in memoriam

Letterenreus en behartiger van de tweestatenoplossing

Thomas Peeters

Amos Oz was een van de belangrijkste schrijvers van Israël.

Kanker is ‘de Israëlische Albert Camus’, zoals schrijver en essayist Amos Oz bij leven werd genoemd, fataal geworden.  De fervente vredesactivist en auteur van boeken als ‘Een verhaal van liefde en duisternis’, ‘Mijn Michaël, Een vrouw kennen’, ‘Dezelfde zee’ en ‘Judas’ werd 79. ’Ik schrijf geen politieke romans, maar verhalen van families en gewone mensen die meestal ongelukkig zijn’, zei Amos Oz in 2013 in een gesprek met De Tijd.

Als ik sterf zonder Nobelprijs, zal ik niet ongelukkiger zijn.
Amos Oz
Israëlisch schrijver, in 2013

De uit Litouws-Poolse ouders in Jeruzalem geboren Amos Klauzner - Oz was zijn schrijverspseudoniem - ging op zijn veertiende in een kibboets wonen: een radicale reactie op de zelfdoding van zijn moeder twee jaar eerder en het conservatisme van zijn vader. ‘Mijn vader was de intellectueel, ik zou tractorchauffeur worden. Hij was conservatief, ik werd socialistisch. Hij was een man van de stad, ik koos voor de kibboets.’

In plaats van tractorchauffeur werd Oz - Hebreeuws voor moed en kracht - de belangrijkste naoorlogse schrijver en opiniemaker van Israël. Veel van zijn familie­leden kleefden een rechts-zionistisch ideeëngoed aan, maar Oz koos in zijn kibboets, waar hij 30 jaar zou blijven, voor het linkse gedachtengoed van de Arbeiderspartij. In 1967 was hij als reservist betrokken bij de Zesdaagse Oorlog, die eindigde met de Israë­lische bezetting van Oost-Jeruzalem, de Westelijke Jordaanoever, de Gazastrook en de Golanhoogten.

Tweestatenoplossing

In 1973 streed hij, nog steeds als reservist, in de Golanhoogten tijdens de Yom Kippoer-oorlog. Vijf jaar na die oorlog stond hij mee aan de wieg van de links-activistische beweging Vrede Nu, die tot de dag van vandaag ijvert voor een tweestatenoplossing in het conflict met de Palestijnen.     

Op politiek vlak leunde Oz dicht aan bij toenmalig Labor-leider Shimon Peres, maar in de jaren 90 distantieerde de schrijver zich van de naar het centrum opschuivende Arbeiderspartij en stapte hij over naar de meer linkse Meretz-partij. Zijn linkse standpunt belette hem niet zich achter de Israëlische militaire actie in Libanon in 2006 te scharen en van oordeel te zijn dat ook de Hamas-beweging militair moest worden aangepakt. Ook de geweldadige militaire actie in de zomer van 2014 tegen Gaza, die duizenden Palestijnse levens kostte, kon op de goedkeuring van de schrijver-journalist rekenen. Desondanks bleef hij al die tijd een fervent behartiger van de tweestatenoplossing.

Natalie Portman

Het literaire en essayistische werk van Oz beslaat zo’n 40 titels en werd uitgebracht in bijna evenveel talen. Een wereldwijde bestseller was ‘Een verhaal van liefde en duisternis’ (2002), een auto­biografisch boek dat in 2015 werd verfilmd door de actrice Natalie Portman. Voor zijn oeuvre won hij prestigieuze prijzen als het Franse Erelegioen, de Goetheprijs, de Prins van Asturië-prijs voor literatuur, de Heinrich Heine-prijs en de Franz Kafka-prijs.

Ook werd hij vaak genoemd als grote kanshebber voor de Nobelprijs voor Literatuur, die hij nooit won. ‘Ik heb meer dan 30 prijzen gekregen. Als ik sterf zonder Nobelprijs, zal ik niet ongelukkiger zijn’, zei hij in De Tijd.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content