Helft vrouwen in cultuur- en mediasector ondervond grensoverschrijdend gedrag

Het onderzoek kwam er in de nasleep van de #MeToo-beweging en de zaak rond de televisiemaker Bart De Pauw. ©AFP

'Dit zijn zeer slechte resultaten', zegt Vlaams minister van Cultuur en Media Sven Gatz (Open VLD).

In de nasleep van de #metoo-beweging en de zaak rond de televisiemaker Bart De Pauw doken vorig jaar allerlei berichten en getuigenissen op over gevallen van grensoverschrijdend gedrag in de cultuur-, media- en filmsector. Vlaams minister van Cultuur en Media Sven Gatz (Open VLD) kondigde daarop een onderzoek aan.

4 procent
Seksueel contact
4 procent van de vrouwen in de culturele sector zegt dat ze het afgelopen jaar gedwongen of gechanteerd werden om seksueel contact te hebben.

Gatz schakelde de UGent in. De onderzoeksgroep CuDOS verzond dit voorjaar een vragenlijst naar zo'n 8.000 werknemers uit de cultuur- en mediasector. Meer dan 2.000 mensen - 800 werknemers uit de mediasector en 1.200 cultuurwerkers - stuurden de online-enquête ingevuld terug. 'Zo'n responsgraad van een op de vier is hoog voor een online-enquête', zegt onderzoekster Jessy Siongers.

De respondenten kregen vragen voorgeschoteld over ongewenste handelingen, gaande van seksueel getinte grappen tot gedwongen seksueel contact. Ze konden daarbij zelf aangeven of ze het gestelde gedrag al dan niet als grensoverschrijdend hadden ervaren.

Mails of sms'en

Uit de resultaten blijkt dat het probleem van grensoverschrijdend gedrag in de cultuur- en mediasector groot is.  De helft van de bevraagde vrouwen geeft aan dat ze het voorbije jaar grensoverschrijdend gedrag ervaren heeft. Het gaat meestal om communicatief grensoverschrijdend gedrag: seksueel getinte mails of sms'en of denigrerende en seksistische opmerkingen.

17 procent
Meldingen
Slechts 17 procent van de mensen die ooit gedwongen of gechanteerd werden tot seksueel contact hebben dat gemeld bij een vertrouwenspersoon, een leidinggevende of de politie.

In de culturele sector geeft een kwart van de vrouwen ook aan dat ze het voorbije jaar te maken kregen met ongewenste fysieke toenaderingen. In de mediasector is dat een vrouw op de vijf. Vier procent van de cultuurwerkers - of een kleine 50 vrouwen - zegt gedwongen of gechanteerd te zijn om seksueel contact te hebben. In de mediasector liggen de cijfers iets lager: een op de vijf vrouwen geeft aan ongewenste fysieke of seksuele toenaderingen te hebben ervaren en 3 procent werd gedwongen of gechanteerd om seksueel contact te hebben.

Opgesplitst in deelsectoren is het probleem het grootst in de danswereld, gevolgd door film, beeldende kunst en muziek. In de danssector komen infantilisatie - tegen iemand praten alsof zij (of hij) een klein kind is - en seksuele opmerkingen vaker voor, in de filmsector gaat het vooral over ongewenste fysieke toenaderingen en dwang.

Freelancers

De grootste risicogroepen zijn jonge vrouwen die aan het begin van hun carrière staan, personen met een lagere status in de sector, personen die artistiek werk verrichten en freelancers. De laatste groep is kwetsbaarder omdat ze juridisch minder goed is beschermd.

Acht op de tien vrouwelijke slachtoffers geven aan dat ze in het verleden lastiggevallen werden door iemand met een hogere professionele status. Dat is niet verrassend als je weet dat twee op de drie leidinggevenden in de cultuursector nog altijd een man is. Opvallend is dat ook vrouwen met een hogere professionele status blijvend geconfronteerd worden met denigrerende opmerkingen of seksueel getinte grappen, terwijl dat bij mannen afneemt naarmate de status stijgt. 

Meer vrouwen in raden van bestuur van culturele organisaties is een belangrijke eerste stap.
Bart Caron
Groen

Dat de cijfers zo hoog liggen, kan volgens de onderzoekers te maken hebben met twee risicofactoren. Ten eerste het informele karakter van de job. In dans en theater, maar evengoed in de filmwereld, is er veel avond- en nachtwerk en speelt lichamelijkheid een belangrijke rol, waardoor de omgangsvormen vaak losser zijn. Ook competitiviteit tussen werknemers speelt een grote rol. 'Ze strijden met weinig mensen om bepaalde posities, waardoor leidinggevenden sneller geneigd kunnen zijn om grenzen op te zoeken', zegt Siongers.   

Uit de studie blijkt ook dat slachtoffers van grensoverschrijdend gedrag dat meestal niet melden. Maar 17 procent van de personen die gedwongen of gechanteerd werden tot seksueel contact geeft aan dat ze daarvan een formele melding hebben gedaan, bijvoorbeeld bij een vertrouwenspersoon, een leidinggevende of de politie.

Beleid

Gatz reageert 'zeer verrast' op de onderzoeksresultaten. 'De resultaten zijn zonder meer slecht. Dat maakt de nood om tot actie over te gaan alleen groter', zegt hij. De Open VLD-minister komt met een actieplan. Hij wil eerst en vooral het meldpunt 1712 versterken en bekender maken in de cultuur- en mediasector. Daarnaast en aanvullend komt er een ombudsman voor de cultuur- en de audiovisuele sector. Die moet functioneren als aanspreekpunt en bemiddelaar.

Het onderzoek kwam er in de nasleep van de #MeToo-beweging en de zaak rond de televisiemaker Bart De Pauw. ©AFP

Het actieplan voorziet ook in de opleiding van vertrouwenspersonen voor beide sectoren en er komt een overleg met het onderwijsveld. Het is de bedoeling om grensoverschrijdend gedrag onder de aandacht te brengen in de opleidingen die voorbereiden op een job in de kunsten- en audiovisuele sector.

In 2019 komt er een sensibiliseringscampagne waarbij bekende Vlamingen het peter- en meterschap opnemen. Gatz maakt voor zijn actieplan 102.500 euro vrij.    

Volgens Groen is het een goede zaak dat de problematiek in kaart is gebracht. 'In de cultuursector heerste tot nog toe een doofpotmentaliteit rond grensoverschrijdend gedrag', zegt Vlaams parlementslid Bart Caron. 'Ik vind het erg moedig dat de slachtoffers hun stem laten horen. Laat ons dit signaal ter harte nemen. Meer vrouwen in raden van bestuur van culturele organisaties is een belangrijke eerste stap. Daarnaast moet het raamwerk seksualiteit en het beleid van sensoa ook uitgerold worden in de cultuursector.'

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content