Biënnale van Venetië: De parallelle wereld van Flap en Flop

©Nick Ash

Het was druk woensdag in het Belgische paviljoen op de Biennale van Venetië. De poppenshow ‘Mondo Cane’ van Harald Thys en Jos de Gruyter werd een instant attractie.

‘Heb jij Harald al gezien?’, vraagt Jos de Gruyter als we elkaar ontmoeten aan het Belgische paviljoen in de Giardini in Venetië. We schudden het hoofd. ‘Hij had hier om 10 uur al moeten zijn’, zegt hij. Zorgen maakt hij zich niet. ‘We zijn dat gewoon.’

En eigenlijk is Harald Thys er wel. Samen met zijn kompaan heet hij de bezoekers welkom in het paviljoen als het poppenduo Flap en Flop. Ze staan achter tralies, niet meteen de vriendelijkste manier om mensen te verwelkomen. Maar we zijn dan ook niet in de gewone wereld.

©Nick Ash

‘Mondo Cane’, genoemd naar een fictieve documentaire uit 1962 die vooral wilde choqueren, is een parallelle wereld. Waar de mensen met pech achter tralies staan en de hard werkende medemens onophoudelijk zwoegt en zwijgt. Of is het andersom? Elke tralie heeft twee zijden. In ‘Mondo Cane’ is het niet duidelijk wie de sleutels van de deuren heeft.

Dat verbaast niet. Thys en de Gruyter zetten al heel hun carrière de wereld op het verkeerde been. Dat is met ‘Mondo Cane’, een automatische poppeninstallatie, niet anders. Bijzonder kunstig gemaakt. Bijzonder leuk om naar te kijken. Een visueel spektakel waar je op de Biënnale van Venetië goed mee scoort. Figuratief en toch een beetje abstract. Je zal je kinderen uit het Belgische paviljoen moeten sleuren als je naar de volgende halte wil.

Medelijden

Maar de stille kracht van de tentoonstelling schuilt in het hoekje van de bezoekersgids. Daarin vind je van iedere pop de biografie. Thys en de Gruyter maken hun poppen in één klap levende mensen. ‘Flap en Flop zijn twee komieken uit Bilzen, een Limburgs dorp. Hun moppen zijn zo slecht dat niemand ze wil horen. Als Flap een grap vertelt, kan alleen Flop erom lachen en omgekeerd.’

Zo gaat het maar door. Als je heel de tekst gelezen hebt en weer naar Flap en Flop kijkt, voel je een beetje medelijden. Want de twee zitten eigenlijk opgesloten in een psychiatrische instelling.

©Nick Ash

‘Mondo Cane’ is de wereld van goed en kwaad. Die van de hard werkende Vlaming tegenover de klaplopers. Maar niets is wat het lijkt. Centraal in het paviljoen werken de ambachtslui onophoudelijk. Sareri de kok maakt pizza’s. Bartholomeus De Bie is de laatste belleman van Duffel. Ook in Venetië rinkelt de bel. Wat je niet hoort, is dat de mis niet doorgaat ‘omdat de pastoor met een snotneus in bed ligt’. Het is iets te dubbelzinnig en de belleman wordt op staande voet ontslagen.

En dan is er nog de vlijtige en gerespecteerde slijper van Wexford. ‘Overdag werkt hij met volle overgave maar ’s nachts zwerft hij rond in de donkere straatjes van Wexford, op zoek naar bloed. Zijn slachtoffers worden in het donker vliegensvlug aangevallen en onthoofd.’ Zo vreedzaam is de hardwerkende wereld dus niet.

Vrij

Aan de andere kant van de tralies gaat het er eerlijker aan toe. Er is geen pretentie of hypocrisie. De Rattenvrouw is wat ze is: de aankondiging van de dood. ‘Wie haar ziet, stopt met ademhalen, voelt de spieren verslappen en smeekt om vergiffenis.’

Ook bij De Zot hoef je niet te twijfelen. Hij werd gehypnotiseerd door in de dierentuin te lang in de ogen van een kerkuil te kijken. Zijn mentale leeftijd is daardoor op acht jaar blijven steken.

‘Mondo Cane’ is de wereld van goed en kwaad. De wereld van de hard werkende Vlaming tegenover de klaplopers. Maar ook daarin is niets wat het lijkt.

‘Mondo Cane’ is een zeer gelaagde installatie. Hoe diep je doordringt in de wereld van Thys en de Gruyter hangt af van de energie die je erin wil steken. Hun folkloristische schets van het ambachtsleven kan je net zo goed interpreteren als een sombere visie op de toekomst van Europa.

Blijven we niet te veel in het verleden steken? En zijn we onszelf niet altijd aan het herhalen, zoals de poppen in hun loop? En is wie zichzelf voortdurend herhaalt wel écht vrij? Zijn de gekken van de wereld, die we zo graag opsluiten, niet vrijer? Je kan je er het hoofd over breken.

Harald kwam overigens twee uur later dan gepland boven water. Fris en monter.

‘Mondo Cane’, tot 24 november in het Belgische Paviljoen op de Biënnale van Venetië, daarna te zien in Bozar.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect