De kilte moet uit de Chinese stad

De wijk Bund in Sjanghai. Het bruine gebouw is hotel Broadway Mansions. ©© Primo Yuan

De tijden van megalomanie zijn voorbij in China. De steden moeten gezelliger, mooier en leefbaarder worden. Het Belgische architectenbureau AWG helpt alvast een handje in Sjanghai.

Lang was China het land waar de sky the limit was. Het kon niet hoog genoeg en de ene na de andere wolkenkrabber verrees aan de horizon. Al die hoogbouw heeft menige miljoenenstad er niet gezelliger op gemaakt. De Chinese regering heeft dat ook in de gaten en roept buitenlandse hulp in.

Het Belgische architectenbureau AWG heeft een voorstel klaar om het historische Broadway Mansions, aan de noordkant van de beroemde Bund in Sjanghai een nieuw gezicht te geven. Het karakteristieke, monumentale gebouw, gebouwd in de jaren dertig, was een echte landmark. ‘Maar in het verloop van de tijd is het verdwenen in de stad’, zegt Filip Delanghe, directeur van AWG. ‘Dat is niet erg, want de stad groeit en verandert. De positie van het gebouw is vandaag de dag helemaal anders.’

Broadway Mansions is nog altijd in gebruik als hotel. Achter het monument is het een rommeltje waar het stadsdistrict Hongkou graag de bezem doorheen haalt. Er komt nieuwe bebouwing, een opdracht waarmee projectinvesteerder Tsinghua (een semi-overheidsgroep waar ook de gerenommeerde universiteit in Peking en het Tsinghua Design Institute onder vallen) zichzelf graag in Sjanghai op de kaart wil zetten. Maar anders dan in China tot nog toe gebruikelijk is, wil het stadsdistrict Hongkou er dit keer voor zorgen dat het gebouw gewaarborgd blijft als monument.

Een gebouw in de vorm van een donut? Een lange broek? Een gedeukt colablikje? Het loopt de spuigaten uit, vindt president Xi Jinping.

AWG is een van de drie architectenbureaus die gevraagd zijn een studie te maken van het object en de locatie. Voor de Belgen mag het een kolfje naar hun hand zijn, voor hun Chinese partners is monumentenzorg een relatief nieuw fenomeen. ‘Het is niet het doel om het gebouw te bewaren in de toestand van 1930. Je moet er geen hek omheen zetten, maar het gebouw een nieuwe plek geven in de stad. Blijkbaar zeggen wij dan iets heel raars want dat vinden ze hier very European’, aldus Delanghe.’

Gedeukt colablikje

Op hoog politiek niveau is het nog moeilijk om die Europese kijk op stedenbouw er doorheen te krijgen, maar Chinese architecten, stedenbouwkundigen en monumentenorganisaties snappen wel dat de stad méér nodig heeft dan een hoop hoge torens. Ze worden gesteund door niemand minder dan president Xi Jinping. Die sprak zijn afkeur uit over de vreemdsoortige architectuur in de steden. Een gebouw in de vorm van een donut? Een lange broek? Een gedeukt colablikje? Het loopt de spuigaten uit, vond Xi. De stad moet weer leefbaar worden.

De enorme mensenmassa die zich in de steden concentreert, vergt een nieuwe kijk naar de inrichting van de stad. Door de overheidsfuncties naar de buitenste ring van de stad te verplaatsen, zal het verkeer minder compact zijn in het centrum van de stad.

De verschuiving van die focus is ‘heel goed’, zegt Paul Procee die voor de Wereldbank infrastructuurprojecten in China coördineert. ‘Gebouwen zijn belangrijk, maar publieke ruimte is belangrijker. Die is een beetje verloren gegaan in China. Er is niet op menselijke schaal gecreëerd. Je mist kleine, gezellige pleinen waar je met elkaar in contact komt.’

Het voorstel tot transformatie van het Belgische architectenbureau AWG. ©awg architecten

De stad moet beter worden ingedeeld, maar er moet ook iets veranderen aan de schaalgrootte van veel projecten. En dat vinden de Chinezen moeilijk. ‘Wat wij in België planologie noemen, noemen ze hier stedenbouw, en wat wij stedenbouw noemen, noemen ze hier architectuur.’ Dat zegt Tim van Bogaert, die AWG in Sjanghai vertegenwoordigt. ‘Wij zijn in Europa gewend te werken op een schaal die hier een missing link is.’ Samen met Delanghe heeft hij het plan voor Broadway Mansions aan het districtsbestuur gepresenteerd.

Op zijn tablet laat Delanghe een roostertje zien van drie keer drie blokjes. Zo bouwen de Chinezen hun steden. ‘Ze bedenken gebouwen en zetten die naast elkaar. Maar die symmetrie is het leukst als je er foutjes in maakt. Want als je een gebouw verkeerd neerzet, ontstaat er een plein, en zo krijg je hiërarchie in de ruimte. Zo wordt een stad interessanter en leefbaarder.’ Het draait volgens AWG niet om de objecten, maar om hoe die objecten zich verhouden tot de stad.

Delanghe tovert het ontwerp voor Broadway Mansions op zijn schermpje. De torens achter het monument, zijn door een overdekt plein verbonden aan de historische voorbouw.

Bovendien wordt de ‘horizontaliteit’ in de gedetailleerde structuur van het monument gekopieerd in de hoogbouw. Die wordt echter strakker, gelaagder en zal daardoor in de skyline elegant ogen, zegt Delanghe. Het is het soort architectuur dat in Europa gebruikelijk is, maar in China tot nu toe zeldzaam. Dat bleek ook uit de twee andere opties voor de inrichting van de nieuwbouw. Een Brits architectenbureau bedacht er twee losgekoppelde torens, en de Chinese concurrent wilde er een op zichzelf staand monumentaal gebouw neerzetten.

Zowel Delanghe als Van Bogaert is erg tevreden over de samenwerking met zowel Tsinghua als het stadsdistrict Hongkou. ‘Het feit dat ze ons vragen en ons ontwerp waarderen, is een teken dat ze in dezelfde richting beginnen te denken.’ Dat de twee andere ontwerpen waar AWG het tegen op neemt, zo anders zijn, toont volgens Van Bogaert aan dat China in een overgangsperiode zit. ‘Ze zullen nooit nalaten te benadrukken dat de Chinese situatie anders is dan de Europese, ze willen hun eigen weg zoeken.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content