Een najaar vol cultuur

©© Stephan Vanfleteren

De Tijd maakte een selectie van de niet te missen culturele hoogtepunten komend seizoen.

Expo’s

Francis Bacon

Triptiek Francis Bacon. ©Photo News

Centre Pompidou wijdt met ‘Bacon en toutes lettres’ een retrospectieve aan de Ierse schilder Francis Bacon. In zes zalen wordt een uitgebreide selectie van zijn oeuvre getoond in combinatie met literatuur. Bacon had een grote bibliotheek met meer dan duizend boeken. Voor zijn schilderijen liet zich inspireren door schrijvers als Aeschylus, Friedrich Nietzsche en TS Eliot. Op de tentoonstelling worden veel boekfragmenten getoond die voor Bacon van wezenlijk belang waren. Online reservatie is verplicht.

van 11 september tot 20 januari, Centre Pompidou, Parijs

Béatrice Balcou

De Franse kunstenares wisselt sculpturen, tekeningen en installaties af met performances. Ze kopieert daarbij andermans kunstwerken. Zo daagt ze onze relatie met kunst uit, en meteen ook de manier waarop kunst wordt geproduceerd. M-Museum Leuven toont haar werk.

van 20 september tot 26 januari, M, Leuven

Constantin Brâncuși

Beeld Brancusi. ©Thijs Demeulemeester

Het hoogtepunt van Europalia Roemenië wordt ongetwijfeld de expo over Constantin Brâncuși (1876-1957) bij Bozar. De Roemeen was een van de invloedrijkste beeldhouwers van de 20ste eeuw en een pionier van het modernisme. De expo brengt topstukken uit musea en privécollecties van over de hele wereld bijeen, samen met werk van tijdgenoten zoals Marcel Duchamp, Amedeo Modigliani en Man Ray.

van 2 oktober tot 12 januari, Bozar, Brussel

Marcel Broodthaers

Met ‘Soleil Politique’ organiseert het M HKA de eerste overzichtsexpo van Marcel Broodthaers in eigen land sinds een decennium. De expo focust op zijn Antwerpse connectie, waarbij de Wide White Space Gallery een sleutelrol speelde in het snelle internationale succes.

van 4 oktober tot 19 januari, M HKA, Antwerpen

Paul Gauguin

De Franse schilder Paul Gauguin is vooral bekend van zijn schilderijen van Polynesische vrouwen. The National Gallery in Londen toont een ander aspect van zijn kunst: portretten. Op de tentoonstelling worden er vijftig getoond, waaronder een reeks zelfportretten.

van 7 oktober tot 26 januari, The National Gallery, Londen

Rembrandt-Velázquez

In het kader van het Rembrandtjaar brengt het Rijksmuseum in Amsterdam Spaanse en Nederlandse meesters samen. Rembrandt en zijn tijdgenoot Diego Velázquez vormen de speerpunten van de tentoonstelling. Maar andere topschilders als Johannes Vermeer en Francisco de Zurbarán ontbreken evenmin. De expo focust op schoonheid, emotie, religie en realisme, waarbij de Spaanse en de Nederlandse schilderijen in paren worden gepresenteerd en zo in dialoog gaan.

van 11 oktober tot 19 januari, Rijksmuseum, Amsterdam

Dali & Magritte

Salvador Dalí. ©AFP

De Koninklijke Musea voor Schone Kunsten van België koppelen voor het eerst de surrealisten Salvador Dalí en René Magritte. De twee ontmoetten elkaar in het voorjaar van 1929 in Parijs, in het bijzijn van de grote namen van de avantgarde. In augustus van datzelfde jaar reisde Magritte op uitnodiging van Dalí naar Cadaqués, de thuishaven van de Spaanse schilder. De expo werpt een licht op hun persoonlijke, filosofische en esthetische relatie aan de hand van meer dan tachtig schilderijen, sculpturen, foto’s, tekeningen, films en archiefstukken.

van 11 oktober tot 9 februari, KMSKB, Brussel

Louise Bourgeois

Museum Voorlinden in Wassenaar brengt met ‘To Unravel a Torment’ een grote overzichtstentoonstelling van de Frans-Amerikaanse kunstenares Louise Bourgeois (1911-2010). Veertig werken - afkomstig uit het museum, de Glen-stone-collectie en The Easton Foundation - overspannen een carrière van zestig jaar.

van 12 oktober tot 17 mei, Museum Voorlinden, Wassenaar

Leonardo da Vinci

De blockbuster van het najaar wordt ongetwijfeld de grote da Vinci-tentoonstelling in het Louvre, ter herdenking van de vijfhonderdste verjaardag van zijn overlijden. Naast schilderijen en tekeningen uit de eigen collectie zijn er internationale bruiklenen, samen goed voor 120 werken. De ‘Mona Lisa’ blijft overigens op zijn plaats hangen. Reserveren kan nu al online.

van 24 oktober tot 24 februari, Louvre, Parijs

Stephan Vanfleteren

©© Stephan Vanfleteren

Het Fotomuseum in Antwerpen brengt de eerste grote overzichtstentoonstelling van Stephan Vanfleteren. De Belgische fotograaf is vooral bekend van zijn indringende zwart-witportretten, maar zijn palet bestrijkt een brede waaier aan documentaire en artistieke beelden.

van 25 oktober tot 1 maart, FOMU, Antwerpen

Albums

Miles Davis | Rubberband

Miles Davis. ©rv

Miles kon niet achterblijven op John. Ruim een jaar na Coltrane’s ‘Both Directions at Once’ komt ook de Prince of Darkness met een verzameling ‘lost tapes’. In een hyperactieve periode midden jaren tachtig ruilde Miles zijn label Columbia voor Warner. De jazzlegende smeet zich op de opnames van ‘Rubberband’, waarop hij Al Jarreau en Chaka Kahn wilde uitnodigen. Hij liet de plaat onafgewerkt en begon aan ‘Tutu’. De oorspronkelijke producers hebben nu de gaten ingevuld.

6 september

Wilco| Ode to Joy

Wilco-zanger Jeff Tweedy was in 2018 hoofdzakelijk met zichzelf bezig. Hij schreef zijn levensverhaal neer in de smakelijke biografie ‘Let’s Go (So We Can Get Back)’ en bracht een soloplaat uit. Dit voorjaar keerde hij terug met zijn legendarische americanagroep. In juni speelde Wilco twee shows in de AB in Brussel, eind september komt de groep ook nog langs de Roma in Antwerpen. ‘Ode of Joy’ wordt het elfde studioalbum van Wilco, en de opvolger van het introverte ‘Schmilco’ (2016).

4 oktober

Fulco | Fulco

Fulco is geen artiestennaam, maar het Nederlandstalige soloproject van pianist Fulco Ottervanger, bekend van De Beren Gieren en BeraadGeslagen. Het wordt een funky popplaat die volgens Fulco zelf verwijzingen oproept naar Alabama Shakes, Sly & The Family Stone en Mac DeMarco.

18 oktober

Kim Gordon | No Home Record

De breuk met echtgenoot Thurston Moore in 2011 betekende ook het einde van een van de meest toonaangevende gitaarbands van de jaren 90, Sonic Youth. Eindelijk is daar de eerste soloplaat van Kim Gordon. De titel is een verwijzing naar de laatste documentaire van Belgische cinematografe Chantal Akerman. Op de eerste single: geen enkele gitaar.

11 oktober

Geike | Lost in Time

Elf jaar is Geike Arnaert intussen weg bij Hooverphonic. Al die tijd bleef het relatief kalm rond de West-Vlaamse zangeres. In 2011 verscheen haar eerste soloalbum. Vorig jaar was er plots ‘Zoutelande’ van BLØF, de grootste Nederlandstalige hit ooit in Nederland en Vlaanderen. ‘Lost in time’, haar tweede soloalbum, schreef ze samen met singer-songwriter Joost Zweegers van Novastar.

18 oktober

Podium

Don Carlos

Opera Vlaanderen trapt het seizoen of met ‘Don Carlos’, een van de belangrijkste opera’s van Giuseppe Verdi. In het werk wordt de Spaanse koningszoon Carlos verliefd op zijn jonge stiefmoeder Elisabeth. De regie is van de theaterveteraan Johan Simons, de voormalige artistiek directeur van NTGent. De decors werden ontworpen door beeldend kunstenaar Hans Op De Beeck.

vanaf 19 september, Opera Gent & Antwerpen

Wie is bang

Twee oudere acteurs willen samenwerken met twee jongere acteurs die subsidies krijgen omdat ze van buitenlandse afkomst zijn. De eerste kennismaking zet meteen alle onderhuidse conflicten op scherp. Het is de 25ste toneeltekst van Tom Lanoye. Met Els Dottermans en Han Kerckhoffs.

vanaf 20 september, NTGent

Le silence des ombres

Het werk van de Belgische Nobelprijswinnaar Maurice Maeterlinck bulkt van mysterie en spanning. In deze nieuwe opera, gebaseerd op het drieluik ‘Trois Petits Drames pour Marionnettes’ trekken de jonge makers in deze samenwerking tussen de Munt en de KVS de kaart van de stilte en het onzegbare.

vanaf 25 september, KVS, Brussel

Elim Chan

Antwerp Symphony Orchestra verwelkomt zijn nieuwe chef-dirigent Elim Chan met een inauguratieconcert in de Koningin Elisabethzaal in Antwerpen. Op het programma staat het eerste vioolconcerto van Dmitri Sjostakovitsj en ‘Le Sacre du Printemps’ van Igor Stravinsky.

4 oktober, Koningin Elisabethzaal, Antwerpen

Ezra Collective

Het Londense vijftal behoort samen met Kamaal Williams en Vels Trio tot de nieuwe lichting Britse jazz. Bij hun zwierige mix van jazz, afrobeat, funk en hiphop zijn Herbie Hancock, Fela Kuti en Sun Ra nooit ver weg.

17 oktober, AB, Brussel

Brabants/Cherkaoui

Vijftig jaar geleden richtte Jeanne Brabants het Ballet van Vlaanderen op. Als eerbetoon herneemt het Ballet in zijn eerste voorstelling Brabants creatie ‘Cantus Firmus’, geïnspireerd door de muziek van Bach. Het stuk wordt gekoppeld aan ‘Mea Culpa’ van Sidi Larbi Cherkaoui. Ook die creatie vindt zijn wortels in de barokmuziek.

vanaf 20 oktober, Opera Antwerpen & Gent

Brihang

De vader van Boudy Verleye, die onder de artiestennaam Brihang in het West-Vlaams rapt, baatte in Knokke een kledingwinkel uit die ook hiphop-cd’s verkocht. Zo ging de bal aan het rollen. Zijn tweede album ‘Casco’ brengt de fijngevoelige rapper naar de belangrijkste muziektempel van het land.

24 oktober, AB, Brussel

Kate Tempest

Wie de Britse poetryslamartieste miste op Pukkelpop, wacht een herkansing op het Festival van de Vrijheid in Brussel. Haar derde album, ‘The Books of Traps and Lessons’ is iets minder politiek. Dat maakt het niet minder desoriënterend voor de toehoorder. Op Pukkelpop zagen we mensen huilend de tent verlaten.

25 oktober, Théatre National, Brussel

Dochters van ondernemers

Vijf dochters groeiden op in een familiebedrijf: van groentetelers met middelgrote serres en bouwaannemers met bestofte camionetten tot croissanteriezaken die na enkele jaren de taarten vervingen door beha’s. De werkvloer was hun speeltuin. De vijf - nu theatermakers - gaan op zoek naar de betekenis van werk vandaag. Leven we om te werken of werken we om te leven?

vanaf 7 november, Arsenaal/lazarus, Mechelen

Gustave Mahler

De Oostenrijkse componist Gustave Mahler zwoegde lang aan zijn tweede symfonie. Tussen 1888 en 1894 sleutelde hij constant aan het werk, in 1903 bracht hij een herziene versie. Al die arbeid resulteerde in een machtig muziekstuk met een groot orkest en imposante koren. Het Belgian National Orchestra onder leiding van Hugh Wolff voert in november de symfonie twee keer uit.

8 november, deSingel, Antwerpen
9 november, Bozar, Brussel

Björk

Vorst Nationaal wordt de eerste Europese halte voor ‘Cornucopia’. De tour van de IJslandse nachtegaal, die al in New York en Mexico passeerde, werd door internationale media omschreven als Björks meest ambitieuze show. Haar jongste album, ‘Utopia’, was de eerste grote blockchainrelease in de muziekgeschiedenis.

13 november, Vorst Nationaal

Freud

Het Amsterdamse ensemble van Ivo van Hove duikt met leden van het Antwerpse theatercollectief FC Bergman in het leven van Sigmund Freud. Hoe kwam de grondlegger van de psychoanalyse aan zijn theorieën? Het vertrekpunt is het filmscript dat de Franse filosoof Jean-Paul Sartre eind jaren vijftig over het leven van Freud als beginnend psychiater schreef. Het script was destijds dik genoeg voor zeven uur film, van Hove wil het nu in zijn totaliteit ensceneren.

vanaf 20 november, Bourla, Antwerpen

Underworld

De Britse technopioniers sloten Rock Werchter af en komen dit najaar terug voor hun grootste indoorshow ooit in ons land. De tournee begeleidt ‘Drift Songs’, een plaat met alle muziek die Underworld sinds november 2018 wekelijks online lost.

22 november, Lotto Arena, Antwerpen

Les Contes d’Hoffmann

De Franse componist Jacques Offenbach is vooral bekend van zijn operettes. Aan het einde van zijn leven schreef hij zijn enige opera. ‘Les Contes d’Hoffmann’ vertelt het verhaal van een dichter die in zijn eigen creaties verdwaalt. De Munt zocht de Poolse sterregisseur Krzysztof Warlikowski aan om de 19de-eeuwse opera van een hedendaagse snit te voorzien.

10 december en 2 januari, De Munt, Brussel

Boeken

Margaret Atwood | De Testamenten

Margaret Atwood. ©REUTERS

De Canadese schrijfster leverde in 1985 de dystopische roman ‘Het verhaal van de dienstmaagd af’. Het boek werd de voorbije jaren een geweldige hype door de serie ‘The Handmaid’s Tale’. Atwood is nu klaar met het het vervolg, dat overigens losstaat van de tv-reeks.

10 september

Jon Fosse | De andere naam

Van de Noor verscheen vorig jaar de overrompelende roman ‘Melancholie I’ in het Nederlands. In september verschijnt ‘De andere naam’. Het boek bevat de eerste twee delen van ‘Septologie’, Fosses jongste, zevendelige werk. Het verhaal draait om twee mannen die Asle heten en elkaars dubbelganger zijn. Twee versies van dezelfde persoon, twee versies van hetzelfde leven.

20 september

Nino Haratischwili | De kat en de generaal

De Georgische schreef zich de bestsellerlijsten in met het indrukwekkende ‘Het achtste leven’. Haar nieuwe roman spit opnieuw in de vuilnisbelt van de Sovjet-Unie in verval. De adjectieven die we in de Duitse recensies onderstreepten: monumentaal, spitsvondig en meeslepend.

24 september

Charlotte Van den Broeck | Waagstukken

U kent haar van twee uitmuntende poëziebundels. Nu ontpopt de dichteres zich tot essayiste. Van den Broeck reisde 13 architecten achterna die zelfmoord pleegden vanwege hun creaties, en keerde terug met een intrigerende essaybundel die laveert ‘tussen beschouwing en vertelling’.

1 oktober

Karel Čapek | Hordubal

Juraj Hordubal komt in verdachte omstandigheden om het leven nadat hij na acht jaar in de Verenigde Staten is teruggekeerd naar zijn vrouw en dochter. De Tsjechische grootmeester Karel Čapek (1890-1938) doet het lot van de onfortuinlijke uit de doeken vanuit drie standpunten. De dood van Hordubal is niet het belangrijkste element, wel de tragische manier waarop zijn nagedachtenis wordt fijngemalen. ‘Vergeefs, vergeefs is ons geploeter.’

15 oktober

©Sofie Van Hoof

Jeroen Brouwers | Cliënt E. Busken

Het is niet meteen een sexy titel, maar laat dat u niet afschrikken. Brouwers leest u voor zijn niets ontziende pen, zijn stilistische meesterschap en zijn ingenieus componeerde vertellingen. Dit is zijn eerste roman sinds ‘Het hout’ uit 2014.

15 oktober

Cynan Jones | De wetten van water

Als de Brit Cynan Jones zich aan een dystopische roman waagt, spitsen we graag de oren. Over liefde en leed in een wereld waarin water steeds schaarser wordt. Wie het mythisch geladen ‘Inham’ las, kent Jones als de schrijver die het invoegen van witregels tot kunst verhief.

15 oktober

J. M. Coetzee | De dood van Jezus

De Nobelprijswinnaar breit een sluitstuk aan zijn poëtisch-filosofische trilogie over de mysterieuze jongen Davíd. Zoals de traditie het wil, verschijnt ook Coetzees jongste boek eerst in het Nederlands.

15 november

Films

©rv

Parasite

Van ‘Memories of Murder’ tot ‘The Host’ en van ‘Mother’ tot ‘Snowpiercer’. We mogen de Zuid-Koreaanse regisseur Bong Joon-ho al een tijdje tot de origineelste en intelligentste filmmakers van het moment rekenen. Het was dus geen complete verrassing dat hij dit jaar de Gouden Palm kreeg op het festival van Cannes. ‘Parasite’ is een nijdige en gitzwarte satire, een portret van de moderne Koreaanse samenleving dat zijn maagstompen verbergt achter een brede grijns. Een minder bemiddeld gezin infiltreert in een nietsvermoedende rijke familie om zichzelf naar een beter leven te tillen.

11 september

Joker

Joaquin Phoenix is zo’n beetje de laatste die we in een stripfilm hadden verwacht. De Amerikaanse acteur heeft zich de voorbije jaren laten kennen als iemand die zijn werk liever in de marge zoekt. Maar ‘Joker’ is geen stripfilm als de andere. De titel mag dan naar de Batman-schurk verwijzen, de versie die ‘The Hangover’regisseur Todd Phillips hier presenteert, kleurt ver buiten de lijntjes. De hoofdfiguur is een mislukte stand-upcomedian die nooit zijn plaats heeft gevonden in de maatschappij en beetje bij beetje doldraait. Phillips heeft al gewaarschuwd dat de Batman-fans razend zullen zijn als ze de film zien. Dat stemt dus hoopvol.

2 oktober

Gemini Man

Ang Lee heeft meer te bieden dan emotionele drama’s als ‘Brokeback Mountain’ en ‘Sense & Sensibility’. Hij duwt ook graag tegen de technologische grenzen van zijn geliefde medium. In de actiethriller ‘Gemini Man’ gaat hij een dubbele uitdaging aan: verder experimenteren met een hogere frame rate (meer beelden per seconde) en een geloofwaardige digitale mens creëren. Het verhaal? Een huurmoordenaar - gespeeld door Will Smith - krijgt een jongere incarnatie van zichzelf tegenover zich.

9 oktober

Torpedo

Met ‘Patser’ profileerden Kobe Van Steenberghe en Hendrik Verthé van A Team Productions zich al als jonge producenten met een duidelijke visie: commerciële Vlaamse cinema maken met een frisse smoel en artistieke ambities. ‘Torpedo’ vaart ook in die wateren. De film is een avontuurlijk oorlogsverhaal dat de producenten zelf vergelijken met ‘Indiana Jones’. Hij draait rond een groep Vlaamse verzetsstrijders die in Congo hun handen weten te leggen op een Duitse duikboot met een lading uranium aan boord. En ze zetten ermee koers naar de Verenigde Staten. Koen De Bouw speelt de leider van het team, onder leiding van de debuterende regisseur Sven Huybrechts.

23 oktober

The Report

Gesjoemel met prijsafspraken (‘The Informant’), onfrisse praktijken in de farmaindustrie (‘Side Effects’), de afwikkeling van een dodelijke epidemie (‘Contagion’), de Panama Papers (‘The Laundromat’). De Amerikaanse scenarist Scott Z. Burns houdt van verhalen die met beide voeten in de actualiteit staan en heeft regisseur Steven Soderbergh al verschillende keren van sappig materiaal voorzien. Nu probeert hij het zelf als regisseur met ‘The Report’, een op feiten gebaseerd drama over een man die in de naweeën van 9/11 de folterbeschuldigingen aan het adres van de CIA onderzoekt en de wrede waarheid aan het licht brengt. Soderbergh doet dit keer dienst als producent.

6 november

Series

Sharp Objects

De Amerikaanse thrillerschrijfster Gillian Flynn heeft zich met ‘Gone Girl’, ‘Dark Places’ en ‘Sharp Objects’ geprofileerd als een specialist van duistere trauma’s. Haar romans zijn ook in beeld gebracht: de eerste twee als langspeelfilm, de derde als een achtdelige serie. In ‘Sharp Objects’ keert een verbitterde journaliste - een magnifieke Amy Adams - na vele jaren terug naar haar geboortestadje om verslag uit te brengen van de verdwijning van twee jonge meisjes. Het duurt niet lang voor ze weer in de clinch ligt met haar manipulatieve moeder en oude wonden worden opengereten. Een fascinerende dramaserie die je tot aan het eind in de ban houdt.

vanaf 4 september op Canvas

Unbelievable

In ‘This American Life’, een uitstekende podcast die waargebeurde verhalen uitspit, draaide een van de zaken rond een vermeende verkrachting waarbij het slachtoffer plots minder geloofwaardig was dan ze leek. ‘Unbelievable’ bouwt de bevreemdende affaire om tot een miniserie over waarheid, leugens en vooroordelen. Er zijn drie vrouwelijke hoofdpersonages: het meisje dat beweert verkracht te zijn en de twee rechercheurs die de kwestie onderzoeken. De regie is in handen van Susannah Grant (scenarist van ‘Erin Brockovich’) en Lisa Cholodenko (‘The Kids Are All Right’).

vanaf 13 september op Netflix

The Politician

Het komische potentieel van politiek is te zelden het onderwerp van tv-series. Daar wil ‘The Politician’ iets aan doen. De reeks van het team achter onder meer ‘Glee’ en ‘American Horror Story’ draait rond een rijkeluiszoon uit Santa Barbara die ervan droomt president van de Verenigde Staten te worden. In elk nieuw seizoen zal hij in een volgende politieke race stappen. In de eerste jaargang zie je hoe hij op de middelbare school tot voorzitter van de leerlingenraad probeert verkozen te worden, een uitdaging die groter is dan verwacht. Om het helemaal intrigerend te maken: de serie heeft ook een muzikale kant.

vanaf 27 september op Netflix

©rv

Das Boot

Voor de Duitse regisseur Wolfgang Petersen zich op thrillers en spektakelfilms als ‘Air Force One’ en ‘Troy’ toelegde, maakte hij in 1981 ‘Das Boot’, de claustrofobische klassieker die de bemanning van een Duitse onderzeeër op de huid zat. Hoe tijdloos dat verhaal is, blijkt opnieuw uit de tv-serie, die de actie opsplitst. Behalve de dagelijkse routine en de gevaren aan boord van de U-Boot volg je ook het doen en laten van een Franse verzetsgroep. Terwijl de originele film zich alleen op het gelijknamige boek van Lothar-Günther Buchheim baseerde, neemt de serie er de vervolgroman ‘Die Festung’ bij. Intussen weten we ook dat er een tweede seizoen komt.

vanaf 2 oktober op Canvas

Watchmen

In 1986 publiceerden schrijver Alan Moore en tekenaar Dave Gibbons een graphic novel die door velen wordt beschouwd als het beste wat dat genre al heeft voortgebracht. Het complexe verhaal over superhelden op hun retour werd in 2009 een - niet zo geslaagde - film. ‘Lost’schepper Damon Lindelof heeft er een serie van gemaakt. Hij is alvast verstandig genoeg om de graphic novel niet rechtstreeks te bewerken. Hij doet zijn eigen ding met het concept van een alternatieve realiteit waar superhelden wegens hun overmatige geweld buiten de wet zijn gesteld. Voer genoeg voor slimme maatschappijkritiek in een flitsend jasje.

vanaf 20 oktober op Telenet Play More

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect