De eenzame man van Jean-Michel Folon

De man met de hoed in 'Ver', typisch Folon. ©Photo News

Jean-Michel Folon begon pas in de tweede helft van zijn leven met beeldhouwen. Op het domein van de voormalige abdij van Villers-la-Ville toont een nieuwe openluchtexpo hoe aangrijpend zijn sculpturen zijn.

In de najaarszon tussen de ritselende, koperkleurige bladeren zou je bijna denken dat de 22 bronzen sculpturen van Folon altijd al deel uitmaakten van het plaatje. Tussen de ruïnes van de abdij van Villers-la-Ville, die tijdens de Franse revolutie verwoest werd, komen de beelden van de kunstenaar helemaal tot hun recht.

Jean-Michel Folon (1934-2005) begon pas in de jaren 80 met beeldhouwen, na een lange carrière als illustrator. Zijn goede vriend en mede-kunstenaar César moedigde hem aan. Zijn eerste werken waren vervaardigd uit houten balken, later werkte hij met het robuustere brons. Zijn beelden moesten tegen een stootje kunnen, ze zijn niet bestemd om in een stoffig museum of galerij te blijven.

Meer nog dan met de natuur treden de werken in dialoog met de grootsheid en de vergane glorie van de abdij.

‘De dialoog met de natuurlijke omgeving is typisch Folon. Het samenspel van de beelden met de regen en de zon, de wolken en de seizoenen. De natuur werkt zijn beelden verder af', vertelt Janny Devriendt, Art and Culture-consultant van de Stichting Folon, het museum dat Folon zelf heeft opgericht. De nieuwe expo en de bijhorende cataloog passen in de viering van de 20ste verjaardag van de stichting.

Onkruid

Meer nog dan met de natuur treden de werken in dialoog met de grootsheid en de vergane glorie van de abdij. Het onkruid groeit onverbiddelijk tussen de stenen voegen en gewelven. Folon zou dat vast en zeker hebben toegejuicht.

La fontaine aux poissons. ©Photo News

In een van de binnentuinen staat ‘Le Voyageur’. Het is een versie van Folons iconische blauwe man, steevast met hoed en mantel, hier ook met een typische koffer. Volgens Folon is de reis altijd belangrijker dan het doel. De vrijheid en reizen zijn belangrijke terugkerende thema’s in zijn leven en werk.

De 94 meter lange abdijkerk is het imposantste bouwwerk van het ruïneveld. Op de plaats waar ooit het altaar stond, vind je ‘Het Geheim’. Meer dan elk ander beeld verraadt het Folons surrealistische invloeden. De kunstenaar werd op jonge leeftijd al beïnvloed door René Magritte. Nog zo’n kunstenaar die iets met hoeden had.

Vogelvrij

Het werk ‘Ontsnapping’ staat in het midden van een ander grasperkje. Bronzen vogels lijken de zwaartekracht te tarten en vliegen dwars door een lege koffer. Naast de typische man met de mantel en de hoed is ook de vogel een vaste waarde in het repertoire van Folon.

'Angelo Custode’, een van de laatste beelden van Folon. ©Photo News

‘Als ik niet de mens was die in mijn werk wordt afgebeeld, zou ik de vogel willen zijn. Ik heb altijd zin om weg te vliegen, te bewegen, een gesprek aan te gaan met de wind’, zei de kunstenaar ooit.

Hij slaagde er wel in vogelvrij te zijn. Hij reisde de wereld af en kende grote internationale faam. Hij werd geboren in Ukkel, ging studeren in Parijs maar hij werd pas echt succesvol toen hij als illustrator begon te werken in de Verenigde Staten.

Zijn tekeningen sierden de covers van Amerikaanse magazines als The New Yorker, Esquire en Time. Het prestigieuze Metropolitan Museum of Art in New York en de Biënnale van van Venetië stelden zijn aquarellen tentoon.

Hij illustreerde onder andere een heruitgave van ‘De Metamorfosen’ van Franz Kafka en het volledige poëtische oeuvre van Guillaume Apollinaire. Kunstenaars als David Hockney en Pierre Alechinsky, de regisseur Woody Allen en Toots Thielemans nestelden zich voor zijn portretlens.

Folon was illustrator, affiche- en postzegelontwerper, tekenaar, schilder, fotograaf en beeldhouwer, hij maakte zelfs glas-in-loodramen voor vier kerken.

Onbekend of onbemind?

De Belgische artiest is over de taalgrens en in Frankrijk beduidend bekender dan in Vlaanderen. In 2003 werd de kunstenaar op het Elysée in Parijs zelfs tot Ridder in het Erelegioen geslagen in aanwezigheid van wijlen president Jacques Chirac.

Wie regelmatig in Knokke flaneert zal de typische stijl van Folon misschien wel herkennen. In 1997 plaatste hij op een golfbreker op het strand een zittend mannetje. Het beeld heet ‘La Mer, ce grand sculpteur’ en wordt om de 6 uur bij vloed opnieuw ondergedompeld in de zee. De bronzen man is intussen met korstmos en schelpjes bespikkeld.

‘Het is waar dat Folon lange tijd heel onbekend was in Vlaanderen’, zegt Devriendt. ‘Maar het tij is aan het keren. Zijn commerciële werk werd hem lange tijd verweten. Een echte kunstenaar is in onze ogen vaak nog een iemand die gekweld en hongerig in een donkere zolderkamer wegkwijnt. Vroeger werden illustraties alleen in de Verenigde Staten als een echte kunstvorm gezien. Vandaag komt er in Vlaanderen ook meer erkenning voor grafisch werk.’ Folon voldeed overigens niet aan het cliché van de arme kunstenaar. Hij stierf in Monaco, waar hij de laatste 20 jaar van zijn leven in een atelier aan de haven aan zijn beelden werkte.

De expositie ‘Folon: Beelen in de Abdij’ loopt nog tot 21 februari 2021.

Jean-Michel Folon

1934: geboren in Ukkel

1955: Geeft studies architectuur in Brussel op om zich in Parijs op tekenen toe te leggen

1960: illustraties gepubliceerd op de covers van The New Yorker, Time en Esquire

1964: eerste tentoonstelling van zijn aquarellen in Parijs, later ook tentoongesteld in Charleroi

1973: illustreert 'De Metamorfosen' van Kafka.

1978: illustreert de bundels 'Alcools' en 'Caligramme' van Guillaume Apollinaire

1980: begint met beeldhouwen

1990: tentoonstelling van aquarellen en gravures in het Metropolitan Museum of Art in New York

2005: Folon sterft in Monaco

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud