Wat valt eigenlijk te vieren op de Ensors?

'De twaalf.'

Geen Filmfestival van Oostende dit jaar, maar de Ensors hielden stand. Hoe moet het verder na de Vlaamse filmprijzen? ‘Als de bioscopen in maart niet opengaan, komen er grote rampen op ons af.’

Door het in de kiem gesmoorde filmjaar 2020 hebben de Vlaamse filmprijzen die zaterdag worden uitgereikt, iets weg van de Gouden Schoen van een paar weken geleden. Hadden de organisatoren niet beter een editie overgeslagen?  Corona hield de bioscopen vorig jaar zes maanden dicht. Hoewel de beoordelingsperiode met vier maanden werd verlengd, was het niet eenvoudig voor de 22 categorieën voldoende genomineerden te vinden.

Dat is een uitleg voor het hoge aantal nominaties voor de topfavorieten. Voor cinema zijn dat ‘De Patrick’ van Tim Mielants (13) en ‘All of Us’ van Willem Wallyn (8). Bij de series scoort ‘Albatros’, de reeks rond zwaarlijvige deelnemers van een gezondheidskamp, 14 nominaties. Het assisendrama ‘De Twaalf’ haalt 12 nominaties.

Wie er ook in de prijzen valt, de Vlaamse film- en televisiewereld telt vooral verliezers door corona. De bioscopen, verdelers, producenten en makers, de hele keten deelt in de coronaklappen. Een stand van zaken.

Corona kerft diepe littekens in het audiovisuele weefsel. Hoe groot is het geslagen gat?

De grootste schade zit bij de bioscopen. In 2020 kromp de ticketverkoop met meer dan 70 procent, een gecumuleerd omzetverlies van 210 miljoen euro. Kinepolis sloot deze maand een bancair krediet van 80 miljoen euro af, om zijn liquiditeit aan te vullen. Maar ook de kleinere groepen lijden onder de twee lockdowns. De Lumière-cinema’s kunnen het hoofd boven water houden omdat de bioscopen slechts een van de activiteiten van de groep zijn. De distributie- en de productietak blijven relatief gespaard. ‘We hadden het geluk dat we in 2020 geen grote titel moesten uitstellen’, zegt oprichter Jan De Clercq. ‘Maar lang mag dit niet meer duren vooraleer uitbaters echt in de problemen komen. Ook voor onze eigen zalen is dat zo.’

210 miljoen
omzetverlies
De Vlaamse bioscopen leden in 2020 een omzetverlies van 210 miljoen euro.

Bij de onafhankelijke arthousecinema’s is de kaalslag al begonnen. Cinema Star in Waregem blijft definitief gesloten. ’Bij veel andere uitbaters is de veerkracht gebroken. Een derde lockdown kan voor hen de doodsteek betekenen’, zegt Thierry Laermans van de Federatie voor Cinema’s in België.

De cinemasluiting heeft een impact op de hele waardeketen van de audiovisuele industrie. De filmverdelers gaan door zwaar weer omdat ze hun uitgaven voor al die uitgestelde titels niet kunnen recupereren. Veel titels zijn door de lockdowns op het schap blijven liggen. KFD, de marktleider als distributeur van Vlaamse films, kon vorig jaar twaalf titels niet uitbrengen. De helft waren Vlaamse films. De financiële impact op het bedrijf is enorm. 'Er blijft nog 20 procent van onze omzet over’, zegt directeur Hans Van Acker. Dat ligt in de lijn van de schadecijfers die de vakvereniging VFDB opvroeg bij haar leden: een gecumuleerd inkomstenverlies van 75 procent of 54 miljoen euro.

Hoe staan de productiehuizen ervoor?

Eind juni bedroeg de directe schade voor de productiehuizen door het stopzetten of verplaatsen van producties zo’n 3 miljoen euro. Dat blijkt uit berekeningen van de Vlaamse Onafhankelijke Film & Televisie Producenten (VOFTP). In werkelijkheid is de schade veel groter. Tien Vlaamse films die klaar waren, zijn niet in de zalen geraakt. Dat betekent dat veel investeringen niet terugbetaald kunnen worden. Het gevolg voor de productiehuizen: cashproblemen en minder geld voor nieuwe projecten.

We zitten op een rollercoaster. Voor corona was het ook al verre van ideaal. Maar nu is alles totaal onvoorspelbaar.
Bruno Wyndaele
Voorzitter producentenbond VOFPT

VOTP-voorzitter Bruno Wyndaele: ‘We zitten op een rollercoaster. Voor corona was het ook al verre van ideaal. Er kwam steeds minder geld van de zenders, maar het was iets makkelijker om de trends in de markt te capteren en erop te anticiperen. Nu is alles totaal onvoorspelbaar. Een voorbeeld? De taxshelter mag dan relatief ongeschonden uit 2020 zijn gekomen, er waren wel minder projecten omdat de bioscopen en theaters dicht waren. Het is naïef te denken dat er de volgende jaren geen probleem kan ontstaan op die markt. De grootste onzekerheid: wat is de cinemabezoeker van plan? Is die niet te hard aan zijn sofa en de streamingplatforms verknocht geraakt? Maar onze films zijn zo geweldig dat mensen altijd wel naar de bioscoop zullen willen.’

Is alles opgelost als de bioscopen weer opengaan?

Iedereen in de sector is het erover eens: de bioscopen moeten zo snel mogelijk weer open. Alleen is dat vooruitzicht er vandaag totaal niet. Directeur Stephan De Potter van de verdeler Cinéart: ‘Het maakt me bang dat deze regering met geen woord meer rept over cultuur. Ik reken er zelfs niet meer op dat we in het Overlegcomité ter sprake komen.’

Het maakt me bang dat deze regering met geen woord meer rept over cultuur.
Stephan De Potter
Directeur verdeler Cinéart

Maart is een must, valt te horen bij de bioscopen en verdelers, gezien het drukke filmnajaar dat op de bioscoopbezoeker afkomt. ‘Of er komen nog meer rampen op ons af’, zegt De Potter, die 10 à 15 titels ‘ready to release’ heeft.  Een tweede voorjaar dicht blijven is de deur openzetten voor een gigantisch fileprobleem later dit jaar.  De grote Amerikaanse studio’s sparen hun blockbusters op tot na de zomer. Een groot deel van het aanbod van de filmfestivals van dit en vorig jaar wacht nog altijd op een plek in de zalen. En het najaar is voor bioscopen altijd interessanter dan het voorjaar. Alexander Vandeputte van Lumière: ‘Een bioscooprelease is sowieso een brutaal moment voor een maker. Ofwel word je omhelsd door het publiek, ofwel wordt je levenswerk in een paar weken koud afgeserveerd. Dat zal nu nog heviger spelen. De cinema’s gaan niet in staat zijn veel films het voordeel van de twijfel te gunnen.’

Al die films kunnen toch elders terecht?

Ook in ons land geraakte het digitaal thuiskijken op platformen als Cinema bij je thuis of Zed vanuit je zetel of via het VOD-aanbod van de zenders in zwang. Voor de meeste producenten en verdelers wegen die alternatieven financieel niet op tegen een bioscooprelease. Maar zowat iedereen lijkt het erover eens te zijn dat gecombineerde premières de toekomst zijn. ‘Het enige goede aan corona is dat de windows eindelijk aan het bewegen zijn’, zegt De Potter.

'All of Us' van Willem Wallyn.

Hij hoopt op een een Vlaamse Picl of Cineville, Nederlandse streamingplatformen voor nieuwe bioscoopfilms die niet van één verdeler afhangen, maar van de bioscoopexploitanten zelf. ‘Ik weet alleen niet of grote spelers als Kinepolis en UGC daar klaar voor zijn.’

Is de sector voldoende beschermd tegen een derde golf?

Zo goed en kwaad als mogelijk. Uit het noodfonds cultuur van de Vlaamse regering is 7 miljoen euro verdeeld onder film- en tv-productiehuizen. Binnen enkele weken zou eindelijk het garantiefonds worden uitgerold. Daarin zit 5 miljoen euro voor productiehuizen die schade ondervinden als toekomstige opnames moeten worden stopgezet.  

Het Vlaams Audiovisueel Fonds (VAF), dat films, tv-series en games ondersteunt met overheidsgeld, krijgt voor dit en volgend jaar nog eens 10 miljoen extra relancegeld voor de audiovisuele sector. Over de verdeling van die middelen ging deze week een voorstel van het filmfonds naar de Vlaamse regering. Daarnaast moet de nieuwe directeur-intendant Koen Van Bockstal dit voorjaar drie nieuwe beheersovereenkomsten sluiten met de Vlaamse regering. Hij wil in die gesprekken bepleiten om met het VAF meer films te ondersteunen, van acht à negen naar tien à twaalf per jaar, en de steun per film substantieel verhogen. ‘Een hoger volume en meer geld per productie betekenen meer kansen om te schitteren in het buitenland’, zegt Van Bockstal.

Wie wint de belangrijkste Ensors?

Onze gok: de nudistenfilm ‘De Patrick’ trekt aan het langste eind in de belangrijkste drie categorieën film, regie (Tim Mielants) en acteur (Kevin Janssens). Het moedige ‘Muidhond’ van Patrice Toye valt buiten de prijzen, wegens een te ongemakkelijk thema: empathie voor een pedoseksueel. Bij de televisieprijzen staat geen maat op de rechtbankthriller ‘De twaalf’, die wereldwijd via streamingplatformen te zien is. ‘Een van de meest complexe, genuanceerde en aangrijpende rechtbankdrama's die ik ooit heb gezien’, zei de Britse komiek en tv-maker Ricky Gervais over ‘De twaalf’. Het was een lichtpunt in een donker jaar.

Het Gala van de Ensors, zaterdag 23 januari om 22.10 uur op Canvas

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud