De droomstad van Paul Noble

Nobsend, de begraafplaats van Paul Nobles imaginaire stad Nobson Newton. ©Paul Noble.

Al 18 jaar werkt de Britse kunstenaar Paul Noble aan zijn droomstad Nobson. Ze is nu meters groot te zien op papier in het Museum Boijmans van Beuningen.

Een monumentaal project, het is een vaak misbruikte term in de kunstwereld, maar voor Paul Noble (51) is hij op zijn plaats. Gigantisch grote tekeningen sieren de grootste zaal van het Museum Boijmans van Beuningen in Rotterdam. Tekeningen van vier bij vijf meter of nog groter. Minutieus getekend, met een ongelooflijk oog voor detail. Vanop afstand krijg je een eerste idee. Je ziet gebouwen, een onderdeel van een stad. Maar als je dichterbij komt, lijk je naar een andere tekening te kijken. Dan zie je details en figuren die je vanop een afstand nooit ontdekt. Je bevindt je in een stad waarin je verdwaalt. Nobles tekeningen slorpen je als kijker op.

Dat was ook precies het opzet van Paul Noble toen hij in 1995 aan Nobson begon. Zijn geboorteplek Whitley Bay in het noordoosten van Engeland stond aanvankelijk enigszins model voor zijn imaginaire stad, maar al gauw ging ze een eigen leven leiden. Noble begon aan zijn project uit een soort van onvrede met wie en wat hij was. Een kunstenaar die van alles en nog wat deed: film, performance, tekenen. Hij was ook een activist, actief in de kraakbeweging in Londen. Maar hij was niet gelukkig met wat hij deed en besliste zijn leven over een andere boeg te gooien. Het idee om een imaginaire stad te tekenen ontstond vreemd genoeg toen hij met een grafisch programma letters ontwierp. De letters leken op gebouwen en Nobson was geboren. De hele stad bestaat deels uit driedimensionale letters.

In bijna 30 jaar versleet hij al duizenden potloden en kilometers papier. And counting. Want Nobson Newton is een levende stad, in de zin dat er altijd maar wordt bijgebouwd. Vaak op de ruïnes van Nobson Oldtown. Daar woonden nog mensen, in de nieuwe stad is geen ziel meer te bespeuren. Allicht een commentaar op het vaak doodse karakter van moderne steden.

Aan zijn tekeningen werkt Noble helemaal alleen. Soms zit hij er meer dan een jaar aan. Tekeningen worden tentoongesteld en vervolgens verkocht. Het maakt dat de onderdelen van de stad over de hele wereld verspreid zijn. Het Museum Boijmans van Beuningen kocht in 2004 twee tekeningen van Noble. De afspraak werd gemaakt dat het museum de hele stad zou tonen wanneer ze klaar was. Tien jaar later is het zover, maar ook weer niet. ‘Ik heb geen idee wanneer de stad voltooid is’, zei Noble op de voorstelling van de expo.

Raadsels

Noble is het soort van kunstenaar dat in raadsels spreekt en liever, veel liever, zijn werk laat spreken. Maar zijn fantasie is grenzeloos. Hij creëerde Nobspital (een ziekenhuis), Nobsend (een begraafplaats), Welcome to Nobson (een monument). Als je goed naar zijn figuren kijkt, moet je automatisch aan de grote Pieter Bruegel de Oude denken. Ook omdat hij de toren van Babel als inspiratiebron gebruikt voor zijn openbare toiletten. Noble heeft overigens een scatologische periode doorgemaakt in zijn werk. Drollen zijn in bepaalde plaatsen in Newton erg dwingend aanwezig, maar je moet al een grote zuurpruim zijn om er niet om te kunnen lachen.

Schaduw

De fantasie van Noble mag ons niet doen vergeten dat de tekeningen erg uitgekiend in elkaar zitten. Het is bijvoorbeeld op alle tekeningen even laat: 10.45 uur. Dat betekent dat de schaduw van de zon op alle tekeningen precies gelijk is. De gebouwen en objecten zijn ook weergegeven volgens de zogenaamde isometrische projectie. Dat wil zeggen dat je geen verschil ziet tussen voor- en achtergrond.

De grote kracht van het werk van Noble is de dwang waarmee hij je als bezoeker naar zijn tekeningen lokt. Je kan er vijf minuten voor staan, wat later terugkeren en weer heel andere figuren en connotaties zien. Want hij roept zowel de wereld van Charles Dickens op als die van Le Corbusier. Een wereld van grote filosofische bespiegelingen over urbanisatie en de plaats van de mens daarin. Tegelijk gaat het om een wereld waarin kinderlijke fantasie de bovenhand lijkt te hebben. In die zin is de tentoonstelling in Boijmans van Beuningen zowaar de moeite waard als gezinsuitstap.

‘Paul Noble - Nobson’ loopt nog tot 21 september in Rotterdam.

www.boijmans.nl

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud