Fotografencollectief geeft slachtoffers van onrecht een stem

Kadir van Lohuizen, Kangerlussuaq, Groenland. De klimaatopwarming is een van de weerkerende thema's van NOOR. ©NOOR

Het fotografencollectief NOOR kerft met geëngageerde foto's diep in heikele thema's. Het Musée de la Photographie in Charleroi toont een selectie. Van migratievraagstukken tot de klimaatverandering.

Voor NOOR is de tentoonstelling in Charleroi een première. Het internationale collectief van journalisten, fotografen en cineasten dat in 2007 in Amsterdam ontstond, publiceert zijn beeldreportages normaal online, in magazines of dagbladen. Dat nu een museum een platform biedt voor een selectie uit hun complexe en geëngageerde beeldverhalen is een belangrijke stap.

De essentie

  • Het fotografencollectief NOOR werd 14 jaar geleden in Amsterdam opgericht.
  • De fotografen zijn geëngageerd. Migratie en de klimaatverandering keren vaak terug in het werk.
  • In het Musée de la Photographie in Charleroi houden ze voor het eerst een museale expo.
  • Ze verspreiden hun werk doorgaans via onlinekanalen.

Het werk van de 15 fotografen in het Musée de la Photographie lokt discussie en vaak verontwaardiging uit, zegt Chloé Zanni, de development directeur van het collectief. 'Zeker als het verhalen zijn van mensen die niet de kans krijgen om ze zelf voort te vertellen. Meer nog dan een artistieke prestatie leveren, willen onze fotografen een stem geven aan slachtoffers van humanitaire, politieke en ecologische conflicten die elders niet gehoord worden.'

De foto’s tonen onder meer kinderarbeid en jeugdprostitutie in Bangladesh of het in zee gedumpte lichaam van een vluchteling die de overtocht van Somalië naar Jemen niet overleefde. Maar de makers plakken niet alleen gezichten op crisissen die vaak onderbelicht blijven, ze doen dat met zoveel inlevingsvermogen dat hun foto’s artistiek aan zeggingskracht winnen.

Zoals Alixandra Fazzina. De titel van haar reeks ‘A Million Shillings’ verwijst naar de 1 miljoen Somalische shilling (ongeveer 50 dollar) die Afrikanen de mensensmokkelaars gemiddeld betalen voor de onzekere overtocht naar het Arabische schiereiland. De kans dat ze het niet halen, is een op de twintig.

Fotograferen is een erg solitair beroep. Maar het idee dat anderen vanuit hun invalshoek met dezelfde thema’s aan de slag gaan, werkt ondersteunend.
Olga Kravets
Fotografe

In navolging van het bekendere fotoagentschap Magnum zette NOOR (Arabisch voor licht) 14 jaar geleden een structuur op poten die beheerd wordt door de fotografen. Gestoeld op ethische principes wordt gewerkt aan langetermijnprojecten die inzoomen op actuele kwesties zoals de klimaatverandering, migratiestromen en fake news. Anders dan bij hun voorganger lag de nadruk van meet af aan op een multimediale aanpak. Alle distributiekanalen zijn goed om de boodschap te versterken. U kunt hun fotoreportages ook online bekijken en voor de expo werd een partnerschap aangegaan met de digitale verhalenverteller Blinkl, waardoor u via de smartphone toegang hebt tot extra interactieve content en augmented reality.

Persoonlijke en gedeelde projecten

Wandelend door de tentoonstelling valt op hoe de soms jarenlange ervaring van de fotografen met hun onderwerpen haar vruchten aflevert. Zo zijn de vierkante zwart-witbeelden die de Amerikaanse documentairefotograaf en filmmaker Jon Lowenstein schoot in Ferguson in de schaduw van de begrafenis van Michael Brown verbluffend sterk. Brown was de ongewapende, zwarte tiener die in 2014 werd doodgeschoten door een lokale politieagent en zou uitgroeien tot een symbool voor de protestbeweging tegen politiegeweld.

Alixandra Fazzina, Al-Baida, Jemen, mei 2007, een dode man uit de reeks ‘A Million Shillings’. ©NOOR

Lowenstein portretteerde ook de wijk in Zuid-Chicago waar hij opgroeide en de migratiestromen van Latijns- naar Noord-Amerika. Telkens drukt hij je met de neus op de feiten, met beelden die uitsteken boven de steekvlampolitiek. Net als bij zijn collega’s bij NOOR is het zijn missie het vuur te laten branden.

'Zeker in een autoritairder wordende wereld lukt dat beter in gezelschap', zegt de Russische fotografe en cineaste Olga Kravets. 'Fotograferen is een erg solitair en individualistisch beroep. De projecten zijn persoonlijk, maar het idee dat anderen vanuit hun invalshoek met dezelfde thema’s aan de slag gaan, werkt ondersteunend. Als collectief hebben we meer troeven in handen om de ogen te openen.'

Haar serie ‘The Unlikely Terrorists’ portretteert Russen die zich bekeerd hebben tot de islam, terwijl ze toont hoe hun beslissing paria’s en opgejaagd wild van hen maakte. 'Ik ben agnost, maar ik vind vooral dat iedereen zelf moet kunnen bepalen wat hij is. Daarom was ik opgetogen toen ik onder de noemer ‘I Exist’ samen met vier NOOR-collega’s mocht meewerken aan een project over islamofobie.'

Klimaatopwarming

Een groot deel van de expo is gewijd aan de klimaatverandering. De bekroonde Nederlandse fotograaf Kadir van Lohuizen, die samen met wijlen Stanley Greene het collectief oprichtte, legde met de afkolvende ijsblokken in Groenland niet alleen de rechtstreekse gevolgen van de opwarming van de aarde vast, op andere locaties tonen hij en zijn collega’s ook de onrechtstreekse. 'Klimaat is het thema waar we allemaal op werken,' zegt Kravets, 'precies omdat de gevolgen overal zichtbaar zijn.'

De overweldigende natuur brengt kleur op de expo, die in de eerste plaats een venster wil zijn op een wereld die anders moet. Dat neemt niet weg dat er af en toe ruimte is voor een verrassend positief verhaal, zoals dat over de Botswaanse metalcultuur, majestueus in beeld gebracht in de reeks ‘Hellbangers’ door de Spaanse fotograaf Pep Bonet. Ook de kleurrijke reportage die Sanne De Wilde, het enige Belgische lid van het collectief, samen met Bénédicte Kurzen maakte over tweelingen in Nigeria, biedt wat lucht tussen de vette maatschappelijke kluiven, waar je het best even je tijd voor neemt.

‘NOOR/PULSE’ loopt tot zondag 19 september in het Musée de la Photographie in Charleroi, museephoto.be

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud