Het passieverhaal als sociale aanklacht

©Thomas Eirich-Schneider

Milo Rau, theaterregisseur van NTGent, verfilmde in Italië de kruisiging van Jezus Christus. Het resultaat is met geen enkele Jezusfilm te vergelijken.

Laat u niet afschrikken door de lengte. De passiefilm van Milo Rau is zowat elke van zijn 105 minuten waard. Het begint al bij het begin. Rau staat met zijn hoofdacteur Yvan Sagnet, een Afrikaanse activist die Jezus speelt, op een heuvel die uitkijkt over het wonderlijk mooie Italiaanse stadje Matera. De Zwitserse theatermaker begint over Pier Paolo Pasolini en Mel Gibson. Zij draaiden hun Jezusfilms ‘Il Vangelo secondo Matteo’ (1964) en ‘The Passion of the Christ’ (2004) in de Zuid-Italiaanse stad die op Jeruzalem lijkt. ‘Daar staken de kruisen in de grond’, wijst hij in de verte. ‘De gaten zitten er nog altijd in.’

Het wonderlijke Zuid-Italiaanse stadje Matera. ©Thomas Eirich-Schneider

Zes kwartier later zijn we getuige van de lijdensweg van Raus zwarte Jezus door de straten van Matera, gevolgd door zijn hoofdzakelijk zwarte apostelen en tegenstanders, en niet veel later van zijn kruisiging. Beide scènes drijven voort op barokke klassieke muziek en gaan door merg en been.

Dit hedendaagse passieverhaal is naast racismekritiek een aanklacht tegen de uitbuiting van Afrikaanse seizoensarbeiders.

Milo Rau maakte ‘The New Gospel’ in 2019 in opdracht van Matera Culturele Hoofdstad van Europa. Hij wilde, zijn held Pasolini indachtig, een nieuwe Jezusfilm maken. Ter plaatse zocht hij de rafelranden van het historische stadje op. Daar werd hij geconfronteerd met vluchtelingenkampen vol illegale arbeiders die worden uitgebuit in een door de maffia geleid landbouwsysteem.

Veel van de arbeiders zijn vluchtelingen uit Afrika die nergens heen kunnen. Zo kwam hij Yvan Sagnet op het spoor. De Kameroener is een van Italiës bekendste strijders voor de rechten van mensen zonder papieren. In 2011 kwam hij als illegale seizoensarbeider in Sicilië op voor arbeidsrechten en leidde hij stakingen tegen de maffia. Tegenwoordig leeft hij in Rome, maar voor de film dompelde hij zich opnieuw onder in de strijd voor waardigheid van lotgenoten.

Wat?

‘The New Gospel’ is een film van NTGent-directeur en theaterregisseur Milo Rau over de lijdensweg van Jezus Christus - voor de gelegenheid een zwarte Italiaanse activist.

Waarom de moeite?

Omdat je dit nooit eerder zag. Het lijden van Christus is ook dat van uitgebuite vluchtelingen. En omdat de finale, met Jezus die door de prachtige straten van de Italiaanse stad Matera naar zijn kruisweg wordt gedragen, zindert.

Waar te zien?

Op de platformen Cinema bij je thuis, Zed vanuit je zetel en Sooner, en van 1 tot 4 april op de website van NTGent.

De passiefilm van Milo Rau vermengt Bijbelse fictie met realiteit. Wie Raus theaterwerk kent, weet dat de regisseur graag verwarring zaait met verschillende vertelniveaus. ‘The New Gospel’ begint als een documentaire, verandert in een film en verspringt soms naar een journalistieke reportage. Zoals in zijn theaterstukken grijpt hij in het maakproces in. Om de helpers van Jezus te laten wennen aan hun rol organiseerde Rau een filmavondje met de Pasolini-klassieker. Die filmde hij natuurlijk. Het heeft iets bizars en bijna pretentieus: Pasolini tonen in een vluchtelingenkamp. Maar de seizoensarbeiders genieten er zichtbaar van.

De acteur die Jezus speelde in ‘Il Vangelo secondo Matteo’ werd ook opgetrommeld. Net op tijd, want Enrique Irazoqui overleed vorig jaar. De man stond de crew bij tijdens de repetities, die samen met castings en acteursimprovisaties door de film zijn geweven. Ook dat is een beproefd recept van Rau. In zijn toneelstukken storen zulke buitenfictionele scènes soms omdat het verrassingseffect is uitgespeeld, hier niet. Ze leiden tot enkele luchtige scènes, zoals wanneer een man trots een selfie toont met de Zuid-Afrikaanse actrice Charlize Theron - op toeristische uitstap in Matera. Of de zwarte Jezus die zijn maten laat opmeten voor het kruis waaraan hij zal worden genageld. Hilarisch.

De heftigste scène van de film is een buitenfictioneel tafereel. Een lokale figurant schiet in een racistische colère wanneer hij minutenlang tekeergaat met een zweep op een zwarte stoel die moet doorgaan voor Jezus-de-zwarte-activist. Je ziet de regisseur en zijn assistenten toekijken, waardoor de scène een documentairekarakter en iets huiveringwekkends krijgt. Een mogelijke boodschap: racisme zit in elk van ons.

Onzichtbare slachtoffers

Dit hedendaagse passieverhaal is naast confronterende racismekritiek een militante aanklacht tegen de uitbuiting van Afrikaanse seizoensarbeiders in een van de toeristische topadresjes van Europa. De zwarte volgelingen van Jezus - sommigen zijn moslim - zijn de moderne slaven, de onzichtbare slachtoffers van deze tijd, en de ware helden van deze film.

©Thomas Eirich-Schneider

‘Wat mij het gelukkigst maakt, is dat de film effect heeft’, zei Milo Rau vorige week in een persbericht van NTGent. ‘Als gevolg van onze opstand zijn rond Matera de eerste huizen opgericht waar de hoofdrolspelers die dakloos waren nu in waardigheid leven. En dat met steun van de katholieke kerk.’

Ook in de Belgische katholieke kerk wordt positief gereageerd op Raus politieke interpretatie van het evangelie. In een opmerkelijke zaligverklaring noemt de Antwerpse bisschop Johan Bonny ‘The New Gospel’ ‘een diepmenselijk, pastoraal verhaal dat niemand onberoerd zal laten. Herbeginnen bij Jezus Christus: Milo Rau wijst ons tijdens deze Goede Week op de kracht van een nieuwe paasstart.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud