Advertentie
Advertentie

Ruimte voor de kunst

Misschien las u het vorige week ook in de krant: volgens een rapport van het Wereld Natuur Fonds barst de aarde binnen vijftig jaar uit haar voegen. "Als er de komende jaren niets verandert, zal men uiteindelijk zijn toevlucht moeten zoeken tot andere planeten", zo stond het er, letterlijk. Er zijn er die geen vijftig jaar meer willen wachten vooraleer uit te wijken. Bijna gelijktijdig met het rapport van het Fonds ontplooit het Britse Tate Museum op haar website een plan voor een nieuwe vestiging in _ de ruimte. 'Tate in Space', of hoe de Britse en hedendaagse kunst conserveren en presenteren in de toekomst_

' Tate in Space ' is een project van de Britse kunstenares Susan Collins. Haar voorstel voor de uitbreiding van het museum verloopt in twee fasen. In een eerste fase wordt een satelliet in een baan om de aarde gelanceerd die de wereldwijde bevolking toegang moet verschaffen tot de buitenaardse collectie van het museum. Van bij u thuis kan u de satelliet volgen door uw blik het zwerk in te gooien op het moment van haar passage (de juiste uren voor de verschillende plaatsen op aarde zijn aangegeven op de website); close ups en beelden van de aarde beneden kan u bekijken via de webcam die op elk moment met de website verbonden is.

Het tweede, nog te realiseren deel, is de bouw van een heus ruimtemuseum. Dit is natuurlijk de interessantste, want de meest tot de verbeelding sprekende fase. Hiervoor verzamelde Collins enkele mensen rond zich die nadenken over de presentatie van kunst in de ruimte. Op de site staan links naar teksten en andere projecten waarin eerder al nagedacht werd over ' space art ' en antwoorden geformuleerd werden op heel relevante vragen als 'hoe reageert kunst op de gewichtloze toestand?' of 'hoe reageren kunstwerken op een context die los staat van de aardse waarin ze geproduceerd werden?'. Het ziet er allemaal zo echt uit als Collins' eigen voorstel.

En natuurlijk is er geen sprake van 'Space Art' zonder ' Space Architecture '. De ontwerpen voor het nieuwe Tate Museum van de drie architectenbureaus op deze site doen de stoutste dromen van Frank Gehry - de architect van vestigingen van het Guggenheim imperium in New York en Bilbao - in het niets vergaan. De voorstellen voor 'Tate in Space' fantaseren - niet gehinderd door de wetten van de zwaartekracht of andere ruimtelijke beperkingen - ongeremd over nieuwe vormen en volumes om in te verwijlen.

Etalab (Extra-Terrestrial Architecture Laboratory), een bureau met vestigingen in Londen en New York, bedacht volledig nieuwe volumes voor de even nieuwe buitenaardse kunst waarin de bezoekers ongestoord kunnen rondwandelen en zweven tussen de kunstwerken. Zelfs zonder kunst zullen deze ruimtes de moeite van het bezoeken zeker waard zijn, zoals blijkt op de computersimulaties van het bureau. Softroom uit Londen deed een voorstel op basis van gerecycleerde brandstoftanks van Nasa Spaceshuttles. Een andere Londense architecte, Sarah Wigglesworth , concipieerde haar project op maat van enkele werken uit de vaste Tate collectie, van Damien Hirst tot Marcel Duchamp.

'Tate in Space' past in een nieuwe reeks opdrachten die het museum gaf aan internetkunstenaars. Twee jaar geleden leende de Tate haar website al aan de Britse kunstenaar Harwood die een ophefmakende digitale remix maakte van de collectie, en aan Simon Patterson die een werk maakte gebaseerd op kleuren en de ploegen uit de Franse voetbalcompetitie. De twee projecten die daar begin deze maand aan werden toegevoegd - naast Collins' project staat 'BorderXing Guide' van internetveteraan Heath Bunting - hebben allebei met het overschrijden van de ruimte te maken.

Net-art heeft van bij haar ontstaan alles met ruimte te maken gehad. Van in het begin werd deze mediakunst gestuwd door de omwentelingen in Oost-Europa waarbij de oude grenzen vervielen terwijl er nieuwe voor in de plaats kwamen. Het waren de kunstenaars uit het voormalige Oostblok die halfweg de jaren negentig - gesteund door de centra voor nieuwe media van de Hongaarse miljardair en filantroop Georges Soros - het internet gebruikten als een utopische ruimte voor de creatie en de verspreiding van hun kunst. 'There is no more abroad today', klonk het tijdens een Sloveense internetconferentie in 1997. De globaliteit van het internet deed geografische afstanden verdwijnen. Vanaf nu kon iedereen, van op gelijk welke plaats ter wereld, (net)kunstenaar worden met de garantie van een wereldwijd publiek.

Ondertussen weten we hoe rekbaar en relatief de idee van een 'globalisering' van de kunst is. Het internet is opnieuw een voornamelijk westerse aangelegenheid en na de euforie van de val van het ijzeren gordijn, kwam de ontnuchtering met de verscherping van de grenzen van Fort Europa. Dat is het onderwerp van het project van Heath Bunting voor de Tate-website. Gedurende verschillende maanden trok hij door Europa om er grenzen over te steken. Hij liep door wouden, waadde door rivieren, beklom bergen en groef tunnels om zonder gecontroleerd te worden van het ene Europese land naar het andere te gaan. Tijdens die 'grenservaringen' nam Bunting nauwgezet notities en maakte hij gedetailleerde verslagen. Samen vormen ze de ' BorderXing Guide ', of een gids voor onofficiële grensovergangen.

De website is maar een deel van het werk. Wie toegang wil tot Bunting's gids riskeert van een kale reis terug te keren. Dit werk is slechts toegankelijk via een netwerk van 'social clients'. Dat wil zeggen dat op verschillende plaatsen binnen en buiten Europa internetgebruikers toegang hebben gevraagd en gekregen om de site te bezoeken. Wie wil kijken moet ofwel zelf toestemming vragen aan de maker van de site, ofwel zich begeven naar een van de geautoriseerde gebruikers (één van de aardse vestigingen van de Tate bijvoorbeeld), waarvan een lijst op de website staat.

Op die manier keert Bunting de euforie om die enkele jaren geleden ontstond bij de ontsluiting van de grenzen door de komst van het internet. Bunting drukt de internetgebruiker met de neus op de fysieke realiteit van de wereld. De wereld komt niet naar u thuis: wie iets wil zien, moet er zelf naartoe.

Internet en reizen, ze lijken voor elkaar gemaakt als cinema en vakantie. Wie vandaag naar verre oorden trekt, houdt de thuisblijvers op de hoogte via het net. Een e-mail vanuit het plaatselijke cybercafé is makkelijker verstuurd dan een postkaart of een brief. U hoeft het trouwens niet bij een simpel mailtje te houden. Hier zijn enkele sites die meer geavanceerde manieren tonen om in het tijdperk van de elektronische communicatie contact te houden met het thuisfront.

Na de weblog , de online dagboeken waar momenteel duizenden internetgebruikers elkaar mee onderhouden, is er nu ook de videolog. Net zoals de 'blog' maakt de 'vog' gebruik van foto's, teksten en goed gerichte links naar andere pagina's op het net. Het verschil is dat er nu ook gefilmde verslagen bij zijn. Luuk Bouwman , een jonge Nederlandse filmmaker, reist de komende maanden door Zuid Amerika met een videocamera en een laptop. Vanuit internetcafés zal hij regelmatig nieuwe films, teksten, foto's en links uploaden. Na de eerste dagen online-activiteit ziet de site van de vierentwintigjarige ontdekkingsreiziger er alvast veelbelovend uit.

U hebt er wel een snelle internetverbinding voor nodig (adsl of kabel) en enkele gratis te downloaden programma's als Quicktime en Flash. Wie aan die voorwaarden voldoet, kan de volgende maanden mee voor een antropologische, historische, economische en vooral persoonlijke ontdekkingstocht langs het continent van de Amazones, Che Guevarra en de Inca's. Bouwman voorziet dat in sommige gebieden een goede verbinding of zelfs elektriciteit moeilijk te vinden zijn, waardoor het soms onmogelijk zal zijn om meerdere keren per week nieuwe bestanden in te voeren. Tropisms.org kondigt zich aan als een boeiende test-case, waarbij voortdurend aan de site zal gewerkt worden. De gebruikte server is experimenteel en het kan gebeuren dat de site nu en dan off-line is. Maar dat hebben we tijdens deze zomermaanden toch wel over voor een beetje avontuurlijke televisie.

De ene bevindt zich ergens tussen New York en Montreal, de andere tussen Vietnam en het zuiden van China. Samen werken ze aan deze website , een dagelijks groeiende live-samenwerking tussen twee vrienden gescheiden door een planeet. De postkaarten uit Azië worden beantwoord met commentaren uit Noord-Amerika - of is het omgekeerd? Het resultaat is een efemeer poëtisch webwerk. Een voortdurend hercontextualiseren van de boodschappen van de ander.

Iets dichter bij ons wandelen ondertussen twee Singaporese explorers van Kassel naar Kiel. In die eerste Duitse stad vindt op dit moment Documenta 11 plaats, in de tweede stad bevindt zich de server van documenta.de , de website bij de tentoonstelling. Door zich te bewegen van de ene plaats naar de andere, in totaal een slordige 600 kilometer of een goede maand stappen, surfen de wandelaars over het web. Alpha 3.4 is een door tsunami.net ontworpen programma waarmee het web al wandelend wordt verkend. De webwalkers, of 'Internet Explorers' zoals ze zichzelf ook noemen, zijn uitgerust met een GPS-systeem dat een browser activeert die zich van IP-adres (het normale internetadres, bestaande uit vier reeksen van cijfers) naar IP-adres begeeft. Af en toe komen ze zo op een website terecht, maar meestal levert dat foutmeldingen op die wijzen op verborgen websites. Mededelingen als 'error 404 - page not found' of 'error 403 - forbidden access' zijn meer regel dan uitzondering.

Net als Heath Bunting is het deze internetwandelaars erom te doen om de veel gehypte virtuele ruimte van het internet opnieuw te verbinden aan een echte fysieke ruimte. Een wandeling als deze toont niet enkel een echte tentoonstellingsplaats en de ruimte die haar verbindt met haar webserver. Ze wijst ook op het bestaan van kabels, backbones, en hardware waar heel wat informatie zit opgeslagen die niet bestemd is voor de wereldwijde wereld.

Pieter VAN BOGAERT

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud