De kinderlokker in Michael Jackson

Wade Robson vertelt in ‘Leaving Neverland’ hoe hij tussen zijn 7de en 14de seksueel misbruikt werd door popster Michael Jackson. ©© HBO

In de heftige documentaire ‘Leaving Neverland’ getuigen twee ­volwassen mannen over seksueel misbruik in hun kindertijd door popicoon Michael Jackson en de invloed daarvan op hun verdere ­leven. ‘Het voelde niet als misbruik, we hielden van elkaar.’

Verontwaardiging en verwarring. Met die gevoelens blijf je achter na het uitzitten van de vier uur durende documentaire ‘Leaving Neverland’ over het vermeende seksueel misbruik door Michael Jackson (1958-2009). Het eerste omdat, als de film de waarheid vertelt, The King of Pop naast de meest invloedrijke popster van de geschiedenis ook een gewiekste, manipulatieve pedofiel was. Terwijl de hele wereld de andere kant opkeek, verblind door zijn grandioze hits en sterrendom en verstrooid door zijn clowneske grollen, beroofde Michael Jackson jonge jongetjes van hun onschuld.

De trailer van de vier uur durende documentaire 'Leaving Neverland'.

De verwarring schuilt in de vragen die overblijven. Welk debat moet u nu voeren? Of u nu wel of niet van zijn muziek mag houden, of over de grote verdienste van ‘Leaving Neverland’. De makers hebben een documentaire gemaakt over de complexe mechanismen achter kindermisbruik, zowel bij daders als slachtoffers. Dat is verwarrend voor de kijker. Waarom zegt een volwassen man meer dan twintig jaar na de vermeende feiten over zijn misbruike dat ‘het niet voelde als misbruik, we hielden van elkaar.’

Die woorden komen in de film van Dan Reed letterlijk uit de mond van James Safechuck, een van de twee volwassen mannen in het verpletterende verhaal. Safechuck was tien toen hij Jackson in 1988 ontmoette op de set van een reclamefilmpje voor frisdrankmerk Pepsi. De zanger had een jaar eerder ‘Bad’ uitgebracht en beleefde het toppunt van zijn roem.

Ik verliet Australië als een jongen van zeven en keerde terug als Michael Jacksons lover.

Safechuck was geen grote fan, maar dat veranderde toen Jackson de jongen en zijn moeder uitnodigde op zijn beruchte landgoed ­Neverland. Daar en ook op andere plekken - Safechuck en zijn moeder mochten mee op tournee - zou hij tot in zijn puberteit veelvuldig seksueel misbruikt zijn. Zijn zorgvuldige beschrijvingen van Jacksons seksuele handelingen maken indruk. Hij vertelt gedetailleerd wat de beroemde popster waar met hem zou hebben gedaan. ‘In Parijs heeft hij me ingewijd in het masturberen’, zegt hij doodkalm.

Bij de andere getuige, Wade Robson, duurde het misbruik van zijn zevende tot zijn veertiende. Jackson ontdekte Robson op een danswedstrijd in Australië. Ook hij mocht samen met zijn familie op vakantie in Neverland, waar het misbruik begon. ‘Ik verliet Australië als een jongen van zeven en keerde terug als Michael Jacksons lover’, zegt hij in de documentaire.

Getuigenissen

De verklaringen van Robson en Safechuck vertonen sterke parallellen. Zo won Jackson het vertrouwen van de jongens en hun familie met dure cadeaus en luxueuze reizen en isoleerde hij hen van hun omgeving volgens hetzelfde patroon. Ook de beschrijvingen hoe Jackson hen zowel fysiek als amoureus het hof maakte en hen afdreigde als ze ooit hun mond opendeden over hun liefdesrelatie verschillen nauwelijks van elkaar. ‘Hij zei me altijd dat ik moest zwijgen, anders zou zijn leven voorbij zijn, en het mijne ook.’

©© HBO

De makers geven de vermeende slachtoffers ruim de tijd om hun verhaal te doen. Hun uitvoerige getuigenissen krijgen bijstand van videobeelden en fotomateriaal uit Neverland en audiofragmenten van poeslieve voicemailberichten van Jackson. Aan het einde van het eerste deel toont Safechuck een doosje met ringen. Met trillende stem vertelt hij hoe hij die moest ‘verdienen’ met seksspelletjes. Het is een van de weinige keren dat een van beide volwassen mannen – vandaag 42 en 36 – de controle over zijn emoties verliest.

©© HBO

‘Leaving Neverland’ is zeker geen tranentrekker, wel een ingetogen en zorgvuldig opgebouwd relaas over de andere kant van het popidool. Spijtig genoeg - en dat is de enige zwakte van de film - krijgt Jackson - in dit geval natuurlijk via zijn familie of entourage - geen direct weerwoord. In het tweede deel komen Jackson en zijn advocaten weliswaar aan het woord, maar dat zijn archiefbeelden over twee zedenmisdrijven waarvan de zanger verdacht werd. Zowel in 1993 als 2005 moest Jackson zich voor de rechtbank verantwoorden voor seksueel kindermisbruik. Het eerste proces kocht hij af, in het tweede werd hij vrijgesproken. Dat gebeurde vreemd genoeg nadat Wade Robson het op het proces voor hem had opgenomen.

Paniekaanvallen

In dat tweede deel zoomen de makers in op de gevolgen van het misbruik op hun volwassen leven. Ze leggen opnieuw schokkende parallellen bloot over slapeloosheid, paniek- en angstaanvallen en depressies. Ook hun moeders kijken in de spiegel. Hoe konden zij al die tijd wegkijken? Een deel van het complexe antwoord: voor hun eigen ego. ‘Mijn zoon moest lijden zodat ik dit leven kon leiden’, zegt de moeder van James, die trots was dat ze via haar zoon deel mocht uitmaken van het privéleven van de beroemdste man van de planeet.

De documentaire toont ragfijn het verwoestende effect dat kindermisbruik kan hebben op de psyche van de slachtoffers en op de onderlinge relaties in hun familie.

Dat is wellicht nog het meest schokkend aan ‘Leaving Neverland’: de documentaire toont ragfijn het verwoestende effect dat kindermisbruik kan hebben op de psyche van de slachtoffers en op de onderlinge relaties in hun familie. Wegkijken van de waarheid, maar ook de schaamte en de schuldgevoelens die daarop volgen. Net daarom is de documentaire zo relevant - als het allemaal waar is. Maar wie de documentaire bekijkt, durft daar geen seconde aan te twijfelen. De erfgenamen van Jackson zijn in elk geval in alle staten en eisen 100 miljoen dollar schadevergoeding van producent HBO. Intussen zijn de uitzendrechten van ‘Leaving Neverland’ wel al aan meer dan 120 landen verkocht.

Rest de vraag hoe het nu verder moet met het artistieke erfdeel van ‘onze’ Michael. De VRT geeft bij zijn muziek de komende tijd ‘passende context’ op de radio. Drie grote Canadese radiostations draaien hem niet meer. Maar hoe lang kan dat blijven duren? En wat doe je als fan, wetende dat jouw gevallen jeugdheld zich niet meer kan verdedigen? De grofste misbruikverhalen dateren van zijn ‘Bad’-periode. Bij het schrijven van dit stuk legden wij dat indrukwekkende album uit 1987 nog eens op. Het lukte ons verbazingwekkend goed om een onderscheid te maken tussen de grote artiest en de kinderlokker Michael Jackson. Afwachten hoe lang we dat kunnen volhouden.

‘Leaving Neverland’, vrijdag 8 maart om 20.25 uur op Canvas.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud