‘Macbeth' verdwaalt in spektakel

Het perverse echtpaar Macbeth. Moorden om de machtswellust te bevredigen. ©rv

Moord, doodslag en machtswellust. Giuseppe Verdi haalt in zijn opera ‘Macbeth’ het slechtste uit de mens naar boven. Maar daar valt niet zoveel van te merken in een nieuwe productie bij De Munt. De opera verzandt in een te vrijblijvend spektakelstuk.

‘Het leven! Wat heeft het voor belang? Het is het verhaal van een arme idioot, een windvlaag, een toon zonder betekenis.’ Het is een verzuchting van de Schotse koning Macbeth aan het eind van de opera wanneer hij beseft dat zijn rijk uit is. Zijn vrouw, de perfide Lady Macbeth, is al dood, hem wacht hetzelfde lot. Ooit voorspelden heksen zijn toekomst. Hij zou koning Duncan vermoorden en zijn plaats innemen. Dat deed hij. Meedogenloos. Maar de heksen voorspelden ook zijn dood. Macbeth wilde het niet geloven. Of beter: hij vermoordde in samenspraak met zijn vrouw iedereen die de voorspelling van de heksen kon doen uitkomen.

Een bloedspoor van moord trok hij door Schotland. Hij werd er bijna waanzinnig door. Of was het waanzin die hem zover dreef? Echt vrolijk word je niet van ‘Macbeth’, Shakespeares donkerste en bloedigste tragedie. Die somberheid zit ook gecapteerd in de operaversie die Verdi in de 19de eeuw maakte. Al zit er best wat vrolijke muziek in zijn partituur. Maar in zijn algemeenheid regeert de duisternis. Macbeth als koning van de nacht.

Het ziet er allemaal geweldig uit, maar gaandeweg doemt het beeld op van een regisseur die vooral wil tonen welke briljante vondsten hij allemaal uit zijn mouw heeft geschud.

In 2010 vatte de Poolse regisseur Krzysztof Warlikowski in De Munt de sfeer van ‘Macbeth’ perfect samen in een overrompelende productie. Je proefde de smaak van het verderf en de waanzin in elke noot die werd gespeeld. Een jaar later werd ze door het toonaangevende blad Opernwelt uitgeroepen tot opera van het jaar. Het was de bedoeling dat die productie dit jaar in de gerenoveerde schouwburg van De Munt opnieuw zou worden opgevoerd.

Maar helaas, De Munt kampeert nog steeds in een tent (het Muntpaleis) en daar was letterlijk geen plaats voor Warlikowski’s productie. Algemeen directeur Peter de Caluwe hield toch vast aan ‘Macbeth’. Hij gaf de Franse regisseur Olivier Fredj de opdracht een heel nieuw concept voor de opera uit te werken. En dat hebben we geweten, bleek dinsdag op de première in een broeierig Muntpaleis.

Fredj laat zijn ‘Macbeth’ afspelen in een hotel, in het tijdsgewricht van de belle époque. Een eenheid van plaats dus, waarbij inventief geschoven wordt met het decor. Lobby verandert in keuken, keuken verandert in slaapkamer. De handelingen spelen zich af op de verschillende verdiepingen van het hotel. Het is een gewaagd concept, want je moet het wel consequent kunnen volhouden tot het einde. Fredj slaagt daar wel in, al komt er zeker na de pauze af en toe wat kunst- en vliegwerk bij kijken.

Ook leuk is de plaats van het koor. Dat zit achteraan op het podium in een tribune. Het koor kijkt naar de gebeurtenissen, net zoals het publiek dat doet. Alsof Fredj hierbij wil zeggen: ik toon niet ‘Macbeth’, ik toon een toneelversie van ‘Macbeth’.

Briljante vondsten

Dat wordt gaandeweg steeds duidelijker wanneer het spektakel hand over hand toeneemt ten koste van de innerlijke drijfveren van Macbeth. Er wordt gedanst, er wordt gefeest. Het ziet er allemaal geweldig uit, maar gaandeweg doemt het beeld op van een regisseur die vooral wil tonen welke briljante vondsten hij allemaal uit zijn mouw heeft geschud. Het komt de diepgang van het verhaal niet ten goede. Je kijkt je ogen uit aan de glitter en de glamour. Terwijl ‘Macbeth’ vooral een verhaal is dat je moet doen nadenken over macht en machtswellust.

Twee versies

Verdi’s ‘Macbeth’ ging in 1847 in première, toen hij nog aan het begin van zijn carrière stond. In 1865 herwerkte hij de opera, maar die nieuwe versie kende weinig succes. De meeste operaliefhebbers zaten toch te veel met het origineel in het hoofd. Het is nochtans de herwerkte versie die nu nog overal wordt opgevoerd.

Wanneer Macbeth zijn trouwe vriend Banco vermoordt omdat die ook een bedreiging kan vormen, begint hij te hallucineren en onzin uit te kramen. Het is een van de meest aangrijpende scènes uit de opera. Maar bij Fredj ligt Macbeth in een gouden pak te ijlen, aan een rijkelijk versierde feesttafel waarop gedanst en gesprongen wordt. Het oogt schitterend, maar vreemd genoeg voel je er weinig bij. Het is het manco van de hele voorstelling: in de schittering ontbreekt de ziel.

Aan de muzikanten en de zangers lag het alvast niet. De Italiaanse dirigent Paolo Carignani leidde trefzeker en met vaste hand het orkest van De Munt. Hij liet zich zelfs niet uit zijn lood slaan door een laag overscherend vliegtuig. Dat krijg je er altijd gratis bij in het Muntpaleis. Scott Hendricks schitterde in juni nog in Brussel als de psychopaat Sweeney Todd, nu slachtte hij als Macbeth met evenveel plezier zijn slachtoffers af. Al even sterk is de Franse sopraan Béatrice Uria Monzon, die voor het eerst de rol van Lady Macbeth zingt. Een stem als een klok, maar je zou haar niet graag ’s avonds in een donker steegje tegenkomen.

‘Macbeth’: tot 29 september in het Muntpaleis.

www.demunt.be

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud