.70.

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud