Advertentie
Advertentie

‘Voor Benedetta wou ik graag om 5 uur 's ochtends mijn bed uit'

‘Benedetta’ schildert de katholieke kerk af als een amoreel en machtshongerig instituut. © SBS Productions

‘Benedetta’, Paul Verhoevens ironische kostuumdrama over een lesbische kloosterzuster, zindert van de sensualiteit. Een gesprek met de Nederlandse regisseur over blote nonnen, Jezus en 'Basic Instinct'. 'Provoceren om te provoceren is saai.'

Jazeker, er zit pikante kloosterseks in de nieuwe film van Paul Verhoeven. Twee jonge nonnen doen het met elkaar, en in één scène zelfs met een uit een Mariabeeld gesneden dildo als hulpstuk. Het titelpersonage Benedetta fantaseert over een penisloze Jezus die vraagt of ze haar kleren kan uittrekken. Er vloeit ook behoorlijk wat bloed en braaksel in het Toscaans vrouwenklooster waar non Benedetta in de zeventiende eeuw op sluwe wijze de macht grijpt. De katholieke kerk komt als een amoreel en machtshongerig instituut uit het kostuumdrama. Allemaal redenen voor een deel van de filmpers om gechoqueerd achter te blijven op de wereldpremière in Cannes.

Maar nee, zo schokkend is ‘Benedetta’ helemaal niet. Verhoevens derde Europese film op rij – zijn laatste Amerikaanse film dateert alweer van 2000 - zindert van de sensualiteit. De dialogen zijn soms echt geestig. Je verveelt je geen seconde bij de ironiserende dissectie die de 83-jarige regisseur van ‘RoboCop’, ‘Turks fruit’ en ‘Basic Instinct’ bedrijft op katholieke dogma’s als onkuisheid, gramschap en wraak.

Wie is Paul Verhoeven?

Nederlandse filmregisseur

Geboren in Amsterdam op 18 juli 1938

Bekendste films: ‘Turks fruit’ (1973), ‘Soldaat van Oranje’ (1977), Spetters (1980),  ‘RoboCop’ (1987), ‘Total Recall’ (1990) en ‘Basic Instinct’ (1992)

Met ‘Elle’ won hij in 2016 de Golden Globe voor beste buitenlands film

Het historische drama ‘Benedatta’ gaat over een lesbische liefdesrelatie in de 17de eeuw

De non Benedetta Carlini (1591-1661) heeft echt bestaan. Ze had ook effectief een seksuele affaire met zuster Bartolomea. Het staat in geuren en kleuren beschreven in de notulen van de rechtszaak die Kerk begin zeventiende eeuw tegen haar aanspande vanwege die relatie. Paul Verhoeven baseerde zich op een boek uit 1986 dat de gerenommeerde Amerikaanse historica ‘Judith Brown’ schreef over de lesbische kloosterzuster.

‘Mijn Nederlandse scenarist kwam met het boek af’, vertelt de filmmaker wanneer we hem aan de lijn hebben in Los Angeles. ‘Toen ik het verhaal las, zag ik onmiddellijk een interessante film voor me. Dit was anders dan alles dat ik tot nu toe gedaan had. Ik ben er altijd in geslaagd om geen follow-ups te draaien. Het is me allemaal aangeboden: ‘Total Recall 2’, ‘Basic Instinct 2’, ‘Starship Troopers 2 en 3’. Ik dacht altijd: doe het niet. Ik had me de hele tijd staan afvragen: waarom moet ik hier nu in godsnaam om 5 uur voor opstaan?’

Waarom zag u zichzelf wel om vijf uur ‘s ochtends opstaan voor Benedetta Carlini?

Paul Verhoeven: ‘Waarom vind je Monet interessanter dan Manet, of de muziek van Stravinsky mooier dan Sjostakovitsj? Dat weet je nooit precies. Ik vond het boek interessant en spannend, voelde dat het uniek was. Het is het oudste document waarin een lesbische relatie beschreven staat, en dan nog wel in een klooster. Wat je ziet tussen Benedetta en Bartolomea staat allemaal beschreven in dat boek, ik verzin dat allemaal niet. (grijnst) Nu, hier en daar is het natuurlijk gedramatiseerd.’

Ik vond het een uitstekende film. Ik dacht evenwel dat ik gechoqueerd zou zijn, maar was het niet. Wat zegt dat over mij?

Verhoeven: ‘Ben je gelovig?’

Neen.

Verhoeven: ‘Dat zou het kunnen zijn (lacht). Er zitten best wel wat dingen in de film die provocerend kunnen overkomen voor gelovigen. Benedetta krijgt religieuze visioenen waarin Jezus geen fraaie beurt maakt. Hij blijkt een schurk die haar wil verkrachten en zich uitgeeft voor iemand anders. Uiteindelijk geeft Jezus haar de toestemming om naakt te zijn met Bartolomea – althans, zo interpreteert ze het visioen waarin hij vraagt aan Benedetta of ze zich voor hem wil uitkleden. Ze creëerde een Jezus die meeging in haar verlangen om een vrouw te beminnen.’

U weet van zichzelf dat u provoceert, maar zegt altijd dat het nooit een doel op zich is geweest. Waarom gebeurt het dan toch altijd weer?

Verhoeven: ‘Het is niet dat je denkt: nu ga ik eens lekker provoceren. Provoceren om te provoceren is saai. Je denkt gewoon: dat is leuk en interessant.Het probleem is dat ik er altijd van uitga dat als ik het niet provocerend vind, het voor de meeste mensen ook wel oké zal zijn. (lachje) Maar daar vergis ik me dus vaak in.'

Het probleem is dat ik er altijd van uitga dat als ik het niet provocerend vind, het voor de meeste mensen ook wel oké zal zijn. Maar daar vergis ik me dus vaak in.
Paul Verhoeven
Filmregisseur

'Kunst is in principe altijd vrij van provocatie. Het schilderij ‘L’origine du monde’ van Gustave Courbet laat je recht in de vagina van een vrouw kijken. Op ‘Le déjeuner de l’herbe’ van Edouard Manet picknicken twee mannen samen met een naakte vrouw in een bos. Uiteindelijk bleken dat provocerende werken te zijn. Maar zouden Courbet en Manet die taferelen op het moment zelf niet gewoon kunnen geschilderd hebben omdat ze er iets in zagen? Omdat ze het belangrijk of interessant vonden?’

‘Ach, al dat gedoe over die nonnenseks. Ik hoop dat de kijkers zullen zien dat ‘Benedetta’ meer is dan een sappig verhaal over twee lesbische vrouwen in een klooster. Het gaat ook over macht en hoe je te bevrijden van de verstikkende rol van religie.’

De Belgische actrice Virginie Efira belichaamt de vervoering van Benedetta. Ze vertelde in een interview dat uw werk haar feminisme heeft gevormd. Kunt u raden welke film in het bijzonder?

Verhoeven: ‘’Basic Instinct’?  Sharon Stone is onoverwinnelijk, nietwaar. (lacht) Al weet ik nu niet of haar personage (de moordende biseksuele schrijfster Catherine Tramell, red) zo feministisch was. Indertijd was die film eveneens een groot schandaal. Holebi’s stormden de filmset op om de lampen uit onze camera’s te draaien. We kregen het verwijt dat we biseksuelen afschilderden als moordenaars. Toen de film verscheen kwamen ze er natuurlijk achter dat die vrouw op een rare manier bewonderenswaardig was.’

‘Basic Instinct’ verschijnt dit najaar in een gerestaureerde bioscoopversie. Wanneer heeft u uw magnum opus voor het laatst gezien?

Verhoeven: ‘Een jaar of vier geleden. Canal Plus is toen naar hier gekomen om die versie aan me te laten zien. Of ik geen bezwaren had? Natuurlijk niet. Ik vond het nog steeds prachtig gedaan. Hier en daar zou ik misschien iets veranderen, maar als ode aan ‘Vertigo’ van Hitchcock staat ‘Basic Instinct’ nog altijd aardig op zijn benen.’

Vindt u dan ook dat ‘Total Recall’ de tand des tijds heeft doorstaan? Die film was vorige week bij ons op tv en ik moet zeggen…

Verhoeven: ‘ … dat hij de tand des tijds niet heeft doorstaan? Mee eens. Daar zou ik dat ik vandaag ook zeker een aantal special effects veranderen. Maar het blijft nog steeds een goed verhaal, vind ik. Je weet nog altijd niet of het waar was of niet. Reist Arnold (Schwarzenegger, red) wel echt naar Mars? Zo’n ambiguïteit heb ik nooit in een personage kunnen leggen. Nou ja, een beetje in ‘Benedetta’ nu. Je weet nooit helemaal zeker of ze liegt om haar gram te halen.’

Klopt het dat u in Los Angeles bent omdat u met een Amerikaans project bezig bent?

Paul Verhoeven ©BELGAIMAGE

Verhoeven: ‘Ik ben hier om familiale redenen – mijn dochter woont aan de oostkust - en inderdaad ook om te zien of we nog eens een Amerikaanse film van de grond kunnen krijgen.  Edward Neumeier (zijn scenarist van ‘RoboCop’ en ‘Starship Troopers, red) en ik schrijven aan een politieke thriller die zich in Washington afspeelt – iets tussen ‘Basic Instinct’ en ‘North By Northwest’ van Hitchcock. Als ons treatment af is, kan de zoektocht naar financiers starten. Dat wordt niet eenvoudig. In Hollywood is het moeilijker om een film gefinancierd te krijgendan een tv-serie.  Er lopen om die reden ook enkele projecten in Europa. Je moet nooit op één paard wedden in mijn vak.’

U bent deze zomer 83 jaar geworden. Waar blijft u de energie halen om verhalen te bedenken en op de set te staan?

Verhoeven: ‘Bij de opnames van ‘Benedetta’ was ik maar 80, hoor (lachje). Ik hield er wel een heupoperatie aan over. De buitenopnames waren in zo’n typisch Toscaans dorpje met flink wat hellingen en afdalingen. Maar goed, dan kom je er weer bovenop en ben je dat snel vergeten. Ik voel me weer prima en blijf er ontzettend veel plezier aan beleven. Zo’n uitzondering ben ik toch niet? Ridley Scott en Clint Eastwood draaien ook nog altijd.’

Paul Verhoeven draait tot hij erbij neervalt op de set?

Verhoeven: ‘Ja. Al hoeft het nu ook niet zo letterlijk te gaan (lacht).’

‘Benedetta’ verschijnt deze week in de bioscoop

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud