Manuscript ‘Bezette stad’ kost 725.000 euro

Volgens de auteur Matthijs De Ridder is 'Bezette Stad' 'het belangrijkste handschrift uit de moderne Nederlandse literatuur'. ©Photo News

Vlaanderen heeft 725.000 euro betaald voor het manuscript van Paul van Ostaijens iconische dichtbundel ‘Bezette stad’. Het teruggevonden erfgoedstuk wordt eind maart geëxposeerd in het Letterenhuis in Antwerpen.

Paul van Ostaijen (1896-1928) schreef de bundel met de overbekende frase 'Boem. Paukeslag. En alles ligt plat.' in 1920 en 1921 in Berlijn. De dichter was van Antwerpen naar de Duitse hoofdstad gevlucht om te ontkomen aan de gevolgen van een veroordeling vanwege zijn activisme.

'Bezette stad' gaat over het leven in Antwerpen tijdens en vlak na de Eerste Wereldoorlog. Van Ostaijen geeft er de verschillende stemmingen uit die periode in weer, van de beklemming van de bezetting tot de vrolijkheid van het uitgaansleven, vaak met een ondertoon van groteske ironie. De tekst is grotendeels opgebouwd uit woorden, losse zinnen, flarden en citaten.

Boem. Paukeslag. En alles ligt plat.

Niet meer dan een paar honderd exemplaren waren tot Van Ostaijens dood in 1928 verkocht van de expressionistische dichtbundel. Toch wordt 'Bezette stad' tot op vandaag als een meesterwerk van het literaire modernisme beschouwd. De gedichten waren zowel inhoudelijk vernieuwend als qua vorm, door de typografische experimenten van de dichter.

Kapotte wereld

Het manuscript in Van Ostaijens originele handschrift verdween in de plooien van de geschiedenis. Het was in de jaren 60 voor het laatst gezien bij een familielid. Volgens de geruchtenmolen was het in het bezit gekomen van een Amerikaanse verzamelaar. Dat bleek niet het geval, of alleszins niet meer. Een jaar geleden zette de Vlaamse regering het manuscript op de Vlaamse Topstukkenlijst. Dat gebeurt enkel voor erfgoedstukken die zich in Vlaanderen bevinden. Een plek op de Topstukkenlijst garandeert de Vlaamse overheid dat een werk niet zomaar het buitenland kan verlaten.

De Vlaamse regering kon het manuscript aankopen voor 725.000 euro. De identiteit van de Vlaamse verkoper blijft geheim. ‘Met de hand op mijn hart, ik weet ook niet wie het is’, reageert de schrijver Matthijs de Ridder, die vorige week een boek publiceerde over ‘Bezette stad’ en in Antwerpen in het geboortehuis van de dichter woont.

©BELGA

De literatuurwetenschapper noemt het werk ‘zonder enige overdrijving het belangrijkste handschrift uit de moderne Nederlandse literatuur’. Dat komt volgens hem door een heel simpel maar grensverleggend principe. De Ridder: ‘Van Ostaijen besloot dat hij de wereld die tijdens de Eerste Wereldoorlog aan flarden was geschoten niet kon weergeven in klassieke verzen met een strak metrum en een bevrijdend eindrijm. Die kapotte wereld kon hij alleen vangen in aan flarden geschoten poëzie.’

Het manuscript telt zo’n 150 pagina’s. Vanaf eind maart zijn delen ervan voor het eerst te zien op een tentoonstelling over 100 jaar ‘Bezette stad’ in het Letterenhuis in Antwerpen. In 2021 is het ook 125 jaar geleden dat Paul van Ostaijen werd geboren.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud