Advertentie
Advertentie

‘Het leven is een geschenk, maar er zit niet altijd een strik rond’

Dirk Brossé: ‘Een volledig symfonisch orkest was overkill geweest bij de muziek van Leonard Cohen.’ ©Brecht Van Maele

Dirk Brossé maakt zich op voor een najaar met een donker randje. De componist steekt de droefgeestige liedjes van Leonard Cohen in een symfonisch jasje en maakt een muziektheater- voorstelling over de dood. ‘De mensen moeten met een gevoel van verlichting de zaal uit stappen.’

‘Het goede aan corona is dat het ook verstilling in ons leven heeft gebracht’, zegt dirigent en componist Dirk Brossé (61) als hij nog maar net achter zijn Zoom-scherm heeft plaatsgenomen. ‘Verstilling in tijd, maar ook om gebieden in ons lichaam en onze hersenen te ontdekken waar we normaal nooit komen. Het is jaren geleden dat ik zo diep in de oceaan ben gedoken als bij deze twee projecten.’

Kan dat ook te maken hebben met de raakvlakken tussen beide? De symfonische make-over van de composities van Leonard Cohen en de voorstelling ‘ONT roerd’ over doodgaan en rouwen liggen inhoudelijk dicht bij elkaar. De dood was, net als liefde en verlangen, een terugkerend thema in de teksten van de Canadese singer-songwriter. Zijn ingetogen liedjes zijn nog altijd populaire begrafenismuziek.

Elf songs mochten van Cohens erfgenamen worden gebruikt voor een symfonische bewerking. Een dertigtal muzikanten blaast parels als ‘Dance me to the End of Love’, ‘Suzanne’, ‘So long, Marianne’ en ‘You Want it Darker’ op tot de juiste proporties. Daan Stuyven en Lady Linn zingen.

Op welke manier bewondert u Leonard Cohen?

Dirk Brossé: ‘Zowat 15 jaar geleden hoorde ik ‘A Thousand Kisses Deep’ voor het eerst op de radio. Uiteraard was ik al vertrouwd met zijn grootste hits, maar dat moment zal ik nooit vergeten. Wat een man, wat een stem. Voor dit project heb ik me in zijn leven en werk verdiept. Ik ben in de eerste plaats een fan van de poëet, dan van de componist en de zanger.’

Telkens als we er een laag bijlegden, stelden we ons voor dat Leonard Cohen naast ons zat. In gedachten vroegen we hem hoeveel vrijheid hij ons wilde geven.
Dirk Brossé
Componist en dirigent

‘Voor zover dat je dat kunt ordenen. Je kan zijn teksten onmogelijk los zien van de muziek en zijn stem. Cohen drukte zich in elegante verzen uit over romantische en spirituele thema’s. Hoewel hij teksten schreef met soms wel zeven of acht coupletten, hadden zijn songs een eenvoudige structuur. Op het einde van zijn leven was de dood sterk aanwezig in zijn werk. Maar hij bleef een goochelaar met woorden: altijd was er die dubbele laag en betekenis, in combinatie met zijn rauwe, sombere stem. Je wist dat hij naar het laagste register ging en toch was het altijd opnieuw kippenvel. Dat kunnen alleen de allergrootsten.’

De ingetogen wereld van Cohen staat ver af van de kracht van een symfonisch orkest. Hoe hebt u dat aangepakt?

Brossé: ‘De nummers van Cohen zijn intimistisch, haast monologues intérieurs. Net als bij Jacques Brel of Ramses Shaffy staat bij Cohen de muziek ten dienste van de poëzie. De muziek laat veel ruimte voor het woord, of het nu gesproken of gezongen is. Je zit met veel open plekken. De vraag is dan: hoe vul je die op? Hoe ver kan je als componist of arrangeur gaan zonder het werk te verkrachten? De pandemie heeft ons daarbij een handje geholpen. We moesten ons beperken tot 32 muzikanten. Een geluk bij een ongeluk: een volledig symfonisch orkest was overkill geweest, een moordaanslag op de geloofwaardigheid van dit project.’

©REUTERS

Was het nooit verleidelijk erover te gaan, omdat zijn thema’s daartoe uitdagen?

Brossé: (knikt) ‘Je kunt dat inderdaad op twee manieren doen: lagen bijschrijven of het luider maken door de muzikanten luider te laten spelen. Ik heb samen met mijn assistent voor de gelaagdheid gekozen. Telkens als we er heel voorzichtig een laag bijlegden, stelden we ons voor dat Cohen naast ons zat. In gedachten vroegen we hem hoeveel vrijheid hij ons wilde geven. Zijn antwoord was altijd hetzelfde: creëer nieuwe kleuren, maar maak het nooit bombastisch en behoud de intimiteit. Ik hoop dat dat gelukt is.’

Waarom brengt u het eerder onbekende nummer ‘Come Healing’?

Brossé: ‘Omdat het mocht van zijn uitgever (lacht). Het is een bijna spiritueel, religieus moment van verstilling in het concert. Er gebeurt niet zoveel in dat nummer, waardoor je gedwongen wordt na te denken over de tekst. Dat is de rode draad in zijn oeuvre: Cohen gebruikte de noot om het woord te ondersteunen. In dat opzicht leek hij wel het omgekeerde van operamuziek. Bij veel Italiaanse opera’s versta je niet wat ze zingen. Je denkt: zo’n rijke muziek, terwijl de teksten vaak nergens over gaan.’

Dezelfde mensen die we ’s ochtends op straat tegenkwamen, konden ’s avonds in het funerarium van mijn ouders liggen.
Dirk Brossé
Componist en dirigent

Van de droefgeestige liedjes van Cohen naar een muziektheaterproductie over de dood, het is een kleine stap. ‘Beide programma’s zitten inderdaad aan de dark side of the moon’, zegt Brossé. ‘Cohen dacht diep na over de dood en het hiernamaals. Dat proberen wij ook te doen met ‘ONT roerd’. Maar het mag geen zware voorstelling worden. De mensen moeten ook hier met een gevoel van verlichting de zaal uitstappen.’

Het stuk houdt het midden tussen een theatervoorstelling en een concert, met bestaande teksten over de dood en nieuwe teksten van acteur Dirk Van Vaerenbergh. Brossé componeerde de muziek, die gebracht wordt door een vijfkoppig ensemble. Sopraan Franches Dhont verzorgt de zang.

Wil u de dood in een breder perspectief plaatsen?

Brossé: ‘Het is eigen aan onze westerse cultuur om de dood weg te duwen. In de voorstelling gaat het over hoe andere culturen daar veel beter mee omgaan. In Afrikaanse landen viert men het leven als iemand doodgaat. In Ghana en Guinee huren ze dansers in gekleed in showbizzkostuums, die allerlei choreografieën uitvoeren. Het contact tussen het beide uiteinden van het koord is er veel nauwer dan bij ons. Grootouders, ouders en kinderen wonen dikwijls onder hetzelfde dak. Dat geeft een andere dynamiek. Wij sturen onze kinderen naar de crèche en onze oudjes naar het rusthuis om toch maar verder ons leven te kunnen leiden.’

‘Het leven is een geschenk, maar er zit niet altijd een strik rond. We moeten ons in dit deel van de wereld meer realiseren dat de dood in onze rugzak zit vanaf onze geboorte. Als ons dat lukt, gaan we ook anders met het leven om.’

Dirk Brossé (61)

  • Componist en dirigent.
  • Geboren in Gent, groeide op als kind van begrafenisondernemers.
  • Woont in Destelbergen.
  • Muziekdirecteur van het Chamber Orchestra of Philadelphia en Film Fest Gent.

‘Ik ben de zoon van begrafenisondernemers. De dood was doodgewoon bij ons. Wij woonden in een dorp: dezelfde mensen die we ’s ochtends op straat tegenkwamen, konden ’s avonds horizontaal in het funerarium van mijn ouders liggen. Dat heeft bij mij het besef losgemaakt dat we elke dag moet leven alsof het onze laatste is.’

Mensen kunnen persoonlijke verhalen over rouw en verlies achterlaten op de website van ‘ONT roerd’. Wat gebeurt daarmee? Worden ze verwerkt in de voorstelling?

Brossé: ‘Op één getuigenis na wordt daar in de voorstelling verder niets mee gedaan. Dat deel van de site is een soort virtuele ontmoetingsplaats waar rouwenden kracht en steun kunnen halen uit getuigenissen en verhalen van gelijkgestemden. Misschien kunnen ze er wel lotgenoten ontmoeten.’

‘Ik heb zelf gezien na het verlies van mijn stiefdochter Aurore (die vermoord werd, red.) hoe moeilijk het is als achterblijver een aanknopingspunt te vinden. Mensen weten vaak niet wat zeggen. Mijn vrouw Claire (Tillekaerts, gedelegeerd bestuurder van het Vlaamse handelsagentschap FIT, red.) trok zich op aan brieven van mensen die hetzelfde was overkomen. Iets vergelijkbaars heb ik bij mijn zus gezien. Na zes miskramen is ze een veerkrachtige moeder van drie. Het leven is zo krachtig en zo vitaal dat we niet anders kunnen dan verder te doen. Dan is het fijn te weten dat we niet alleen staan met ons verdriet.’

‘A Symphonic Tribute To Leonard Cohen’:
14 september in de Capitole in Gent (twee concerten)
gentfestival.be

‘ONT roerd’: van 25 tot 28 oktober in Antwerpen, Gent, Kortrijk en Brussel ontroerd.be

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud