Advertentie

Hoe Kortrijk zich cultureel op de kaart zette

©Brecht Van Maele

Niet Antwerpen maar Kortrijk organiseert vanaf 30 oktober Boektopia, toch dé opvolger van de Boekenbeurs. En je kon in de West-Vlaamse stad ook al naar het fotofestival Track & Trace, het woordfestijn Memento en het kunstenparcours Paradise. Is Kortrijk de nieuwe cultuurstad?

Natuurlijk woonden Hendrik Conscience, Guido Gezelle en Hugo Claus er ooit. En Stijn Streuvels werd er geboren, vlakbij, in de deelgemeente Heule. Het is dus niet zo gek om in de mooie boekenwinkel Theoria het pas verschenen ‘Ingooigem’ te kopen, en al snel schrijft Streuvels over zijn ‘vrienden uit de kunstgilde van Kortrijk’. Toen al, in 1904, had de stad een kunstscene. Nu, 117 jaar later, hangen tegen de gevel van de boekenwinkel wimpels van het voorbije literatuurfestival Memento. Zoals in de stad rafels resten van het fotofestival Track & Trace, sculpturen van Paradise te zien zijn en volgend weekend dus Boektopia naar Kortrijk Xpo komt. ‘Er was altijd wel aanbod in de stad, maar nu is het maal duizend’, zegt kunstenares Mie Bogaerts.

De Kortrijkzanen zijn met zo’n 75.000. Dan spreek je van een centrumstad, zeven keer kleiner dan Antwerpen, de stad van wie de West-Vlamingen de opvolger van de Boekenbeurs afsnoepten. Ja, daar begint op 31 oktober ‘LEES! Het Boekenfestival’. Maar dat kwam pas nadat ze in de bieding om Boektopia waren afgevallen, toen tot ergernis van de Antwerpse schepen van Cultuur Nabilla Ait Daoud (N-VA). ‘Zeer Antwerps zelfgenoegzaam werd gezegd: ‘Wie gaat er nu naar Kortrijk?’’, zegt iemand in West-Vlaanderen. Maar het deed pijn en dus kwam er alsnog een Antwerpse opvolger van de Boekenbeurs.

‘Wat ik begrijp’, zegt Axel Ronse, ook N-VA, hier schepen van Cultuur. ‘Het siert Nabilla, die hier al eens was voor een samenwerking met het Modemuseum en onze stad toen loofde, dat ze haar engagement en liefde voor Antwerpen toonde. Maar we hebben voor een schokgolf in Vlaanderen gezorgd. Die van de nieuwe realiteit: kleinere wendbare centrumsteden als Kortrijk, Mechelen, Leuven en Oostende gaan meer en meer het roer overnemen van de grote historische kunststeden. De toekomst is aan ons. En de grote steden mispakken zich daaraan.’

Veel volk in de straten

Ronses naam gonst in de stad. Zoals die van Vincent Van Quickenborne - al zegt iederéén Quickie - en nog altijd die van Stefaan De Clerck. Die twee zijn de vorige burgemeesters. Nu is Ruth Vandenberghe dat titelvoerend, sinds ‘Q’ minister is. Ze worden allemaal geprezen.

‘Kortrijk leeft’, zegt advocaat Jozef Lievens, lid van de raad van bestuur van Kortrijk Xpo en voorzitter van het fotocollectief PxL, dat Track & Trace bedacht. ‘Zeker, vroeger hadden we al de Limelight (een befaamd kunstencentrum, red.), Theater Antigone is er al lang, net als Kunstencentrum BUDA. Met Pol Coussement was de stad altijd al toonaangevend op gebied van dans. De verdienste van De Clerck was groot, maar Van Quickenborne heeft voor nieuw vuur gezorgd. We hebben geen Toneelhuis of geen NTG, maar de stad mikt op massa-events en dat lokt veel volk naar de straten. De Clerck was de man van de grote ideeën, de nieuwe bestuurders denken meer in cijfers. Dat werkt.’

De toekomst is aan de kleine, wend- bare centrumsteden. En de grote historische kunststeden mispakken zich daaraan.
Axel Ronse
Schepen van Cultuur in Kortrijk

Boektopia is nochtans een uitzondering. In Track & Trace stopte de stad 450.000 euro, in het nog lopende Paradise zelfs 1,3 miljoen. ‘In Boektopia stoppen we geen euro’, zegt Ronse. ‘Het is geen stadsfestival. We vonden niet dat het tot de kerntaak van de stad behoort de Boekenbeurs over te nemen of te organiseren. Maar toen de Boekenbeurs in faling ging en de curator een oproep deed aan mogelijke overnemers, hebben we Xpo Kortrijk wel mee naar voren geschoven. Omdat zo’n beurs past in de lijn om ons als dé cultuurstad van Vlaanderen te profileren, omdat we Memento al hebben en omdat we in 2030 in het oude ziekenhuis de bibliotheek van de toekomst willen openen. Hetzelfde jaar waarvoor we kandidaat zijn om Culturele Hoofdstad van Europa te zijn.’

Dat Boektopia, een organisatie waarin verschillende uitgevers zich verzamelden, voor Xpo koos, heeft veel redenen. ‘We deden een interessant voorstel’, zegt Lander Mestdagh, director finance & IT en director venue van de hallen. ‘En de mobiliteitsknoop die Antwerpen is, speelt hier geen rol. We beginnen klein in 2021, omdat het allemaal last minute was. Maar we hebben wel een contract voor vijf edities en we gaan er een beleving van maken. Met de stad en ook in de stad.’ Beleving die, nu, zit in een ticket dat gratis toegang geeft tot de musea in de stad en waar later ook nog onder meer literaire routes van komen.

Keihard investeren

Is iedereen mee in Kortrijk? Dat zou raar zijn, links en rechts stellen mensen zich natuurlijk vragen. Zoals: ‘Het budget dat ze nu voor cultuur uitgeven, moet elders bespaard worden.’

Geert Six, bezieler van het sociaal-artistieks gezelschap Unie der Zorgelozen, relativeert de kritiek. ‘Natuurlijk klopt wat Luc De Vos (van Gorki, red.) zong: ‘De middenstand regeert het land.’ Zeker in Kortrijk. Je kan de stad niet vergelijken met twintig jaar geleden en wat er gebeurt, is op de middenklasse afgestemd. Maar algemeen heb ik wel het gevoel dat veel ten goede is veranderd.’

©Brecht Van Maele

‘Er zit voor iedereen wel wat snoep in de zak. Dus ik kan niet zeggen dat wij bijvoorbeeld slachtoffer zijn. Bovendien zijn we voor onze werking voor een groot stuk afhankelijk van het Vlaamse niveau. Ik denk wel dat het voor jonge en kleine organisaties moeilijker is geworden. Als je geen megagroot evenement organiseert of je hebt niet - zoals wij nu wel - de ervaring om alle kamers binnen de administratie te kennen, is het allicht lastiger.’

Wat opvalt in Ronses betoog, is dat ene zinnetje: Kortrijk wil zich profileren als dé cultuurstad van Vlaanderen. In 2024 moet de Groeningeabdij klaar zijn, een nieuwe museumsite waar zeker beeldende kunst zal worden gepromoot. ‘Toen ik startte, haalden we op Vlaams niveau een krachttoer uit. We kregen 15 miljoen euro voor culturele projecten en de Groeningeabdij is een van die projecten. Net als de renovatie van de stadsschouwburg.’

‘Kijk, ik ben zelf filosoof, maar ook econoom van opleiding. Als je de war on talents wil winnen, moet je keihard investeren in cultuur. Daar ben ik van overtuigd. En de coalitiepartners (de verruimde Open VLD-lijst Team Burgemeester en Vooruit, red.) zitten op dezelfde lijn. Is Kortrijk al zo hip als Oostende? Zij doen dat echt goed. Maar wij hebben 15.000 studenten, we zitten in een regio die qua kmo’s en ondernemingen haar gelijke niet kent én we zetten onze culturele bazooka in. Qua hipheid komen we, geloof me, met stip op één te staan.’

ZieMietour

We lopen door de stad waar de fotografen Carl De Keyzer, Stephan Vanfleteren en Bieke Depoorter werden geboren. Aan de zijkant van de stadsschouwburg zit Café des Arts en in de schouwburg herinneren oude krantenknipsels aan optredens van Nana Mouskouri, Gaston en Leo, Neerlands Hoop en Maurice Béjarts Ballet van de XXste eeuw.

We wandelen voort. Op de Grote Markt valt een kunstwerk in plastic van de Zuid- Koreaan Choi Jeong-Hwa op. ‘Happy Together’ heet het. We gaan een koffie drinken. Café Mozart is dicht, daarom wordt het Café West-Vlaanderen. Julia Van Hoornyck drinkt er thee. Ze is 81. ‘Zestig jaar geleden kwamen we hier wonen’, zegt ze. ‘We hadden en hebben altijd abonnementen bij Antigone en andere zaken. Dus er was altijd wel iets. Maar kijk eens daar. Zie je dat kleine beeldje? Dat is een van de twintig beeldjes in de ZieMietour, een wandeling van 7 kilometer door de stad. Met een QR-code erbij krijg je een tekstje van Joris Denoo.’

Een betere ambassadrice kan Kortrijk zich niet wensen, maar dat heeft een reden. De beeldjes werden in brons gegoten door kunstenares Mie Bogaerts, en dat is Julia’s dochter. Afgelopen weekend stelde ze haar boek ‘Blik op brons’ voor, Bogaerts maakte de twintig bronzen figuurtjes van de ZieMietour. Hier op de Grote Markt heet dat beeldje Karaboeja. ‘Een man die zwarte spekken verkocht, onder het motto: ‘Eet er maar veel, ’t is goed voor de kele’.’

Het was de stad die Bogaerts project ondersteunde en voor de kunstenares is het een symbool. ‘Het fijne aan wat vandaag gebeurt, is dat het niet politiek gekleurd is. Ze menen het, het is warm in Kortrijk. Als jong meisje was ik met andere dingen bezig dan met cultuur, maar ik volgde wel de academie. Ik werd later onderwijzeres, maar sinds twee jaar werk ik fulltime als kunstenares. En je merkt dat de stad oor heeft voor nieuwe ideeën. Weet je wat het verschil met vroeger is? We moeten niet meer zoeken naar cultuuraanbod. We krijgen het aangeboden.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud