Dertien eeuwen islamitische beschaving

Een bomkoffer en een reddingsdeken in het motief van de Europese vlag: de islamexpo in Brussel is niet alleen een goednieuwsshow. ©Kristof Vadino

Welke sporen van dertien eeuwen islamitische beschaving zijn vandaag zichtbaar in Europa? Dat is de inzet van een leerrijke islamtentoonstelling in Brussel.

Wat opvalt: de cursieve ‘ook’ in de titel. En het wat schoolmeesterachtige uitroepteken. ‘Islam. Dit is ook onze geschiedenis!’ Beschouw de islamexpo in Brussel gerust als een cultuurproject met een maatschappelijke missie. Dat klinkt haast oudmodisch, maar gezien het gecompliceerde en gevoelige onderwerp kan je de organisatoren hun zendingsdrang niet kwalijk nemen.

De tentoonstelling in het Vanderborghtgebouw is een initiatief van Tempora, een Belgisch bedrijf dat over de hele wereld historische expo’s bouwt rond thema’s als herinnering, conflict en oorlog. De missie van deze tentoonstelling, die na Brussel op rondreis gaat naar Duitsland, Italië en Bosnië, is de Europeanen ervan te overtuigen dat ze meer met de islamitische beschaving en cultuur gemeen hebben dan ze - willen - denken.

Directeur Benoît Remiche: ‘Het extremisme heeft de reputatie van de islam besmeurd. Deze expositie wil de dialoog tussen de islam en Europa versterken en het vertrouwen herstellen.’

Inhoudelijk hinkt de tentoonstelling op twee benen. De eerste twaalf eeuwen zitten in een didactisch korset. De leidende thema’s van de afgelopen veertig jaar - migratie, terreur en vluchtelingen - komen een verdieping lager aan bod in een artistiek parcours. De opsplitsing bezorgt bezoekers het gevoel dat ze twee verschillende exposities bezoeken. Maar dat stoort niet.

De eerste twaalf eeuwen zitten in een didactisch korset. ©Kristof Vadino

Het historiserende luik begint met de islamitische verovering van Spanje in 711. Een iets te grote namaakbibliotheek met kartonnen boeken moet aantonen welke blijvende stempel dat moment heeft nagelaten op de Europese beschaving. Dan is de kamer over de Ottomaanse erfenis interessanter. Vanaf de 14de eeuw verdeelde de Ottomaanse verovering van de Balkan Europa in een christelijk deel en een Ottomaanse fractie, gedomineerd door een islamitische macht, maar grotendeels bevolkt door christenen.

Geen beschavingsbotsing zonder gewapend conflict: de expo brengt wapens, zwaarden en oorlogskostuums uit die periode samen. Hier wordt de erfenis vormgegeven door een echte bibliotheek, met authentieke boeken zoals de Arabische sprookjesvertellingen van ‘Duizend-en-een-nacht’, die in 1850 in Europa populair werden door hun Engelse vertaling van Richard Burton.

Ook het luik over de koloniale erfenis van de islam is knap, met foto’s, affiches en aangrijpende getuigenissen over de dekolonisatie van islamitische volkeren in Europa.

Reddingsdeken

Het kunstparcours legt zich toe op de hete maatschappelijke hangijzers van vandaag, zoals migratie, de gelijkheid van mannen en vrouwen, terrorisme en vluchtelingen. Het is slim van de organisatoren om die ideologisch tere onderwerpen met een kunstsausje te overgieten. Zo kunnen ze eventuele controverse afwenden op de artistieke vrijheid van de geïnviteerde kunstenaars.

Die hebben overigens in hoofdzaak een islamitische achtergrond, alsof de organisatoren willen zeggen dat moslims wel degelijk kritisch durven te zijn voor hun eigen religie.

Ergens staat een koffer met een bom, met - knap contrast - aan dezelfde muur een gouden reddingsdeken voor Syrische bootvluchtelingen in de gedaante van de sterrenvlag van Europa. Erg mooi is ook het werk van Bousha Almoutawakel. De Jemenitische kunstenares zag haar land in twintig jaar veranderen van traditioneel naar oerconservatief. Negen foto’s van een moeder, haar dochter en een meisjespop verbeelden die beschavingsachteruitgang. Op de eerste foto zijn de vrouwen niet gesluierd, op de achtste dragen ze een nikab.

Op het laatste beeld zitten ze achter een gordijn verscholen.

De tentoonstelling ‘Islam. Dit is ook onze beschaving!’ loopt tot 21 januari in het Vanderborghtgebouw in Brussel.

www.expo-islam.be

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content