Evenveel beeldhouwer als motorrijder

Johan Muyle tijdens een performance.

MAC’s Grand Hornu in Bergen presenteert een retrospectieve van de Belgische kunstenaar Johan Muyle. Met meerdere oude werken die nog nooit in België getoond zijn en een nieuwe installatie kijkt hij terug op 35 jaar kunstenaarschap.

Hij noemt zichzelf een beeldhouwer, maar de werken van Johan Muyle (64) zijn meer dan beelden. Op rommelmarkten en op het internet verzamelt hij objecten, die hij verwerkt in samengestelde sculpturen. Niet zelden voegt hij er geluid, beweging of zelfs video aan toe. ‘De nieuwste installatie in de expo grijpt terug naar enkele oudere werken. Het wordt een cinema-ervaring voor de kijker, waarbij je jezelf een personage in de video’s waant. Je moet het in het echt beleven.'

Ik besteed veel uit. Als je al zoveel elementen aan elkaar gelast hebt, hoef je dat niet meer per se zelf te doen.
Johan Muyle
Kunstenaar

Vroeger vond hij het moeilijk om kunstenaar genoemd te worden, vertelt hij. ‘Een kunstenaar leek iemand die boven me stond. Nu aanvaard ik het, maar het is maar een deel van mijn identiteit. Ik voel me bijvoorbeeld niet meer kunstenaar dan motorrijder. Hoewel ik tegenwoordig ook motors in mijn sculpturen verwerk. De kunst is overal.’

‘In het begin was ik eerder geïnteresseerd in videokunst, performance en vooral muziek. Een neef van mijn vader schilderde, maar dichter bij kunst kwam ik als kind niet. We bezochten nooit een museum. Mijn echte kennismaking met kunst kwam later, in mijn zoektocht naar een eigen identiteit en een plaats in de wereld. Ik volgde een kunstopleiding in Brussel, maar wat me echt vormde, waren mijn ontmoetingen in die periode. In de jaren 80 was er op artistiek vlak niet veel te beleven in Brussel. De interessante dingen speelden zich af in Antwerpen en Luik.'

Lucy, I have a dream.

Muyle werkte goed met zijn handen en werd door meerdere kunstenaars gevraagd om hen assisteren. ‘De Antwerpse kunstenaar Guillaume Bijl zei ooit tegen me: ‘Je zou mijn ideale assistent zijn, maar je kan beter je eigen werk maken.’ Die raad heb ik opgevolgd.’ Panamarenko heeft hij wel een aantal keren geholpen bij een opbouw. ‘Ik voel me verwant met hem. Ik bewonder de elegante manier waarop hij gestopt is met werken. Ik hoop dat ik ook de moed heb om het zo aan te pakken als de tijd rijp is.’

Er zijn gelijkenissen met Panamarenko, bijvoorbeeld in zijn mechanische sculpturen. In de expo zullen ook robots aanwezig zijn, zoals in een installatie die is geïnspireerd door ‘De parabel van de blinden’, een schilderij van Bruegel. ‘De grote Belgische meesters oefenen de meeste invloed op me uit', zegt Muyle. ‘Ensor, Constantin Meunier, Bruegel, en ook Panamarenko. Magritte en Broodthaers zeggen me dan weer weinig. Het zijn surrealisten, en ik vind het belangrijk dat mijn kunst in de werkelijkheid verankerd blijft.’

Congo en India

AK.

Vanaf het begin van de jaren 90 maakte Muyle verre reizen. Hij verbleef meerdere keren in Congo en India. ‘Ik begon pas laat met reizen, toen ik 27 of 28 jaar oud was. Ik kreeg tentoonstellingen in Nederland, Frankrijk, Duitsland en Italië. Dat waren mijn eerste reizen.’ In 1992 vergezelde hij een bevriende galeriehouder naar Kinshasa. ‘Congo, toen nog Zaïre, verkeerde in een staat van permanente opstand. Het geweld, de armoede en de honger waren overweldigend.’

Onderweg ontwikkelde hij een nieuwe manier van werken. ‘Ik heb tijdens mijn reizen geregeld lokale ambachtslieden, in Congo ook kinderen op straat, gevraagd kleine objecten voor me te maken, waar ik dan mee verder kon werken.’ In Madras, India, werkte hij samen met schilders van filmaffiches.

Vertragen

Bio

Johan Muyle werd in 1956 geboren in Montignies‐sur‐Sambre bij Charleroi. Zijn ouders zijn Vlamingen.

Hij studeerde kunsten in Charleroi, Namen en Brussel. Vanaf 1982 begon hij als performancekunstenaar, voornamelijk in Luik. In het midden van de jaren 80 begon hij grote assemblages te maken. In de jaren 90 verbleef hij lang in het buitenland. Eerst in Kinshasa, daarna in Madras. Muyle stelt voortdurend tentoon in binnen- en buitenland.

Op het hoogtepunt van zijn commerciële succes had Muyle een team van 30 medewerkers. Nu pakt hij het anders aan. ‘Ik had nood aan vertragen, aan opnieuw zelf dichter bij mijn werken staan. Ik besteed veel uit. Als je al zoveel elementen aan elkaar gelast hebt, hoef je dat niet meer per se zelf te doen. Er zijn anderen die dat beter kunnen. In mijn eigen atelier worden de werken, in hun finale fase, geassembleerd. Dat ik op deze manier kan werken is een luxe.'

‘Ik produceer bewust ook minder. In dit stadium van mijn carrière is het belangrijk om terug te kijken en bij geen enkel werk te denken: 'Dat had ik beter niet gemaakt.''

De titel van de expo in MAC’s is ‘No Room for Regrets’. Ik heb nergens spijt van en dat wil ik zo houden. Ik heb zelfs het gevoel dat ik me op een sleutelmoment in mijn carrière bevind: misschien verander ik helemaal van werkwijze. Of misschien stop ik zelfs helemaal. De toekomst zal het uitwijzen.’

Johan Muyle, 'No Room for Regrets', loopt in MAC’s Grand Hornu van 20 december 2020 tot 18 april 2021.

De Canvascollectie

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud