Damien Hirst heerst op de bodem van de zee

Het atelier van Damien Hirst: de bodem van de zee voor de Afrikaanse oostkust. ©Damien Hirst and Science Ltd

Bijna tien jaar na zijn galeriestunt bij het veilinghuis Sotheby’s is kunstenaar Damien Hirst terug met nieuw werk. In de Pinault-paleizen in Venetië doet hij iets geheimzinnigs met onderwaterkunst.

‘Ik kan er weinig over kwijt. Maar ik kan zeggen dat ‘Treasures’ heel bijzonder wordt en de meeste toeschouwers compleet zal wegblazen.’ Dat zei kunstjournalist James Fox deze week in The Guardian over de nieuwe tentoonstelling van Damien Hirst in de Venetiaanse Pinault-paleizen Palazzo Grassi en Punta della Dogana. Fox, die als zijn biograaf erg close is met de Britse kunstenaar, voegde daaraan toe: ‘Ik heb nooit eerder zo’n ambitieuze en indrukwekkende show gezien van één kunstenaar.’

‘Treasures’ - voluit: ‘Treasures from the Wreck of the Unbelievable’ - is Hirsts eerste belangrijke afspraak met de kunstliefhebber sinds zijn stuntverkoop bij het veilinghuis Sotheby’s op 15 september 2008. Op die symbolische datum - die dag brak met de val van het beurshuis Lehman Brothers wereldwijd de financiële crisis uit - verkocht Sotheby’s in Londen zonder tussenkomst van Hirsts galerie meer dan 200 van zijn nieuwe werken, waaronder de diamanten schedel ‘For the Love of God’.

Damien Hirst. ©Photo News

De veiling maakte de kunstenaar in een klap 140 miljoen euro rijker. ‘Het was waanzin’, blikte hij afgelopen weekend in Financial Times terug op de historische verkoop van bijna negen jaar geleden. Iedereen wilde een stuk van hem. ‘Ik kreeg brieven van mensen die scheidden en me geld vroegen, of me smeekten hun huis te kopen, omdat ze het zelf niet konden betalen.’

Waan en zekerheid

In dat interview spreekt Hirst, 51 intussen, voor het eerst over ‘Treasures’. Het is te zeggen: hij houdt de journaliste van de Britse zakenkrant twee pagina’s lang in de waan dat ze iets te weten zal komen over de inhoud van de expositie bij Pinault in Venetië. Wat weten we met zekerheid? Hirst toont vanaf de tweede week van de paasvakantie 189 nieuwe werken in de twee kunstpaleizen van de puissant rijke Franse ondernemer-kunstverzamelaar François Pinault.

Damien Hirst

De Britse kunstenaar Damien Hirst (51) maakt beeldhouwwerken en installaties. Zijn bekendste werken zijn dieren die in een aquarium zijn bewaard in formaldehyde. De verkoop van zijn haai op sterk water promoveerde hem in 2004 tot de op een na duurste nog levende kunstenaar ooit. Hirst is gek op stunts. Op 15 september 2008 - op die symbolische dag brak met de val van het beurshuis Lehman Brothers wereldwijd de financiële crisis uit - verkocht het veilinghuis Sotheby’s in Londen zonder tussenkomst van Hirsts galerie meer dan 200 van zijn nieuwe werken, waaronder een gouden kalf en de diamanten schedel ‘For the Love of God’ (foto). De stuntveiling maakte de societykunstenaar in één klap 140 miljoen euro rijker. ‘Is Hirst de wereldrockster van de kunst of hét voorbeeld van de nieuwe kleren van de keizer, opgeblazen en obsceen?’, vroeg een kunstjournalist van de BBC zich na de historische veiling af.

In Venetië presenteert hij volgende maand een monsterexpo met 189 ‘onderwaterkunstwerken’.

Wat we te zien krijgen? ‘Ik vind het leuk dat je er niet zult achterkomen’, plaagt hij de journaliste. Om dan mysterieus te wauwelen: ‘Kunst is uniek als ze een spirituele ervaring wordt, als ze vastklikt in een soort geloofsbelevenis.’ Vrij geïnterpreteerd: hoe minder we op voorhand weten over ‘Treasures’, des te magischer de ervaring als we in Venetië met de 189 objecten worden geconfronteerd.

De kunstenaar nam de journaliste een paar keer mee naar het atelier waar ‘Treasures’ de afgelopen tien jaar - Hirst was er al aan bezig ten tijde van de Sotheby’s-veiling - werd voorbereid. Dat atelier lag ... op de bodem van de zee voor de oostkust van Afrika. Tot haar grote verbazing trof ze tijdens die duiktochten kunstobjecten aan, waaronder een sfinx, koraalvlinders en een menselijk koraalhoofd. Volgens Hirst komen de werken van de Amaton, een schip dat zo’n tweeduizend jaar geleden op die plek is gezonken. Het scheepswrak werd negen jaar geleden ontdekt.

De Brit geraakte naar eigen zeggen gefascineerd door de ontdekking. Hij werd lid van een groep archeologen van het restauratieproject en kwam als financier aan boord. Of het Amaton-schip ooit bestaan heeft, is geen historisch feit. Volgens sommigen is het verhaal een verzinsel van Hirst en liet hij de werken elders maken om ze vervolgens op de zeebodem te droppen. ‘Mythe of feit’, zegt hij erover in Financial Times. ‘Whatever you choose to believe.’

Mindfuck

Indien het verhaal van de gezonken boot wel klopt, is het haast onmogelijk dat alle getoonde kunstwerken in Venetië originele stukken zijn. Dan heeft Hirst er zelf een aantal bijgemaakt. Reproducties dus. Dat wordt het interessante spel dat hij in Venetië met de toeschouwer zal spelen: welke van de kitscherige beeldhouwwerken zijn echt en welke vals? De Brit heeft een patent op die mindfuck. Hij amuseerde zich jarenlang door valse Picasso’s te kopen op eBay, en vervolgens honderden kopieën ervan in omloop te brengen.

Het spel dat Damien Hirst in Venetië met zijn ‘onderwaterkunst’ wil spelen: welke kunstwerken zijn echt en welke vals?

‘Treasures’ is niet alleen een mysterieus en ambitieus kunstproject, maar ook een kostelijke grap. Een boot huren kostte de kunstenaar al gauw 20.000 euro per dag. Volgens Financial Times investeerde Hirst honderden miljoenen in ‘Treasures’. Veel van de beeldhouwwerken zouden van goud zijn. Goud is zijn favoriete metaalsoort, omdat het rijkdom verzinnebeeldt. ‘Goud is een geweldige materie’, zegt Hirst in de zakenkrant. ‘Het brengt het beste en het slechtste in de mens naar boven. Meestal het slechtste.’

©Damien Hirst and Science Ltd

‘Treasures from the Wreck and the Unbelievable’, vanaf 9 april in Palazzo Grassi en Punta della Dagano in Venetië. De Biënnale van Venetië opent op 13 mei.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect