in memoriam

Zaha Hadid, diva van de architectuur

De toparchitecte Zaha Hadid is donderdagochtend overleden aan de gevolgen van een hartaanval in een ziekenhuis in Miami. Ze was gehospitaliseerd met een bronchitis.

De 65-jarige Brits-Iraakse gold als de grootste vrouwelijke architecte van de wereld. Haar bijnaam ‘diva van de architectuur’ dankte ze aan haar sterke persoonlijkheid, die zowel doorschemerde in haar karakter als in haar ontwerpen. Haar vasthoudendheid en veeleisendheid waren legendarisch. Hadid werd geboren in Bagdad. Ze groeide op in een van de eerste op Bauhaus geïnspireerde gebouwen van de Iraakse hoofdstad. Ze studeerde wiskunde aan de Amerikaanse universiteit in Beiroet en daarna architectuur aan de Architectural Association in Londen. Na haar studies werkte ze bij het Office for Metropolitan Architecture (OMA) van architect Rem Koolhaas in Rotterdam. Ze beschouwde de Nederlander als haar grote leermeester.

Zaha Hadid wist zich als enige vrouwelijke architect aan de internationale top te handhaven. Dat kostte haar jaren van strijd en concurrentie, maar de afgelopen twintig jaar had ze de opdrachten maar voor het uitkiezen.

In 1977 werd ze partner bij OMA, drie jaar later begon ze haar eigen bureau in Londen. Hadid wist zich als enige vrouwelijke architect aan de internationale top te handhaven. Dat kostte haar jaren van strijd en concurrentie, maar de afgelopen twintig jaar had ze de opdrachten maar voor het uitkiezen. Na jaren vechten volgde haar doorbraak in 1994 met het brandweerstation voor de meubelfabriek Vitra in Zwitserland Het gebouw met zijn hoekige, scherpe vormen verraadde Hadids bewondering voor het Sovjet-constructivisme. Het bouwwerk behoort nog altijd tot haar best gewaardeerde werken, net als het museum MAXXI in Rome (2009) en het Aquatics Centre voor de Olympische Spelen in Londen (2012).

Gerealiseerde nachtmerrie

Het Havenhuis in Antwerpen. ©BELGIAN_FREELANCE / BELGA

De afgelopen jaren was ze bij een reeks spectaculaire projecten betrokken, waaronder het Heydar Aliyev Center in Azerbeidzjan, het Opera House in Guangzhou en het Rosenthal Centre for Contemporary Art in Cincinnati (VS). Terwijl haar eerste werken werden gekenmerkt door vlakke en landschappelijke vormen, waren haar latere ontwerpen vloeiend en driedimensionaal. Dat geldt ook voor het toekomstige Havenhuis in Antwerpen waarvoor Hadid het ontwerp bedacht. Het Havenhuis, dat normaal eind dit jaar in gebruik wordt genomen, is een controversieel ontwerp. In de Scheldestad is lang niet iedereen onder de indruk van het spectaculaire ontwerp, dat een schip moet voorstellen. De Antwerpse stadsbouwmeester Christian Rapp noemde het gebouw vorige maand ‘een gerealiseerde nachtmerrie’.

Haar ontwerpen waren wel vaker het onderwerp van kritiek. Zo werd de Iraaks-Britse architecte zwaar onder vuur genomen voor de Al Wakrah-voetbaltempel in Qatar. Er zijn de mensonterende omstandigheden waarin arbeiders het futuristische stadion moeten bouwen. En er is de controversiële vorm van het stadion. Velen trekken vergelijkingen met een vagina. ‘Het is ronduit beschamend dat men zulke vergelijkingen maakt’, zei Hadid daarover in het Amerikaanse magazine Time. ‘Nonsens. Alles met een opening erin is toch geen vagina? Mocht een man dit getekend hebben, zou er ongetwijfeld minder heisa rond geweest zijn.’

Prijsbeest

Heydar Aliyev Center. ©© Julien Garcia

Critici en mensenrechtenactivisten waren evenmin mals voor het Heydar Aliyev Center in Azerbeidzjan Hadid ontwierp dat futuristische gebouw voor de Azerbeidzjaanse president Heydar Aliyev. Mensenrechtenorganisaties beweren dat bewoners uit hun huizen werden gedwongen om de bouwsite te ontruimen en wezen op andere schendingen van de mensenrechten in het Aziatische land, waaronder de vervalsing van de verkiezingen en het mishandelen van gevangenen.

De taaie en standvastige sterarchitecte liet al die kritiek niet aan haar hart komen. Waarom zou ze ook? Hadid won in haar carrière verscheidene prijzen, waaronder in 2015 de Royal Gold Medal for Architecture, de belangrijkste architectuurprijs in het Verenigd Koninkrijk, en de Pritzker Architecture Prize in 2004. Die laatste prijs wordt aanzien als de Nobelprijs van de architectuur.

Het havenhuisdesign in Antwerpen. ©BELGIAN_FREELANCE / BELGA
Phaeno Science Center (architect: Zaha Hadid), Wolfsburg, Duitsland ©© Hubertus Blume
Frankrijk. Marseille, haven en de CMA CGM toren. ©ONLY FRANCE
London Aquatics Centre ©© VIEW Pictures
Zaha Hadid voor haar design van de Serpentine Sackler Gallery in Londen. ©AFP
Heydar Aliyev cultural center futuristisch monument in Baku, Azerbeidzjan. ©© Julien Garcia
Guangzhou Opera House, China ©© HUFTON + CROW
Zaha Hadid toen ze de onderscheiding Dame Commander of the Order of the British Empire kreeg. ©REUTERS
The Riverside Museum, Glasgow, VK. ©© John Guidi

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content