reportage

Aan het handje van de broers Bourlon doorheen Vlaamse kunst

'Het hanengevecht in Vlaanderen' op Kunstuur 2. ©BELGA

Emile Claus oogstte aan het eind van de 19de eeuw triomfen met het schilderij 'Het hanengevecht in Vlaanderen'. Na de Tweede Wereldoorlog verzeilde het doek in een kelder van een Waregems kasteel. Hans Bourlon toont het op editie 2 van Kunstuur.

Hans en Joost Bourlon lijken even verbaasd als we vertellen dat het concept van Kunstuur ons werkelijk helemaal niet aanspreekt. 'U bent een van de 0,5 procent van de bezoekers', antwoordt Joost rustig. 'Maar u bent een museumfanaat. U behoort niet tot onze doelgroep.'

Kunstuur, in de Heilige Geestkapel in Mechelen, is aan zijn tweede editie toe. De eerste was met 60.000 bezoekers een groot succes. Het concept is niet veranderd. In precies één uur wordt u in drie tentoonstellingsruimtes langs Vlaamse kunst uit voornamelijk de eerste helft van de 20ste eeuw geleid. Alsof u in een autootje op een roetsjbaan in een pretpark zit. U kunt niet stoppen, u kunt niet terugkeren, u kunt niet vooruitlopen. Volg de hoofdtelefoongids, de stem van Fien Sabbe. De belichting laat u verder weten wanneer het tijd is om verder door te schuiven.

Opera is topsport

Bij ieder kunstwerk in de eerste twee zalen geeft een BV uitleg. Het is te zeggen, hij of zij vertelt enige anekdotiek over het schilderij, dat in een spot wordt uitgelicht. De andere ziet u niet meer. Relevant is het commentaar niet altijd. De voormalige sprintster Elodie Ouédragogo komt bij 'De tenor' en 'De sopraan' van Alfred Ost niet veel verder dan 'opera is ook topsport'.

Het is een entertainmentshow met schilderijen, inclusief hologrammen van de BV's. Ineens duikt daar toch weer Marc Van Ranst op.

Psychiater Dirk De Wachter geeft enige duiding bij het schilderij 'De Wiedster' van Constant Permeke. De Wachter was, vertelt hij, als kind een uitstekend tekenaar. Tot zijn leraar zei: 'Dirk, stop met zo mooi te tekenen, kunst is iets anders.' Dat is precies hoe Kunstuur zich verhoudt tot een museale tentoonstelling.

Het is een entertainmentshow met schilderijen, inclusief hologrammen van de BV's. Ineens duikt daar toch weer Marc Van Ranst op. Het is geen tentoonstelling waar je zelf verbanden legt, waar je zelf betekenis zoekt, waar je zelf speurt naar details. Alles wordt de bezoeker voorgekauwd. Is daar iets mis mee? Nee, zeker. Het is de verdienste van de broers Bourlon dat ze een publiek bereiken dat zelden een museum bezoekt. Alle duwtjes in de rug helpen, tenzij dat dit soort initiatieven de norm wordt waar de overheid zich aan laaft.

Wat moet je denken van de Mechelse burgemeester Bart Somers wiens hologram zonder blikken of blozen zegt: 'Maak u geen zorgen, ik ben zelf helemaal geen kunstkenner, maar ik heb er ongelofelijk van genoten.' Waarom moeten we ons zorgen maken? Alsof je je moet schamen als burgemeester dat je wel een kunstkenner zou zijn.

Met de getoonde schilderijen is absoluut niets verkeerd. Topkunst.

Hans Bourlon is het niet eens met onze opmerkingen. 'De BV's geven met hun verhalen een extra dimensie aan de kunstwerken. Als je geen uitleg krijgt over 'Obsessie' van Frits Van den Berghe loop je er gewoon voorbij. Je moet weten waarover het gaat. En ja, de bezoeker moet zich houden aan de geprogrammeerde rondleiding. Maar dat doen we om keuzestress tegen te gaan. Zelfs ik weet in de musea niet altijd waar eerst naartoe. Dat probleem omzeilen we hier.'

'Obsessie' van Frits Van den Berghe, met Alain Remue. ©BELGA

Hij wijst er ook nog op dat steden vragende partij zijn voor initiatieven als Kunstuur. 'Veel historische panden staan leeg. Met kunst kunnen we ze vullen. Onze derde editie zal niet meer in Mechelen zijn. Ik wil trouwens ook nog opmerken dat wij schilderijen uit privéverzamelingen tonen die anders nooit of zelden te zien zijn.'

Met de getoonde schilderijen is absoluut niets verkeerd. Topkunst. 'Het afscheid' van Constant Permeke, uit de collectie van Mu.Zee in Oostende, is adembenemend. Zo zijn er nog. Het sensuele 'Roze harmonie' van Léon De Smet. Het grimmige 'De dode kardinaal' van Prosper De Troyer. Het schijnbaar onschuldige 'Marc groet 's morgens de dingen' van Floris Jespers.

'Marc groet 's morgens de dingen' van Floris Jespers. ©BELGA

Het meesterwerk van de show is bewaard voor het einde. Daar hangt 'Het hanengevecht in Vlaanderen' van Emile Claus. Hij schilderde Waregemse notabelen die met zijn allen naar een hanengevecht kijken. De schilder nodigde hen een voor een in zijn atelier uit en maakte pas later de compositie, die zich in een café afspeelt. Het schilderij dateert uit 1882 en betekende de doorbraak voor Claus. Het was te zien in Parijs, Wenen, Hamburg, Berlijn en Antwerpen.

Claus verkocht het schilderij uit geldnood in 1914 toen hij voor het oorlogsgeweld naar Londen vluchtte. De nieuwe eigenaar was de Brusselaar Gustaaf Vindevogel die in 1925 het kasteel van Potegem bij Waregem kocht. Daar troffen de broers Bourlon het vorig jaar aan. 'Via via en na lang zoeken. Het lag een tijd opgerold in de kelder tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het was het bekendste onbekende schilderij van Claus. Er bestonden geen goede foto's van.'

Het hanengevecht in Vlaanderen van Emile Claus. ©Dominique Provos

Het doek werd voor Kunstuur grondig gerenoveerd. Bijna 150 jaar na de creatie heeft het niets van zijn power verloren. Het is een groepstafereel dat, zoals Hans Bourlon terecht zegt, aan 17de-eeuwse meesters als Rembrandt of Frans Hals doet denken. Zo ga je toch nog met een goed gevoel het Kunstuur uit.

Alle bezoekersinfo op www.kunstuur.be

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud