De hemelbestormers versus oude baldadige tante

Jaqueline de Jong schilderde een kleurrijk oeuvre bij elkaar dat teruggaat tot de jaren 60. ©Philippe De Gobert

Door een speling van het lot valt bij Wiels een retrospectieve van de Nederlandse kunstenares Jacqueline de Jong samen met Regenerate, een groepsexpo van relatief onbekende kunstenaars. Beide vullen elkaar wonderwel aan.

Op een persopening van een tentoonstelling gaat het meestal zo: de aanwezige journalisten nemen al dan niet stiekem foto's van de kunstenaar die meeloopt tijdens de rondleiding. Bij 'The Ultimate Kiss', de retrospectieve van de Nederlandse Jacqueline de Jong (82), gebeurde het andersom. Met veel plezier fotografeerde ze de journalisten die zich aan haar werk vergaapten.

Of ze ook iets wil uitleggen?, vraagt curatrice Devrim Bayar. De Jong schiet haast in een lach. 'Je n'explique rien', antwoordt ze gedecideerd. Maar ze houdt wel erg van de tentoonstelling. 'Ik vind het prachtig', zegt ze haast fluisterend.

De essentie

  • Met 'The Ultimate Kiss' toont Wiels een retrospectieve van de Nederlandse kunstenares Jacqueline de Jong.
  • Ze was in de jaren 60 in Amsterdam en Parijs een van de boegbeelden van de Situationistische Internationale, een politiek geïnspireerde kunstbeweging.
  • Haar werk is een mix van expressionisme, Cobra en popart.
  • In de andere expo 'Regenerate' geeft Wiels een platform aan twintig relatief onbekende kunstenaars.

Gelijk heeft ze. 'The Ultimate Kiss' is een overweldigende tentoonstelling met kunst die ooit baldadig en provocerend was. De Jong raakte bekend in de jaren 60, toen ze in Amsterdam en Parijs mee de kar trok van de Situationistische Internationale. Die van oorsprong Italiaanse kunstbeweging was erg politiek geïnspireerd. In Parijs speelde de beweging een grote rol in de studentenprotesten van 1968.

'The Ultimate Kiss' is een overweldigende tentoonstelling met kunst die ooit baldadig en provocerend was.

De Jong ging mee voorop in de strijd. Dat zie je in haar vroege werk, dat een mengeling is van expressionisme, Cobra en popart. Fel en kleurrijk. Veel seks, veel geweld. Alles wat het leven in de jaren 60 kleurde. Ook vandaag nog schrik je terug van de heftigheid waarmee ze toen tekeerging. Mensen lijken haast monsters. Haar figuratie botst tegen de grenzen van de abstractie.

Later werd ze soms rustiger. Dat zie je in een reeks biljartschilderijen waaraan ze in 1976 begon. Niet dat het gewone schilderijen zijn. Het perspectief lijkt nooit te kloppen, wat de werken net boeiend maakt. De biljarttaferelen worden gekoppeld aan een portret van Elvis Presley. Daar is over nagedacht. De microfoonstandaard en de keuen lijken wel uit dezelfde verfborstel gekropen.

Het zijn momenten van rust op de tentoonstelling. Ze duren slechts even. Tot aan vandaag zit ongelooflijk veel sturm-und-drang in haar rijke oeuvre. In de laatste zaal hangt het schilderij 'The Ultimate Kiss'. Je zou zweren dat het een restant uit de jaren 60 is. Maar nee. Ze begon eraan in 2002. Het bloed stroomt nog altijd heel snel bij De Jong.

Toeval

Tegelijk met de expo rond de Jong loopt in Wiels op de verdiepingen 2 en 3 de tentoonstelling 'Regenerate', met recent werk van relatief onbekende kunstenaars die in België aan hun carrière timmeren. 'Het is een toeval. Door de verschuivingen wegens de pandemie kwam het zo uit', zegt Dirk Snauwaert, directeur van Wiels.

Maar het is een interessante combinatie. De Jong timmerde in de jaren 60 op een revolutionaire manier aan de weg. Hedendaagse kunstenaars proberen op hun manier een artistiek antwoord te bieden op wat zich vandaag in de wereld afspeelt.

In Museum M loopt een gelijkaardig, zij het kleiner, project. 'Er is wel een groot verschil. M heeft de kunstwerken aangekocht. Wiels is geen museum. We kunnen geen kunstwerken verwerven. We kunnen ze enkel tonen', zegt curator Zoë Gray. De selectie van de 20 kunstenaars gebeurde op basis van eigen onderzoek en gesprekken met andere artiesten. 'Die weten vaak het best welke kunstenaars beloftevol zijn.'

'Regenerate' toont een grote mix van stijlen en media. Je hoeft niet alles even goed te vinden, maar aan creativiteit ontbreekt het geen enkele kunstenaar. Van de Brusselse Eva Giolo is het heel mooie filmische gedicht 'Flowers blooming in our throats' te zien. Je ziet enkele mensen die kleine gebaren maken, in hun handen klappen, of met hun haar spelen. Het lijkt alledaags, maar dat is het niet. 'Mijn film gaat over huiselijk geweld. In het echte leven valt het ook niet altijd op', zegt ze.

De airbags van Cecilia Bjartmar Hylta.

Geweld schuilt ook in 'Calculation of Incoherence' van Cecilia Bjartmar Hylta, maar dan op een heel andere manier. Denk aan een auto-ongeval. Ze toont 17 airbags in opgeblazen toestand. Met hars werden ze bewerkt zodat ze tentoongesteld kunnen worden. Als installatie stralen ze vooral verstilling uit in plaats van het onheil dat ze hebben meegemaakt.

Relatief klassieke schilderkunst is te bewonderen bij de in Brussel wonende Franse kunstenaar Corentin Grossmann. In zijn pastel- en potloodtekeningen toont hij zich een kenner van de iconografie uit het verleden. Met Jheronimus Bosch en Pieter Bruegel wil hij liever niet vergeleken worden, al zitten elementen van de oude meesters in zijn werk. Net zet goed vormen moderne computerspelletjes een inspiratiebron. Of hij als schilder de expo van de Jong al gezien heeft, vragen we hem. 'Ja! Ze is fantastisch. Ik bewonder heel erg haar vrijheid in haar kunst. Exceptionnel.'

'The Ultimate Kiss' en 'Regenerate' lopen tot 15 augustus in Wiels. Info op wiels.org

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud