Bart Moeyaert / 'Dani Bennoni (lang zal hij leven)'

2004, Amsterdam-Antwerpen,Uitgeverij Querido, 11,50 euro, ISBN 90-451-0145-9

Wanneer 'Dani Bennoni' zich precies afspeelt, wordt nergens expliciet vermeld. Allerlei details doen vermoeden dat het rond 1939 moet zijn. Terwijl Johnny Hess met 'Je suis swing' een hit heeft, hangt de oorlog voelbaar in de lucht. Als de postbode langskomt, vreest elke moeder voor slecht nieuws. Moeder Kessels heeft dat nieuws al gekregen: haar zoon Moon heeft drie maanden geleden de deur achter zich dichtgetrokken, gekleed in legeruniform.

Voor Bing Kessels kan Moon niet snel genoeg naar huis komen. Mocht dat gebeuren, dan wil hij graag zijn broer verrassen. Daarom wil hij leren voetballen, dan kunnen ze samen spelen. Er is maar één persoon die hem daarmee kan helpen: Dani Bennoni, macho van nature en vaste waarde bij Daring Club. Bennoni weigert, maar zo gemakkelijk komt hij er niet van af. Met de hulp van zijn vriendje Lenny probeert Bing Martha Vochten voor zijn zaak te winnen. Zonder dat zij het beseffen, speelt Martha echter op haar beurt met hen een smerig spelletje. In de apotheose moeten alle partijen zich met een Pyrrusoverwinning tevreden stellen: iedereen lijkt wel een beetje winst te boeken, maar de onderlinge machtsspelletjes slaan ook diepe wonden. Elf hoofdstukken lang spreken de kibbelende personages in raadsels. Net voor het slot wordt een en ander opgeklaard, maar sommige mysteries worden bewust niet ontrafeld.

Oorzaak van veel onduidelijkheid is de stilte waarin de personages zich hullen. Dit boek is eigenlijk een lange discussie tussen Martha en Dani, met Bing als oneerlijke moderator. De beide partijen verheffen van tijd tot tijd stevig hun stem, maar het is niet daardoor dat ze de ander schade toebrengen. De meeste collateral damage valt in de stiltes daartussen. Allerlei geheimen, complotten en taboes dreigen voortdurend aan het oppervlak te komen, waardoor de rollen in de relaties tussen de personages voortdurend omkeren en de macht soms in handen is van de partij bij wie je die macht het minste zou verwachten. Manipulatie is een krachtig wapen, maar als de afperser een ogenblik niet oplet, wordt hijzelf het slachtoffer van zijn eigen plannetjes.

Uit de lichaamstaal van de personages, die Moeyaert met veel gevoel voor detail beschrijft, valt vaak meer op te maken dan uit hun stoere dialogen, die meestal niet veel meer zijn dan een maskerade. Er wordt gekucht, gegluurd, gewezen en gekauwd 'met de snelste kaak ter wereld'. Lippen worden dik gemaakt, vuisten worden gebald, speeksel wordt opgespaard.

Met 'Dani Bennoni' houdt Moeyaert zijn lezers tijdens hun lectuur wel bij de zaak, maar na het omslaan van de laatste bladzijde droogt die betrokkenheid binnen de kortste keren weer volledig op. Om echt te beklijven verrast deze novelle iets te weinig en beperkt ze zich te veel tot sfeerschepping en technische kunde. 'Dani Bennoni' schurkt zich qua thematiek een beetje aan tegen 'De geruchten', de meermaals bekroonde roman van Hugo Claus. Ook daarin draait het allemaal om weten en niet weten, geheimen, macht en oedipale frustraties. Alleen heeft Claus destijds met min of meer dezelfde ingrediënten een veel pikanter potje gestoofd. Of Dani Bennoni heel erg 'lang zal leven', valt dan ook te betwijfelen.

Bert VAN RAEMDONCK

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud