Net-art met een geweten

Eryk Salvaggio is de Lars von Trier onder de net-artiesten. Zoals de Deense filmregisseur de speciale effecten in de cinema wou vervangen door zuivere geluiden en beelden gefilmd vanuit de losse pols, wil Salvaggio de net-art redden door haar terug te brengen tot haar oorspronkelijke essentie.

Von Trier's ' Dogma 95 ' groeide vanuit de vaststelling dat met de toegankelijkheid van de nieuwe technologieën er in de cinema een democratisering is ontstaan waardoor iedereen zijn eigen film kan maken. Maar, zo luidt het, hoe toegankelijker de media worden, des te belangrijker is de avant-garde. Zo werd 'Dogma 95' een artistieke voorhoede, getekend door een bijna militaire discipline, waarbij elk lid de kuisheidsbelofte moet afleggen.

Salvaggio's handleiding voor zuivere kunst heet geen 'Dogma', maar simpelweg '6 Rules Compliant Net-Art' (6RC). De zes regels waar de 'zuivere' internetkunst aan moet voldoen publiceerde hij eerder dit jaar op net-artsite rhizome.org . Met zijn nieuwe regels gaat Salvaggio in tegen het gemak waarmee internetkunstenaars vandaag hun digitale werk produceren. Gedaan met het tot kunst verheffen van programmeerfouten. Net-art moet voor zichzelf spreken en daarom worden ook de lange inleidingen op het werk geweerd. Flash, het populaire animatieprogramma dat alle websites op elkaar doet gelijken, is taboe. De internetkunstenaar moet werken met originele beelden en niet steeds dezelfde beelden recycleren, geplukt van het web. Net-art moet losstaan van de technologie waarmee het geproduceerd werd. En de kunstenaar mag zichzelf niet op een voetstuk plaatsen door zijn cv te linken aan het werk.

Krasse taal van deze digitale kunstenaar die op zijn drieëntwintigste al zoveel heimwee toont naar de begindagen van het wereldwijde web. Vijf à tien jaar geleden was alles nog primitief en anoniem. Het internet had iets van een magische samenzwering. De eerste net-art werd gekenmerkt door de beperkingen van soft- en hardware, terwijl internetgebruikers nu meer dan ooit genieten van een overvloed aan bandbreedte en makkelijk te downloaden plug-ins. In interviews en artikels laat de Harry Potter van de digitale avant-garde niet na te wijzen op de levendige cultuur die bestond aan het begin van de jaren negentig. Toen had je nog zoiets als een echt onafhankelijke en kleinschalige cultuur, verspreid via zelfgemaakt fanzines. 'Desktop Publishing' was het magische woord dat drukkerijen overbodig zou maken. Tot het internet roet in het eten kwam strooien. Met de doorbraak van het web gingen mensen de geboden mogelijkheden als vanzelfsprekend nemen en daardoor werden ze lui.

Salvaggio denkt met weemoed terug aan de enkele jaren die er bestonden tussen de komst van Pagemaker, een ondertussen antiek programma om teksten drukklaar te maken, en de komst van het internet. Dat waren de beste jaren voor de opgroeiende tiener die hij toen was. Zines waren persoonlijke probeersels, gemaakt voor en verspreid in de eigen vriendenkring. Nu, met het internet, wordt werk van dezelfde kwaliteit (en dus waardeloos buiten de vriendenkring) onmiddellijk de wereld ingestuurd. Het is zo makkelijk dat er niet echt nog bij wordt nagedacht.

Zijn de ideeën van deze jongeman ernstig of ironisch bedoeld? Het is niet echt duidelijk. Een combinatie van beiden waarschijnlijk. Net zoals dat het geval is bij collega-internetkunstenaars als Jodi of Vuk Cosic en hun primitieve ASCII kunst, waarbij ze de letters en tekens uit de 'American Standard Code for Information Interchange' gebruiken als pigment. Of zoals in het werk van illustere voorganger Andy Warhol - Salvaggio maakte onlangs nog een wondermooi internetportret van Warhol's fetisjactrice Edie Sedgwick . Dit is werk dat als geen ander vervat zit in de realiteit waarin het wordt geproduceerd en het daardoor ook volledig overstijgt. De kunst van Eryk Salvaggio heeft (meer nog dan die van Warhol, Jodi of Cosic) iets contemplatief: het zen-gevoel in de ASCII-code. Veel van zijn werk laat zich lezen als een haiku - vervat in en uitstijgend boven de realiteit waarin het tot stand komt.

Salvaggio's recentste werk is een internetmonument voor de slachtoffers van de aanslagen van 11 september. Toen de parttime kunstenaar op 12 september, na een vrije dag, terugkeerde naar de televisiewinkel waar hij werkt, werd hij bedolven onder de beelden van de aanslag. Op de televisieschermen in de winkel (126 in totaal, zo lezen we in de New York Times ) zag hij om de zoveel minuten dezelfde beelden van de vliegtuigen die zich in de WTC-torens boorden. De voortdurende herhaling van de beelden maakten hem quasi ongevoelig voor de impact ervan. Of hoe een gruwelijke gebeurtenis door de media gereduceerd werd tot een videoclip.

Te veel is nooit goed, zoals teveel techniek in net-art of te veel herhalingen op televisie. Om de verdoving tegen te gaan besloot Eryk Salvaggio zes maanden later de beelden van de crash opnieuw op te vissen voor zijn hommage aan de slachtoffers. Op een website van een Europese televisiezender vond hij het materiaal die hij al honderden keren had gezien. Een sequens van twintig beelden uit die clip werden door hem herwerkt door de pixels uit het origineel te vervangen door de letters van namen van slachtoffers van de aanslag.

In ' September 11th, 2001 ' zien we twintig keer opnieuw een lijst met namen van de slachtoffers verschijnen. Twintig keer opnieuw zien we het vliegtuig (in ASCII beelden heeft het meer iets van een kogel uit een pistool) op zijn doel afgaan. Twintig keer opnieuw zien we de explosie, getekend door de directe gevolgen. Een flashback in slowmotion. 'September 11th, 2001' is contemplatieve kunst, zoals Salvaggio ze graag heeft. Geen visueel bombardement zoals op de televisie, maar kunst op het ritme van het internet. Naargelang de snelheid van uw aansluiting, uw modem, uw computer en het internetverkeer op dat moment verschijnen de beelden op uw scherm. Zen-kunst die de dingen tegelijkertijd abstracter maakt en meer concreet.

Wie nu gaat kijken ziet misschien nog de inleiding die, tegen alle principes van de '6RC-net-art', het werk vooraf gaat. Maar de kans is groot dat die binnenkort verdwijnt en dit stuk net-art met een geweten voor zichzelf laat spreken. Een monument dat zich zoals alle net-art voortdurend vermenigvuldigt, ververst en doorleeft op uw en mijn computer. Een monument dat - een jaar na de feiten - de verdoving vervangt door contemplatie.

Eerste les voor elke internetgebruiker: geloof niet zomaar alles wat je ziet, hoort of leest op het net. De waarheid van het net is zo rekbaar als haar veiligheid. Zoals in 'web-safe colors' bijvoorbeeld.

Om de slavenhandel in goede banen te leiden, hadden de Amerikaanse handelaars hun eigen 'brown paper bag test'. Wie lichter was dan de bruine zak kon ingezet worden in het huishouden van de eigenaars. Wie donkerder was, werd onverbiddelijk verwezen naar de plantages. Keith+Mendi Obadike ontwierpen een gelijkaardige test voor het digitale tijdperk waarin iedereen ongestraft gelijk welke identiteit kan aannemen. De Obadike's - Keith stelde ooit zijn 'zwartheid' te koop op ebay - hebben een bijzondere gevoeligheid voor kleur.

De test - die deze maand op de openingspagina van de Whitney-site staat - bezorgt een digitaal huidskleurcertificaat aan wie daarom vraagt. Al wat u moet doen is foto's (in jpeg-formaat) versturen van een oog, een oor, een elleboog, een vingernagel en een handpalm. Aan die informatie wordt na grondige analyse een code toegekend, die u kan gebruiken als een digitale handtekening voor uw huidskleur. Dankzij het 'IOC Color Check System ®' kan u uw website beschermen tegen ongewenste bezoekers. Maar de 'web-safe colors' zijn er niet alleen voor webmasters. Ook eenvoudige gebruikers als u en ik weten vanaf nu zeker met wie ze te maken hebben in duistere chatrooms of flitsende on line-winkels.

http://artport.whitney.org

De '5k Award' bekroont internetwerk met een grootte van maximaal 5 kilobytes. De inzendingen voor dit jaar - van abstract grafisch werk tot games - werden gekeurd door een jury met o.a. sci-fi auteur Bruce Sterling en door de gebruikers van de site. De resultaten staan nu on-line. Daaronder o.a. de 'Ozone Color Cube' - een parodie op het concept van de 'web-safe colors'. Wat is veilig en voor wie is de vraag die dit onschuldige werkje stelt. Verschillende kleurencombinaties kunnen door de gebruikers in verschillende bewegingen gezet worden. En dit met amper 3000 bytes. Sterk werk.

http://www.the5k.org

http://entries.the5k.org/1013/index.html

Voor hun 'Color Check System' lieten Keith+Mendi Obadike zich inspireren door het werk van Josef Albers. Hij was verbonden aan het Bauhaus tot Hitler in 1933 de instelling sloot. De rest van zijn leven bracht Albers grotendeels door in de Verenigde Staten, waar hij doceerde en onderzoek deed naar de interactie van kleuren. Hij onderzocht hoe kleuren in een plat vlak op elkaar inwerken en een illusie van ruimte creëerden. Albers theorieën blijven tot vandaag tot de verbeelding spreken. Zoals ook in dit werkje, een twee jaar oudere inzending voor de '5k Award'. In 'The interaction of web-safe colors' past een webkunstenaar de theorieën van Albers toe op computerkleuren.

http://entries.the5k.org/176/1.html

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud