Het inspirerende licht van de donkere middeleeuwen

De bezoekers van M in Leuven waren best tevreden met de heropening. Door het beperken van de toegangskaartjes kregen ze alle ruimte om de nieuwe expo te bezoeken. ©saskia vanderstichele

De grote beeldhouwers Auguste Rodin, Constantin Meunier en George Minne lieten zich duchtig inspireren door de middeleeuwen. Dat leert een gloednieuwe tentoonstelling in Museum M in Leuven.

Druppelsgewijs mochten de bezoekers van Museum M in Leuven maandag weer binnen. Vier per kwartier om precies te zijn. De eerste dag was voor het weekend uitverkocht. Ondertussen zijn alle dagen tot zondag volzet. Voor de komende 14 dagen zijn 884 tickets verkocht, bijna allemaal online. 

Maandagnamiddag kwam Vlaams minister-president Jan Jambon (N-VA) een kijkje nemen. De eerste bezoekers waren opgetogen over hun museumbezoek, dat nu over een vast parcours verloopt. 'We hebben nog nooit zo rustig een tentoonstelling kunnen bekijken. Je moet niet dringen, niemand loopt in de weg', zei een van de bezoekers.

De opening van de tentoonstelling 'Rodin, Meunier & Minne' was gepland voor 20 maart, maar de lockdown stak daar een stokje voor. Het voordeel is dat M Leuven nu heropent met een nieuwe expo. Een waarbij je op basis van het thema even de wenkbrauwen fronst. Rodin, Meunier, Minne, wat hadden die met de middeleeuwen te maken? 'Je bent niet de eerste die zich dat afvraagt. Maar veel dus', zegt curator Peter Carpreau.

Poézie

De tentoonstelling toont in vijf zalen hoe belangrijk de middeleeuwen waren voor de drie kunstenaars. Hun beelden worden voortdurend afgewisseld met middeleeuwse kunstwerken. Een rist citaten duiden nog wat meer de invloed. Ze zijn essentieel om de filosofie van de tentoonstelling te begrijpen. Ze is opgevat als een essay in woord en beeld. De audiogids geeft de expo een extra cachet. M vroeg aan enkele dichters gedichten te schrijven die de geest van de tentoonstelling evoceren. Geen kunsthistorische uitleg dus. Wel poëzie.

De voortdurende vergelijking tussen de beeldhouwers en hun middeleeuwse collega's maakt de tentoonstelling boeiend.

De eerste zaal is een statement. Vier grote, bekende beelden staan naast elkaar op een rij. 'De puddelaar' van Constantin Meunier (1831-1905), 'De denker' van Auguste Rodin (1840-1917), 'Treurende moeder met twee kinderen (Smart)' van George Minne (1866-1941) en 'Christus op de koude steen' van Jan II of Pasquier Borman uit 1500.

De gelijkenis tussen Borman en Meunier valt op. Beide beelden roepen het lijden op. Borman dat van Christus, Meunier dat van een puddelaar, die zwaar en ongezond werk aan een oven in een staalfabriek uitoefenende. 'De thematiek van Christus op de koude steen was wijd verspreid bij ons. Ik ben ervan overtuigd dat Meunier die beelden goed kende en ze herinterpreteerde', zegt Carpreau. 

De invloed van religieuze kunst op Meunier komt later in de expo terug. De beeldhouwer is vooral bekend voor zijn sociaal bewogen en realistische kunst, maar dat stond de invloed van de kunstgeschiedenis niet in de weg. Een mooi voorbeeld is 'Grauwvuur' uit 1887. Meunier beeldt een moeder af die treurt om haar verongelukte zoon in een mijnschacht. De pose doet sterk denken aan een middeleeuwse piëta, Maria die rouwt om de gestorven Christus.

De middeleeuwen waren in de kunstgeschiedenis lang een blinde, duistere vlek. Pas vanaf de late 18de eeuw werden ze herontdekt. In de romantiek van de 19de eeuw waren de middeleeuwen helemaal terug. Ze kregen iets mythisch, bijvoorbeeld in de boeken van Victor Hugo. Dat resulteerde in de neogotiek, een bouw- en kunststijl die teruggreep naar de middeleeuwse gotiek. In die context kan je de belangstelling van Rodin, Meunier en Minne voor de vroegere tijden situeren.

Troost

Een van de meesterwerken van Rodin, 'Les Bourgeois de Calais', heeft zelfs een middeleeuws onderwerp: het beleg van Calais in 1346 door de Engelse koning Edward III. Zes burgers met de strop om de hals en de sleutels van de stad in de hand waren bereid te sterven als de Engelse vorst de stad zou sparen. Een maquette van de indrukwekkende beeldenreeks is aan het eind van de tentoonstelling te zien. De zes  gaan in dialoog met 'les pleurants'. Dat waren beelden van ingetogen, rouwende mensen bij het graf van Franse en Bourgondische vorsten en edellieden. Het was een gebruik dat tot de 16de eeuw standhield. Rodin heeft daar heel goed naar gekeken.

De voortdurende vergelijking tussen de beeldhouwers en hun middeleeuwse collega's maakt de tentoonstelling boeiend. 'De denker' van Rodin ken je wel, maar je kijkt er anders naar vanuit een middeleeuwse context. Dat geldt ook voor de beelden van George Minne. Rodin en Meunier waren adepten van de spierbundels van Michelangelo. Minne niet. Hij liet zich inspireren door de ranke en slanke lichamen van de Vlaamse Primitieven, in Leuven vertegenwoordigd door Dirk Bouts. Zo fragiel, zo empathisch, zo troostend.

'Rodin, Meunier, Minne' loopt tot 30 augustus in M Leuven.

 

 

 

 

 

 

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud