‘De kleine kunstenaar kortwieken is kortzichtig'

Jan Briers: 'Misschien zwijgen CD&V en Open VLD omdat ze, net als vele N-VA’ers die ik ontmoet, spijt hebben dat ze akkoord zijn gegaan met de hakbijl voor de projectsubsidies, maar het te vroeg vinden om dat publiekelijk te zeggen?' ©Saskia Vanderstichele

Ex-gouverneur en festivalbaas Jan Briers (CD&V) kent de cultuursector als zijn broekzak. Hij begrijpt de boosheid over de besparingen. ‘De Vlaamse regering is terecht fier op het verleden, maar je moet de toekomst ook voorbereiden.’

Aan het einde van het gesprek bladert Jan Briers (66) door een notitieboekje waarin hij het getal 1,8 miljoen ziet staan, tussen cijfers over de economische return van cultuursubsidies. ‘Dat verliest alleen al de stad Gent door deze besparingen. (blaast) Dat is veel, hoor.’

Bio

Jan Briers (66) was 22 jaar lang directeur van het Festival van Vlaanderen. In 2013 werd hij gouverneur van Oost-Vlaanderen, op voordracht van de N-VA. Hij is tegenwoordig Kamerlid voor de CD&V.

De Oost-Vlaming is tegenwoordig Kamerlid voor CD&V, de partij die de cultuurbesparingen van 6 procent voor de werkingsmiddelen en van 60 procent voor kleine projecten mee goedkeurde. Als een van de weinige culturo’s in de Wetstraat weet hij hoe hard kaasschaven en hakbijlen aankomen. Meer dan dertig jaar was Briers het gezicht en de strateeg van het Festival van Vlaanderen. Tot de N-VA hem in 2013 verrassend gouverneur van Oost-Vlaanderen maakte.

‘Wij.’ Dat woord zal geregeld vallen. Het lukt de laattijdige debutant in de politiek niet om los te komen van zijn vorig leven. Toen we hem belden voor dit interview zat hij in de Europese cultuurhoofdstad Ljubljana. Briers is ook nog actief als bestuurder bij twee festivalorganisaties en ‘zijn’ muziekfeest Odegand.

Wat vindt u van de besparingen?
Jan Briers: ‘Ik kan begrijpen dat cultuur zoals de andere departementen moet inleveren. Wat ik betreur, is de reactie van Matthias Diependaele (N-VA). Hij vindt dat de cultuursector niet het recht heeft zich te verzetten tegen de besparingen. Iedereen verzet zich tegen besparingen. Waarom zou de cultuursector dat niet mogen?’

‘Waar ik het bijzonder moeilijk mee heb, is de hakbijl van 60 procent voor projectsubsidies. Het getuigt van kortzichtigheid om de kleine kunstenaar te kortwieken.’

Waarom zijn die projectsubsidies zo belangrijk voor de cultuursector?
Briers: ‘Ze zijn een investering in de toekomst. Projectsubsidies zijn voor jonge kunstenaars die aan het begin van hun carrière staan. Ze voeden de basis van de piramide. Zonder basis kun je niet blijven excelleren, want dat is wat deze Vlaamse regering wil met cultuur.’

‘Schrappen in de projectsubsidies werd beslist in de laatste rechte lijn van de onderhandelingen, samen met het afschaffen van subsidies voor elektrische wagens. Besefte men echt niet hoe politiek onverstandig dit was?’

Schrappen in de projectsubsidies werd beslist in de laatste rechte lijn van de onderhandelingen, samen met het afschaffen van subsidies voor elektrische wagens. Besefte men echt niet hoe politiek onverstandig dit was?

‘Linkse’ kunstenaars en groene auto’s: bewijst dat dat deze besparingen ideo-logisch gekleurd zijn?
Briers: ‘Dat links-rechtsverhaal is me te zwart-wit. Patrick Dewael wordt gezien als een van onze beste oud-cultuurministers. Je kunt Open VLD bezwaarlijk een linkse partij noemen. Ik ken Jan Jambon uit mijn tijd als gouverneur (Jambon was toen minister van Binnenlandse Zaken, red.) als een oprechte cultuurliefhebber. De cultuursector heeft gewoon pech dat Cultuur een bevoegdheid van de minister-president is. De hele regering moet besparen, dan moet de grote baas het goede voorbeeld geven. Ik verwacht daarom dat Jambon over twee jaar opnieuw in cultuur investeert. Ook Sven Gatz - weer een liberaal, en in een N-VA-regering - heeft aan het einde van zijn termijn als cultuurminister extra middelen gevonden voor de projectenpot.’

‘Ik geloof dus niet dat bij de N-VA revanchisme speelt omdat de cultuursector niet meestapt in haar Vlaams identiteitsverhaal. Dit is een beslissing van de hele Vlaamse regering, ook van mijn partij.’

Opvallend: Open VLD en CD&V zwijgen al een paar dagen. Waarom?
Briers: (aarzelt) ‘Misschien omdat ze, net als vele N-VA’ers die ik ontmoet, spijt hebben dat ze akkoord zijn gegaan met de hakbijl voor de projectsubsidies, maar het te vroeg vinden om dat publiekelijk te zeggen? Ik zie geen andere verklaring.’

In de Beursschouwburg, waar dinsdagavond zowat 2.000 kunstenaars en cultuurwerkers samenkwamen, klonk het dat de sector het gevoel heeft dat de regering haar uit verband probeert te spelen. Wat moet de cultuurwereld doen?
Briers: ‘Blijven zeggen waarom cultuur belangrijk is, herhalen wat de economische meerwaarde is. Misschien heeft ze dat in het verleden te weinig gedaan. Er is zo veel onderzoek gevoerd naar de economische return van subsidies. (bladert door zijn notitieboekje) Toen ik festivaldirecteur was, maakte de Universiteit van Gent een studie waaruit bleek dat 1 euro investeren in een muziekfestival 7 euro opbrengt voor de gemeenschap. Een ander voorbeeld: de creatie van een tewerkstellingsplaats in de cultuursector kost een derde van een gecreëerde job in de economie.’

Telt de politiek voldoende mensen die begrijpen hoe de cultuurwereld werkt?
Briers: ‘Dat is nog zo’n probleem. Winston Churchill zei: ‘If we don’t have culture, then what are we fighting for?’ Ik heb voor de jongste verkiezingen alle partijprogramma’s uitgepluisd op hun standpunten over cultuur: veel ambitie ben ik niet tegengekomen, ook niet bij de sp.a of Groen. Ook het bedrijfsleven wil ik oproepen de kunsten en onze cultuur meer te steunen, zoals gebeurt in de ons omringende landen. Door sponsoring, maar ook door het mecenaat. Dat is cultuur steunen, omdat we trots zijn.’

Is een Vlaamse canon een goed idee?
Briers: ‘Als die lijst met wat we moeten onthouden uit de Vlaamse cultuur en geschiedenis wordt ingezet om onze hedendaagse kunsten internationaal op de kaart te zetten, zeg ik ja. Maar als het is om als bouwsteen te gebruiken voor een museum over onze Vlaamse geschiedenis alleen, zonder toekomstvisie, is het geen goed idee. Onze kunststeden staan al voor ons rijke culturele en historische verleden. De Vlaamse regering is terecht fier op het verleden, maar je moet de toekomst ook voorbereiden. Laat ons fier zijn op wat we aan het opbouwen zijn met onze jonge kunstenaars. En gooi al die inspanningen niet weg.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect