'Another Day of Life' en 'Funan': geanimeerde oorlogsfilms voor volwassenen

©Lumière

Animatiefilms lenen zich voorbeeldig om persoonlijke en aangrijpende oorlogsverhalen te vertellen. Dat bewijzen de Belgische coproducties ‘Another Day of Life’ en ‘Funan’, allebei vanaf deze week in de bioscoopzalen.

De Belgische documentaire ‘Another Day of Life’ was vorig jaar een van de verrassingen op het filmfestival van Cannes, en won in december de European Movie Award voor beste animatiefilm. Een ferme opsteker voor het productiehuis Walking The Dog, dat ‘Another Day of Life’ hielp vorm te geven in zijn studio’s in Brussel en Genk.

De trailer van 'Another Day of Life'.

De film van Damian Nenow en Raúl de la Fuente vertelt het verhaal van Ryszard Kapuściński (1932-2007), een van de kleurrijkste oorlogsjournalisten van de 20ste eeuw. Tijdens zijn carrière zou hij 27 revoluties hebben meegemaakt, 40 keer gevangen zijn gezet en vier keer ter dood veroordeeld. Kapuściński was vooral actief in Afrika, als correspondent van een Pools persbureau. Toen in 1975 een burgeroorlog uitbrak in Angola, was hij de enige buitenlandse reporter ter plekke. Dat conflict was meer dan een binnenlandse aangelegenheid. De Koude Oorlog woedde volop, verschillende landen probeerden controle te verwerven over het diamant- en olierijke Afrikaanse land.

‘Another Day of Life’ is een verfilming van Kapuściński’s gelijknamige boek uit 1976 dat even bejubeld als bekritiseerd is. Het eerste voor de grote literaire kwaliteiten van de schrijver, het tweede omdat eruit bleek dat hij als oorlogsreporter niet altijd aan objectieve verslaggeving deed. Kapuściński was lid van de Poolse communistische partij, wat zijn sympathie verklaart voor de linkse bevrijdingsbeweging MPLA in Angola. De Pool reist in de film als een onversaagde Kuifje naar het levensgevaarlijke zuiden van het land. Hedendaagse beelden van de Angolese woestijn vloeien geraffineerd over in animatiebeelden.

©RV DOC

Onderweg sluit Kapuściński zich aan bij de MPLA. De mooie soldate Carlotta verovert zijn hart nadat ze hem uit een hevig vuurgevecht heeft gered. Het liefdesverhaaltje is best aardig, maar vooral de vele geanimeerde oorlogstaferelen in graphic-novelstijl maken indruk. Die oorlogsgruwel komt het hardst binnen als de makers de animatie omzwachtelen met historisch filmmateriaal over het conflict.

Ook bijzonder zijn de interviews met kroongetuigen van de oorlog. Op het ene moment zie je de legercommandant aan het werk in de geanimeerde oorlog, in de volgende scène geeft hij commentaar bij het manhaftige gedrag van de ingebedde oorlogsreporter.

Dat is het enige minpunt aan de film: Kapuściński komt eruit als een onverschrokken held. Alsof oorlogsverslaggevers het nooit in hun broek doen in de loopgraven.

Rode Khmer

Oorlog, geweld en de strijd om te overleven zijn ook cruciale thema’s in ‘Funan’, een andere animatiefilm die deze week in de zalen komt. De Franse regisseur Denis Do baseerde zich op anekdotes en herinneringen van zijn moeder, die in de jaren 70 in Cambodja het terreurbewind van de Rode Khmer heeft meegemaakt. Samen met honderdduizenden lotgenoten werd de vrouw verplicht om naar het platteland te verhuizen en daar te zwoegen in de landbouw. Vaak rukten de Rode Khmer gezinnen meedogenloos uit elkaar, en in de film blijft het hoofdpersonage jarenlang koppig hopen dat ze ooit herenigd zal worden met haar verloren zoontje.

©Lumière

Om dat schrijnende verhaal te vertellen, kon Do rekenen op de steun van een Gentse co-producent, Lunanime, die 20 minuten van de film realiseerde met zijn inhouseafdeling StudioLumière. Het is een ingetogen maar hartverscheurend drama dat terecht bekroond werd met de hoofdprijs op het prestigieuze animatiefestival van Annecy en later ook in Brussel en Los Angeles.

‘Mijn film is fictie op basis van feiten’, legt Do uit. ‘Het is geen geschiedenisles, historische analyse of documentaire. Het is een universeel verhaal dat je kunt toepassen op andere conflicten waar gezinnen uit elkaar worden gescheurd in een context die niemand in de hand heeft.’

De trailer van 'Funan'.

Om die reden houdt Do het brutale geweld ook systematisch buiten beeld. Nochtans waren de Rode Khmer berucht om hun hallucinante creativiteit op het vlak van folterpraktijken. ‘Ik weet dat sommige mensen het ongehoord vinden dat ik het geweld alleen suggereer’, reageert Do. ‘Maar ‘Funan’ gaat niet over de Rode Khmer, maar over mensen zoals mijn moeder. Op hun manier zijn de Khmer ook slachtoffers. De enige geweldscène uit de film benadrukt dat agressie geen einde kent, want geweld lokt geweld uit.’

‘Funan’ belicht een donker onderwerp en komt hard aan, maar de film heeft ook een opvallend lyrische lading. Do wendt de blik geregeld af van de menselijke gruwel om even te focussen op een natuurtafereel of spelende kinderen. Het oeuvre van Terrence Malick, en met name ‘The Thin Red Line’, is nooit veraf. Die kant van de film is even belangrijk als de rest, benadrukt Do. ‘Ik ken geen ander land dat zo spiritueel is als Cambodja. Door het vlakke landschap lijkt de horizon eindeloos en de hemel immens. Je voelt je er volstrekt onbeduidend maar tegelijk deel van één groot geheel. Die fantastische sereniteit wou ik ook in ‘Funan’ verwerken. De natuur geeft geen moer om onze problemen en ons lijden. Het enige wat telt, is leven, en dat is ook de essentie van mijn film.’

‘Another Day of Life’ en ‘Funan’ spelen vanaf deze week in de bioscoopzalen.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect