Advertentie

Een expo met twee gezichten

©Saskia Vanderstichele

In Bozar treden 16de-eeuwse renaissanceschilders in dialoog met hedendaagse fotografen. Schilderij en foto tonen de evolutie van de portretkunst.

Waren zij fotografen zonder camera, of zijn wij schilders zonder verf? Fotograaf Stephan Vanfleteren moet er even over nadenken. Zij, dat zijn de portretschilders uit de Lage Landen van de 16de eeuw. Van hen hangen 50 mooie portretten op de tentoonstelling ‘Faces Then’. Die expo heeft een fotografische tegenhanger: ‘Faces Now’. Daarin tonen hedendaagse fotografen hun portretten. Is er veel veranderd in 500 jaar? Natuurlijk wel. ‘Maar ik voel me soms meer verwant met de vroegere schilders dan met mijn collegafotografen’, zegt Vanfleteren. ‘De pathos in hun werk, zie ik vaak bij mezelf terug.’ Vanfleteren is op ‘Faces Now’ prominent aanwezig met 13 doorleefde foto’s. Soms geposeerd, soms snapshots. ‘Weet u wat ik zo frappant vind? Ik heb ooit een foto genomen van een visser. Die lijkt als twee druppels water op het ‘Portret van een man in profiel’ van Quinten Metsys dat ik hiernaast zie hangen.’

Faces Then & Faces Now ©Saskia Vanderstichele

Dat portret uit 1513 is een van de hoogtepunten van ‘Faces Then’. De expo toont de ontwikkeling van de portretkunst vanaf het prille begin in de 15de eeuw tot in de 16de eeuw. In die periode clashten twee stijlen. De kunstenaars uit het Noorden streefden naar een natuurgetrouwe afbeelding. Een scheve neus, een loszittende tand, het kon allemaal. Daartegenover stonden de schilders uit de Italiaanse renaissance. Ze verkozen de geportretteerde te idealiseren. De confrontatie tussen beide stijlen leidde in de 16de eeuw tot veel artistieke experimenten en vernieuwingen. Dat lag ook aan de tijdsgeest. Er ontstond langzaam een burgerij die zich graag liet vereeuwigen op doek of paneel. Tot dan was het portret een exclusief voorrecht van koningen, prinsen en adel.

Dat het portret een ernstige aangelegenheid was, blijkt op de tentoonstelling.Niemand lacht op de portretten. Vanfleteren heeft daar een goede verklaring voor. ‘Schilders werkten lang aan een portret. Een lach kan je als model nooit volhouden. Dat is een verschil met de portretfotografie. Je kan instant afdrukken.’

Ik heb ooit een foto genomen van een visser. Die lijkt als twee druppels water op een portret van Quinten Metsys.
Stephan Vanfleteren
Fotograaf

Een van de mooiste schilderijen is het zelfportret van Anthonis Mor uit 1558. Hij was een van de bekendste portretschilders uit zijn tijd. Hij volgde Titiaan op aan het hof van keizer Karel V en werd daarna hofschilder van koning Filips II. Wat opvalt, en dat was toen ook nieuw, is de zelfzekerheid waarmee Mor zichzelf schildert. Portretten evolueerden steeds meer naar een afbeelding van de persoonlijkheid.

Dat komt ook tot uiting in de fotografietentoonstelling ‘Faces Now’, die speurt naar de diversiteit in de identiteit van de Europese burger. De tentoonstelling toont prachtige foto’s. Ze stammen allemaal van na 1989. Natuurlijk ga je op zoek naar verbanden met de renaissanceschilders. Die vind je, zeker als het gaat om de weergave van de persoonlijkheid van de afgebeelde. Anton Corbijn bijvoorbeeld maakte in 2004 een prachtig portret van Luc Tuymans. Een donkere foto, met de wat kille, afstandelijke blik. Zo typerend voor Tuymans.

©Saskia Vanderstichele

Van Christian Courrèges hangen er indringende staatsiefoto’s van politici als Jacques Delors en Helmut Schmidt. Ze poseren op krak dezelfde manier als de gegoede burgers uit de 16de eeuw. Trots en soms zelfvoldaan. Dat is lang niet zo bij elke fotograaf. Dat maakt ‘Faces Now’ zo’n mooie tentoonstelling. Bij veel foto’s voel je de pijn van het onderwerp. Dat is bij de schilderijen niet het geval. Daar bewonder je meer de artistieke excellentie van de schilders. Terwijl je bij sommige fotografen de neiging hebt snel het hoofd te keren. Bij de Zweedse fotograaf Anders Petersen bijvoorbeeld. Hij toont mensen op hun slechtst. Is het een momentopname of is het echt de identiteit van de marginaliteit? Niemand die het weet. Wat wel zeker is: lelijkheid kan ook kunst zijn.

‘Faces Now/Faces Then’ loopt tot 17 mei. Beide tentoonstellingen kunnen apart of met een combiticket bezocht worden.
Meer info op www.bozar.be

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud