reportage

Met Hollandse meesters op de Middellandse Zee

Met Rijks@Sea bouwde het Amsterdamse Rijksmuseum een kunstcocon op het cruiseschip Westerdam. ©RV DOC

Het plezier van een cruiseschip combineren met een cultuurbad Hollandse meesters? Een opmerkelijke samenwerking tussen Holland America Line en het Rijksmuseum toont hoe beide werelden de vensters opengooien.

Het is even schrikken voor wie op zoek gaat naar de ‘guest services’ op de Westerdam, een elf dekken hoog cruiseschip dat net een opfrisbeurt achter de rug heeft. Een agressief uithalende reuzenzwaan blijkt over de receptiedesk te waken. Het is een reusachtige uitvergroting van ‘De bedreigde zwaan’ van Jan Asselijn, een van de topwerken van het Amsterdamse Rijksmuseum.

De zwaan is een 17de-eeuwse politieke allegorie - Johan de Witt die het land beschermt - en de allereerste aankoop van de Nationale Kunstgalerij, de voorloper van het Rijksmuseum. Dat leert de discrete uitleg bij de muurschildering.

Rijks@Sea is de hippe naam van de gloednieuwe samenwerking tussen de cruisemaatschappij Holland America Line en het beroemdste museum van Nederland. De Nederlandse link is geen toeval. Hoewel het sinds 1989 deel uitmaakt van het Amerikaanse cruiseconcern Carnival, heeft de Holland-Amerika Lijn Rotterdamse roots. De Westerdam vaart trouwens nog altijd onder Nederlandse vlag en met een Nederlandse kapitein de Middellandse Zee af.

Alle musea zoeken manieren om een steeds beweeglijkere wereldbevolking te bereiken.
francine hijmans
sponsoring rijksmuseum

Ook de keuze voor kunst blijkt geen toeval. ‘Geen glijbanen in onze zwembaden’, vat Nico Bleichrodt, verkoopdirecteur bij Holland America Line, met een knipoog het profiel van zijn cruisemaatschappij en de passagiers samen. Of iets vollediger: geen glijbanen, wel kunst. Voor sommige cruisetoeristen is kunst aan de muren een gewaardeerd extraatje. ‘Kunst aan boord is altijd belangrijk geweest voor ons: in de trappenhallen, gangen, kamers’, zegt Bleichrodt. ‘Onze passagiers - typisch wat hoger opgeleid en vijftigplussers - willen ontdekken en leren als ze aan boord zijn.’

Digitale muur

Voor die ontdekkingstocht staat sinds deze maand het Rijksmuseum in. Naast enkele uitvergrotingen van topwerken (Rembrandt, Vermeer, Asselijn) en een tijdslijn met een dertigtal panelen waarop kunstwerken en de bijbehorende uitleg staan, trekt een enorm digitaal scherm de aandacht in deze kunstcocon. Op de digitale muur trekken meer kunstwerken voorbij. In het salon middenin dat alles liggen twee reuzenexemplaren van de museumgids in het Engels: de meerderheid van de passagiers komt uit de VS en Canada.

Dat het Rijksmuseum nu ook zijn pijlen richt op cruisetoeristen, zegt iets over de museumwereld. ‘Alle musea zoeken manieren om een steeds beweeglijkere wereldbevolking te bereiken. We vliegen allemaal meer, varen meer, zijn voortdurend online. Welnu, het Rijksmuseum is er voor iedereen en we willen de hele wereld bereiken’, vertelt Francine Hijmans, verantwoordelijk voor sponsoring bij het Rijksmuseum.

Het vakje ‘vliegen’ was al afgevinkt dankzij de opening van een dependance van het museum op de luchthaven van Schiphol. Ook online laat het museum zich gelden via de Rijksstudio, die meer dan 600.000 kunstwerken bevat.

Rijks@Sea

De Westerdam, een cruiseschip voor 2.000 passagiers uit de vloot van Holland America Line, kreeg de primeur voor Rijks@Sea. Via die samenwerking met het Rijksmuseum kunnen passagiers proeven van de kunstcollectie van het Amsterdamse topmuseum. Er varen wel geen originele kunstwerken mee.

www.hollandamerica.com

Het mag bovendien allemaal actiever voor een modern museum. Alleen maar naar kunst kijken is passé. ‘Je moet ook leren kijken door te doén. Door zelf te tekenen word je meer bewust van wat je ziet’, zegt Hijmans. En dus lanceerde het Rijksmuseum zijn zaterdagse ‘Teekendag’, waarbij bezoekers een schetsblokje en een tekenpotlood meekrijgen.

Dat moet een vervolg krijgen op de cruiseschepen van Holland America Line, dat als sponsor van het museum een logische partner leek om het vakje ‘varen’ af te vinken. Het is de bedoeling dat er binnenkort tekenworkshops komen op de Westerdam, naast lezingen door kunstexperts ter aanvulling van de kleine bibliotheek die het Rijksmuseum er nu al installeerde. De Westerdam geldt als een proeflaboratorium: als het Rijks@Sea-concept aanslaat, wordt het uitgebreid naar andere schepen van de maatschappij.

Kunstveiling

Hier speelt de dwingende commerciële logica van een cruisemaatschappij die haar aanbod voortdurend moet opfrissen. ‘De cruisemarkt is de jongste tien jaar enorm ontwikkeld. Er worden almaar schepen bijgebouwd. Dat dwong ons na te denken over onze identiteit, waarbij we onder meer kennis willen overbrengen’, zegt Bleichrodt.

Vandaar ook de ‘Explorations Central’, een andere nieuwigheid, ditmaal hoog in het kraaiennest van de Westerdam, waar twee digitale schermen live updates van de brug tonen, zoals de vaarsnelheid en de diepte. Plus een bibliotheek met kunst- en geschiedenisboeken over de bestemmingen die de Westerdam aandoet tijdens zijn tocht van Barcelona naar Rome.

De Westerdam focust op een kunstminnend cruisepubliek. ©BELGAIMAGE

Ook de Nederlandse roots kleuren de identiteit en bijgevolg de aankleding van het schip. Veel van de kunst in de oneindige gangen zijn reproducties van oude Nederlandse stadsgezichten of landschappen. Een fotoportret van het koningspaar ontbreekt evenmin. De kunstveiling die en route georganiseerd wordt - intussen haast een obligate gebeurtenis aan boord van grote cruiseschepen - houdt zich dan weer ver weg van de Nederlandse historie.

Felle kitscherige kleuren domineren het aanbod, inclusief een glas champagne voor wie zich inschrijft voor de veiling. Het blijft tenslotte vakantie.

Gesponsorde inhoud

Partner content