René Kahn / 'Onze hersenen'

Balans

tijd) - Hoe verscheiden zijn wij van de aap, of zelfs van de hond en rat, in hart, lever, nieren, darmen, botten en spieren? Nauwelijks. Maar onze hersenen zijn vele malen meer ontwikkeld dan die van welk ander wezen ook. René Kahn, hoofd psychiatrie van het Academisch Ziekenhuis Utrecht, zoekt vooral naar biologische oorzaken van psychiatrische aandoeningen. Structurele afwijkingen in het centrale zenuwstelsel, aangeboren of niet, zijn meestal op te sporen en te behandelen.

'De tijd van Freud, met zijn psychoanalyse, is voorbij', zei Kahn al jaren geleden. Niet dat deze psychiater een pillenman is. Hij pleit voor de gecombineerde aanpak: in sommige situaties kunnen medicijnen helpen, in andere werkt psychotherapie het best. Praten blijft noodzakelijk, al was het maar om de patiënt ervan te overtuigen dat hij zijn pillen moet nemen. Hij is voorstander van de 'cognitieve gedragstherapie'. Volledig fout is volgens Kahn de theorie van de 'koele moeder': trauma's in de opvoeding zouden aan de basis liggen van schizofrenie. Die opvatting heeft al veel leed berokkend: 'Dan krijg je te horen dat je kind schizofrenie heeft en krijg je er als moeder ook nog eens de schuld van. Volkomen onterecht, zoals inmiddels gebleken is.'

Het verband tussen ziekte en biologische veranderingen in de hersenen is duidelijk aangetoond wat schizofrenie betreft. De grens tussen normaal en abnormaal is smal maar traceerbaar. Het boek gaat uit van de wetenschappelijke bevindingen, maar hanteert de meest voorkomende 'gevallen' als illustratief. Het is geen typologie, de professor is gekant tegen schedelmeters en hokjesbouwers.

De waarheid is natuurlijk dat depressieve huisvrouwen, mompelende zwervers en drugsverslaafde dieven écht bestaan. Kahn krijgt ze in Utrecht dagelijks over de vloer. Sleutelwoorden zijn: taal, twijfel, vrije wil, stress, verandering en kiezen. Het filosofische perspectief wordt niet ontkend maar ook niet expliciet onderzocht. Het gaat in dit boek meer over de hippocampus dan over hippe therapieën. Niet alle afwijkende hersenactiviteit blijkt terug te voeren tot schizofrenie. Ook depressie, dwangstoornis en Alzheimer bestaan.

Het verklaren van menselijk gedrag uit de structuur en functie van de hersenen wordt door sommigen simplistisch en reductionistisch genoemd. De auteur spreekt dat tegen, maar het is voor hem niet de kern van de zaak. 'De hoopvolle boodschap is dat, vanwege de flexibiliteit en beïnvloedbaarheid van ons brein, zieke hersenen weer gezond kunnen worden.'

Met een boek als dit worden breinziekten gededramatiseerd. Door het stigma eraf te halen worden ze niet minder erg maar wel meer maatschappelijk aanvaardbaar. Pech gehad, in plaats van eigen schuld.

René Kahn - Onze hersenen/ Over de smalle grens tussen normaal en abnormaal - 2006, Amsterdam, Balans, 291 blz., 18,80 euro, ISBN 90-5018-712-9

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud