James Ensor wacht de toeristen van Oostende op

Ensors 'Squelette arrêtant masques' uit 1891. Het meesterwerk werd herontdekt en in 2016 geveild. ©WestImage - Art Digital Studio

In Oostende opent vandaag het langverwachte belevingscentrum over James Ensor. Het is een laagdrempelige manier om kennis te maken met het leven en het werk van de schilder.

Je verwacht het niet meteen, maar het Muze-ye Honarha-ye Moaser in Teheran bezit een schilderij van James Ensor (1860-1949). Dat wist-je-datje kom je te weten als je voor een grote interactieve wereldkaart op knopjes drukt. Het land en het museum met werken van de Oostendse schilder floepen het scherm op. Het is spielerei misschien, maar het vat perfect de filosofie van het belevingscentrum samen: al spelend en kijkend de wereld van Ensor ontdekken. Die wereld is er een van sarcasme en subversie. Maar ook van hovaardigheid en eeuwig zoeken naar erkenning.

Toen ik de brief over de overval op zijn vader las, dacht ik: maar jongen toch, wat moet jij pijn hebben gehad.
Xavier Tricot
Ensor-specialist

Ensor erfde in 1917 in de Vlaanderenstraat 27 het huis annex snuisterijenwinkel van zijn oom Leopold Haegheman. De schilde woonde en werkte er tot aan zijn dood. Dat James Ensorhuis is al langer een bezoekplek. Het nieuwe belevingscentrum is ondergebracht in een voormalig hotel vlak naast het schildershuis. Beide zijn nu samengevoegd. Via het nieuwe belevingscentrum kom je tijdens het bezoek automatisch in het 'oude' James Ensorhuis terecht.

Multimediaal

Het bezoekerscentrum kiest voor een multimediale aanpak. In de inkomhal worden schilderijen van Ensor als animaties getoond, zoals bewegende figuurtjes. 'We mikken niet op de kunstliefhebbers die alles al weet over Ensor. Dit centrum is voor geïnteresseerde toeristen, met een speciaal parcours voor kinderen', legt Wim Van Severen uit. Hij heeft als consultant dit project van Toerisme Oostende en Toerisme Vlaanderen mee begeleid.

Ensor-stad

Het belevingscentrum James Ensorhuis is tijdens de schoolvakanties elke dag open van 10 tot 18 uur. Zolang de coronamaatregelen gelden, mogen per kwartier tien mensen binnen. In normale omstandigheden zijn dat er vijftien. In het gebouw zijn wachtruimtes voorzien. De zaalteksten zijn bewust summier gehouden. Elke bezoeker krijgt een audiogids.

Voor de schilderijen van Ensor kan je naar Mu.Zee, op een boogscheut van de Vlaanderenstraat.

Er is ook een interactieve Ensorwandeling, waarbij de schilder de bezoeker door Oostende gidst.

ensorstad.be

Doorheen het parcours kom je veel te weten over Ensor via brieven, documenten, reproducties van zijn schilderijen, zijn nagebouwd atelier. Echte schilderijen zijn er niet, tenzij in de tijdelijk tentoonstelling.

In n kamer heb je uitzicht op het hoekhuis aan de overkant van de straat, in de Van Iseghemlaan. Ensor had daar op de zolder zijn atelier. Hij kon er over de hele stad uitkijken. Die was toen nog niet volgebouwd. Zijn moeder baatte er een schelpen- en souvenirwinkel uit. Het zat in de familie.

Als je van het nieuwe belevingscentrum in het oude James Ensorhuis terechtkomt, lijkt de tijd stil te hebben gestaan. Oude kamers met heel veel voorwerpen, van maskers tot poppen, die op zijn schilderijen zo vaak terug te vinden zijn. Aan de muur hangt pontificaal een reproductie van het monumentale 'De intocht van Christus te Brussel in 1889'. Het is zijn meesterwerk, in 1987 door de toenmalige eigenaar de bankiersfamilie Franck verkocht aan het J. Paul Getty Museum in Los Angeles. En zeggen dat het na de creatie in 1888 geweigerd werd op een expo van de kunstenaarsbeweging Les XX in Brussel.

Boven de massa

De openingstentoonstelling 'James Ensor en Oostende' is van de hand van curator Xavier Tricot. Hij is de grootste specialist van Ensor ter wereld. Tricot bracht in 1992 met een aanvulling in 2009 de olieverfschilderijen van Ensor samen in een catalogue raisonné.

De expo toont schilderijen, etsen en tekening met Oostende in de hoofdrol. Het topwerk is 'Baden in Oostende' uit 1890. Een druk strandzicht in precoronatijden. 'Ensor beeldde graag de massa af, maar tegelijk stelde hij zich daar voortdurend boven', vertelt Tricot. Het is de bedoeling dat in het belevingscentrum elk halfjaar een nieuwe tentoonstelling opent. 'Ik denk vooral aan confrontaties met andere schilders, oudere en hedendaagse.'

Tragisch

Ondanks zijn uitgebreide kennis van de schilder is Tricot niet uitgekeken op Ensor. 'Je bent nooit klaar met hem. Hij is zo'n complex en tragisch figuur. Zijn beste periode is die van 1885 tot 1900. Toen werd hij gedreven door woede, aangevuurd door het gebrek aan erkenning. Na 1900 kwam daar verandering in. Met de erkenning verdween ook iets van de kwaliteit.'

De vroege dood van zijn Engelse vader en de moeilijke relatie met zijn moeder speelden een grote rol in de tragiek van Ensors leven. 'Zijn vader was een briljant man. Hij trok net na de geboorte van James naar Amerika om carrière te maken maar de burgeroorlog stak daar een stokje voor. Hij keerde terug naar het souvenirwinkeltje van zijn vrouw. Hij begon te drinken. Op een avond werd hij door twee mannen met een mes aangevallen. In een brief aan het bevriende echtpaar Rousseau - ik ben de hele correspondentie aan het doornemen - schrijft James heel aangrijpend daarover. Hij beschrijft hoe het bloed op het hoofd van zijn zusje druppelde. Je vindt daar sporen van terug in het schilderij 'De moord'. Zijn bitterheid ten opzichte van de maatschappij heeft zijn wortels in de onmacht om zijn vader te beschermen. Toen ik die brief las, dacht ik: maar jongen toch, wat moet jij pijn hebben gehad.'

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud