Ultimas trekken maatschappelijke kaart

Allez Chantez!: laureaat van de prijs voor cultureel ondernemerschap.

Kunstenaars en cultuurprojecten die inzetten op participatie en maatschappelijk engagement hadden dit jaar een streepje voor bij de jury’s van de Ultimas. De Vlaamse cultuurprijzen werden woensdagavond uitgereikt in het Concertgebouw in Brugge.

De schilderijen van Luc Tuymans mogen dan een mystieke rust uitstralen, door hun gelaagdheid en zijn werkwijze met beelden uit de recente geschiedenis houden ze ons nu al meer dan dertig jaar een spiegel van onze maatschappij voor. De 61-jarige geëngageerde schilder uit Antwerpen kreeg dinsdagavond de Ultima voor Algemene Culturele Verdienste. Hij verdient de belangrijkste Ultima volgens de jury omdat hij 'de figuratieve schilderkunst opnieuw relevantie en aanzien gaf aan het eind van de 20ste eeuw'.

Luc Tuymans.

Tuymans wordt geloofd omdat hij schilderkunst combineert met concept, omdat er telkens een idee ten grondslag ligt aan een werk of een reeks. Volgens de jury is hij bovendien op het toppunt van zijn carrière, met overzichtstentoonstellingen in Venetië en in Tilburg.

Zijn collega Walter Swennen was er niet om zijn Ultima voor beeldende kunst in ontvangst te nemen. Niet uit protest tegen het cultuurbeleid van de Vlaamse regering, maar omdat hij ziek is. De 74-jarige schilder uit Brussel maakt woordschilderijen in reclamestijl, met speelse knipogen naar Magritte en Malevitsj. Als dissident schildert Swennen op alles: van doek en hout tot zelfs afgedankte kampeertafels.  De jury geeft hem de prijs voor dat non-conformisme en de invloed die hij nog steeds uitoefent op jonge kunstenaars.

Opvallend veel laureaten worden bekroond voor hun maatschappelijk engagement, of komen uit multiculturele hoek. De Ultima voor muziek gaat naar het wereldcultuurhuis De Centrale in Gent, volgens de jury ‘een warme broedplaats voor cultuurvogels van diverse pluimage. In haar unieke focus op creatie en presentatie van muziek, herkennen we de diversiteit van de stedelijke bevolking: met Europese folk, Gentse jazz, Afghaanse pop, Turkse songwriters, Afrikaanse troubadours of Iraans klassiek.’

Vlaamse canon

De jury van de Ultima voor letteren koos een laureaat die begaan is met thema’s als migratie en identiteit. De 49-jarige Belgisch-Marokkaanse Rachida Lamrabet bekijkt in haar jongste boek ‘Vertel het iemand’ de Eerste Wereldoorlog door de ogen van soldaten van Arabische afkomst.

Schrijfster Rachida Lamrabet.

Opvallend in het juryrapport is de verwijzing naar de Vlaamse canon: ‘In een tijd waarin identiteit een van de belangrijkste thema’s is op de politieke agenda, voegt ze (Lamrabet, red) een nieuw arsenaal aan personages en verhalen toe aan de Vlaamse canon. In haar complexe en genuanceerde verhalen paart ze literair vernuft aan empathie.’

De prijs voor sociaal-cultureel volwassenwerk is voor Humain, een vzw die vluchtelingen helpt om een menswaardig bestaan op te bouwen, via logistieke steun (tenten, eten en kleren) en activiteiten in vluchtelingenkampen. In de podiumkunsten vielen eveneens maatschappelijk geëngageerde kunstenaars in de prijzen. Scenograaf Jozef Wouters en decorbouwer Menno Vandevelde maken theater met nieuwkomers.

Ook de drijvende krachten achter de laureaat in de categorie amateurkunsten trekken de maatschappelijke kaart.  Mama’s Open Mic is een vrij podium voor rappers, slam poets, beginnende dichters en stand-up comedians.  De organisatie begeleidt al die jonge artiesten, velen van allochtone afkomst, ook naar andere podia.

Zingen met nieuwkomers

Het participatieproject ‘De grond der dingen’ won de prijs voor lokaal cultuurbeleid. Voor dit project van theaterhuis ARSENAAL/LAZARUS en museum Hof van Busleyden krijgen inwoners van Mechelen een vierkante meter grond cadeau om actief mee te bouwen aan hun gemeenschappelijke toekomst.  ‘Een toonbeeld van inclusief lokaal cultuurbeleid’, vindt de jury.

De Ultima voor Cultureel Ondernemerschap ging naar Allez Chantez!. ‘Hun laagdrempelige zangsessies met nieuwkomers en geïnterneerden getuigen van een ondernemende attitude’, klonk het.

Wat zijn de Ultima's?

De Ultima’s zijn de cultuurprijzen die de Vlaamse Gemeenschap jaarlijks uitdeelt aan een aantal kunstenaars en culturele organisaties die het afgelopen jaar opvielen. Dit jaar werd met iets meer nervositeit dan andere jaren uitgekeken naar de uitreiking in het Concertgebouw in Brugge. Vlaams cultuurminister Jan Jambon (N-VA) en de kunstwereld leven al maanden op gespannen voet over de cultuurbezuinigingen. Na het boegeroep twee weken geleden aan het adres van Jambon op de Mia’s was het de vraag of het publiek van de Ultima’s zich gemanierder zou opstellen. En wat waren de laureaten van plan: zwijgen of spreken?

Na ‘Girl’-regisseur Lukas Dhont vorig jaar koos de filmjury met Emma De Swaef en Marc James Roels voor een minder bekend regisseursduo dat stopmotion animatiefilms maakt. Hun bekendste film is ‘Ce Magnifique Gâteau’. De historische animatiefilm over ons koloniaal verleden ging in hetzelfde jaar als ‘Girl’ in wereldpremière op het filmfestival van Cannes en was een van de eerste kortfilms met een bioscooprelease in België. ‘Animatiefilm – en zeker stopmotion animatie voor volwassenen – is een niche die vaak onderbelicht blijft’, luidt het.

Beeldend kunstenaar Paul Ibou (80) ontwierp meer dan 300 logo’s voor grote bedrijven, waaronder Tele Onthaal, Cera en het Spaarkrediet. Hij krijgt de Ultima voor Design. De prijs voor roerend erfgoed is voor het Vlaams Architectuurinstituut, dat ‘een uitzonderlijke publiekswerking en dienstverlening met een sterk collectiebeheer combineert.’ Cineaste Kato De Bock (25) won al meer dan twintig prijzen met haar autobiografische afstudeerfilm ‘Provence’. En nu ook de BILL Award voor jong talent.

De laureaten krijgen elk 10.000 euro, Luc Tuymans als winnaar van de algemene carrièreprijs 20.000 euro.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud