Mozart na de lockdown

'Der Schauspieldirektor' speelt zich vooral in de coulissen van het operagebouw af. ©Hugo Segers/De Munt

De Munt actualiseerde een Mozart-komedie die de spot drijft met de mores van de opera naar de absurde positie waarin veel kunstenaars zich nu bevinden. ‘We hebben toestemming om te spelen!’

Het gebouw van de Munt in Brussel ligt er uitgestorven bij. Iemand heeft in de schouwburg een paar lampen laten branden. Vier hoog in de smalle gangen van de directieverdieping zijn de lichten zelfs helemaal gedoofd. De deur van het bureau van Peter de Caluwe is op slot. Vorige week was hier heel wat meer te beleven. Euforie alom. Twee medewerkers stormden het kantoor van de operadirecteur binnen: ‘We hebben toestemming om te spelen!’

Het zou straks een uitbundig tafereel in heel wat cultuurhuizen kunnen zijn. Fast forward naar - fingers crossed - april 2021. De regering-De Croo heeft zonet de culturele lockdown opgeheven. De kunsten mogen weer draaien, het publiek kan opnieuw naar buiten.

Lege zaal

In werkelijkheid ging het om de openingsscène van een operafilm die de Munt vanaf vrijdag een week lang op haar website zal streamen. Het operahuis bewerkte een burlesk stuk van Wolfgang Amadeus Mozart dat de 18de-eeuwse operawereld parodieerde. De concertfilm van bijna een uur wisselt gesproken dialogen in de coulissen van het operagebouw af met een vooraf opgenomen concert.

De Oostenrijker componeerde ‘Der Schauspieldirektor’ in 1786 tijdens een bijzonder creatieve periode in zijn carrière.  De opera ging drie maanden voor ‘Le nozze di Figaro’ in première in Wenen. In de adaptatie van de Munt, die de regie toevertrouwde aan Michael De Cock (KVS) en Fabrice Murgia (Théatre National), zijn naast de oorspronkelijke muziek ook fragmenten uit dat meesterwerk te horen. Het muzikale gedeelte van de film werd de voorbije dagen opgenomen voor een lege zaal.

©Hugo Segers/De Munt

In de originele versie van deze pretentieloze operakomedie moet een theaterdirecteur die de toelating krijgt om te spelen in allerijl een nieuw gezelschap samenstellen. Hij stuit daarbij op allerlei ongezonde praktijken van twee andere directeurs. Goedkope artiesten worden geëngageerd en met leugenachtige publiciteit aangekondigd als de allerbesten, rijke mecenassen betalen grof geld om hun protegé te casten, zangers worden aangenomen omwille van hun amoureuze of familiale band met leden van het gezelschap.

Fast forward naar - fingers crossed - april 2021. De regering-De Croo heeft zonet de culturele lockdown stilgelegd. De kunsten mogen weer draaien, het publiek kan opnieuw naar buiten.

De twee échte theaterdirecteurs herwerkten de oorspronkelijke tekst en voegden aangepaste scènes toe uit ‘Le malade imaginaire’ van Molière. Zo konden ze de komedie aankleden met verwijzingen naar de huidige gezondheidscrisis. In een van de scènes die ons worden getoond tijdens de montage waait een foto van de Franstalige viroloog Yves Van Laethem voorbij. Mannen en vrouwen in historische kostuums discussiëren in drie talen over mondmaskers en afstandsregels.

Gewichtige discussies

De situatie loopt volledig uit de hand. ‘Het is 'Spinal Tap' meets een nieuwjaarsconcert’, zegt Michael De Cock, verwijzend naar een legendarische cultfilm waarin de spot wordt gedreven met de clichés van de muziekindustrie.  ‘Alles wat Mozart komisch aan de opera- en theaterwereld vond, hebben we behouden of zelfs uitvergroot omdat het nog steeds actueel is: de ego’s, de vriendjespolitiek, de illusie van macht, de gewichtige discussies over de rol van kunst, over wat we kunnen spelen, wat we zouden moeten spelen of wie op het podium vertegenwoordigd zou moeten zijn.’

De muziek van ‘Der Schauspieldirektor’ was  vrij experimenteel in Mozarts oeuvre, maar je herkent er toch meteen de hand van de meester in. De Cock: ‘Het feit dat we met een werk van zo'n muzikale kwaliteit plots iets heel rock-’n-roll kunnen doen, terwijl het toch ook sterk aansluit bij de geest van het libretto, was een cadeau voor ons en hopelijk voor het publiek.’

De ontstane chaos in de oorspronkelijke tekst nadat de spelers weer aan de slag kunnen, voelde pijnlijk actueel. Bijna een jaar intussen stelt de coronapandemie het geduld en de welwillendheid van veel cultuurwerkers op de proef: dicht, open onder voorwaarden, opnieuw dicht, en wanneer weer open? ‘We zijn in de cultuursector constant aan het herplannen en herdenken. Het is bijna om te lachen, en dat doen we dan ook maar. Het is grappig dat ook dat aan bod kwam in de originele tekst.’

Ik heb begrip voor de strategie van het shockeffect. Maar na vier maanden is het nu wel goed geweest.
Michael De Cock
Theaterdirecteur en regisseur

Murgia: ‘Het is ook absurd om als theatermakers continu van de overheid te moeten horen dat dit hét moment is om te innoveren. Dat doen we niet met een livestream in een lege zaal met drie camera’s, maar met een film die zich afspeelt in de coulissen van de gesloten opera. In de film spelen we er trouwens mee dat het een Mozart-concert voor een lege zaal is: voor de streamingabonnees van het theater. (lacht) In de 18de eeuw.’

De concertfilm wil een feestelijke ode aan de kunst zijn. Murgia: ‘Voor de ploegen van de drie theaters was het erg emotioneel om dit te kunnen doen. Er weerklonk weer muziek in het gebouw. Voor het publiek kan het speciaal worden. Het mag al maanden niet naar de opera, en nu krijgt het vanuit hun zetel zomaar een blik achter de schermen.’

Zelf hopen de theaterdirecteurs vanaf april opnieuw publiek te mogen ontvangen. De Cock schuwde in het begin van de crisis de kritiek niet op de inconsequenties van het coronabeleid: winkels open, cultuur niet. De voorbije maanden hoorden we hem minder. ‘Ik heb begrip voor de strategie van het shockeffect. De cijfers bewijzen het gelijk van deze regering. Maar na vier maanden is het nu wel goed geweest. We hebben in het najaar bewezen dat we veilig kunnen werken voor 100 of 200 mensen. We kunnen dat opnieuw als we de toestemming krijgen. Als het van mij afhangt vanaf morgen al.’

‘Der Schauspieldirektor’ gaat vrijdagavond om 20 uur in première op de website van De Munt en blijft een week beschikbaar. Een ticket kost 10 euro.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud