Honoré d'O transformeert Sint-Jacobskerk in kunstinstallatie

De duif tussen bloemen van mondmaskers. ©Wouter Van Vooren

Met Jan van Eyck als gids toverde Honoré d'O de Sint-Jacobskerk in Gent om tot een weemoedige plek voor rust en contemplatie. De titel 'De handdoek' verwijst naar de coronacrisis.

De zon schijnt krachtig door de rozetta hoog op de voorgevel van de Sint-Jacobskerk. 'Zie je die vorm van het glasraam? Dat is toch helemaal het coronavirus?' Honoré d'O (59) moet er zelf een beetje om lachen. 'Ik kon niet anders dan hier een tentoonstelling maken.' 

Er was in de Sint-Jacobskerk in mei een kleine expo gepland, maar die werd afgelast. Toen kreeg Honoré d'O van de parochie de vraag of hij in de kerk aan de slag wilde gaan. 'De deken gaf me gewoon de sleutels. Dat overkomt je niet elke dag als kunstenaar. Het was voor iedereen aanpassen. 's Morgens kreeg ik wel eens telefoon van iemand die klaagde dat het licht 's nachts was blijven branden. Dat klopte niet. Ik was gewoon nog aan het werken.'

De duif tussen bloemen van mondmaskers. ©Wouter Van Vooren

Honoré d'O is het soort mens en kunstenaar - hij vertegenwoordigde België in 2005 op de Biënnale van Venetië - die houdt van stilte, van rust. 'Voor de wereld vind ik de coronacrisis vreselijk. Echt waar. Maar voor mij was het een zegen. Ik woon hier in de stad, je hoorde de vogels 's morgens weer fluiten. Ik nam de quarantaine wel heel au sérieux. In het begin durfde ik niet altijd naar de kerk te komen. Is het opbouwen van een tentoonstelling wel een essentiële verplaatsing, vroeg ik me af. Een geluk bij een ongeluk was dat de stad Gent de lage-emissiezone opschortte. Ik kon materiaal voor de tentoonstelling zonder veel problemen naar de kerk voeren.'

Handhygiëne

De kunstenaar doopte zijn tentoonstelling 'De handdoek'. Het is een allusie op de verplichte handhygiëne. Maar net zo goed slaat het op zuiverheid en zorgzaamheid. En in het Van Eyck-jaar is het ook een zeer sterke verwijzing naar de twee schilderijen van de annunciatie op de achterpanelen van 'De aanbidding van het Lam Gods'. 'Ik schakel me graag in het langetermijnverhaal van de kunst in. Trends interesseren me niet.'

De grote kracht van de tentoonstelling ligt in de manier waarop Honoré d'O zijn kunst inpast in de Sint-Jacobskerk. Het is geen expo in, maar met de kerk. Een kunstwerk van Honoré d'O moet je nooit afzonderlijk bekijken, maar steeds in de ruimte waarin het zich bevindt. Het is de transformatie van die ruimte die zijn discours zo aantrekkelijk maakt. Of hoe in Gent een gebedshuis een monumentale installatie wordt.

Honoré d'O. ©Wouter Van Vooren

Jacobus, een van de twaalf apostelen van Jezus, is de patroonheilige van de wandelaars. Hij ligt begraven in Santiago de Compostella in Spanje. Hij wordt steevast afgebeeld met een wandelstok en een kalebas. De stok is heel erg aanwezig in de tentoonstelling. 'Ik heb schuin tegen de pilaren houten stokken geplaatst. Ze geven de kerk een soort van zachtheid.' Stokken liggen ook op de rijen stoelen. Je kan er onmogelijk op gaan zitten. Het is een kleine verwijzing naar de voorlopig gesloten kerken.

Honoré d'O werkt vaak met heel lichte materialen als isomo. Af en toe duikt een jongetje of een meisje op dat zich vastklemt aan een kerkbeeld. Het is de broosheid die opvalt, het bijna uit elkaar vallen van het kunstwerk, waardoor het helemaal opgaat in de ruimte. Het effect op de bezoeker is er een van ingetogenheid en contemplatie. 'Ik ben een reflectieve mens.'

Honoré d'O speelt al zijn hele leven met de verhouding tussen het tastbare en het ontastbare. Een kerk is per definitie een plek om die band te onderzoeken. Elk beeld roept religieuze symboliek op. De kunstenaar schept zijn eigen symboliek. Aan de ingang van de kerk plaatste hij twee witte paletten op een houten tafelblad, ondersteund door stoelen. 'De paletten dragen de kerk', zegt hij.

Mondmaskers

De drager van de kerk. ©Wouter Van Vooren

Een beetje verder staan wat op het eerste gezicht witte bloemen op sokkels lijken. Bij nader inzien zijn het mondmaskers. In het midden pronkt een duif, met het gezicht onder een stolp. Veiligheid voor alles. De fotograaf krijgt er niet genoeg van. 'Door de inval van het licht verandert de installatie voortdurend van aanschijn', zegt hij bewonderend.

En zo wandel je voorbij de ene kapel na de andere als een kruisgang. Bij een gecombineerde foto van Greta Thunberg en 'Eva' van Lucas Cranach hou je misschien wat langer halt door de herkenbaarheid. 'Ik zag het schilderij in Uffizi in Firenze. Ik dacht: die lijkt op Greta Thunberg. Het was dus vooral een plastische inspiratie. Maar de band gaat dieper. Eva met de appel als eerste vrouw van de wereld en Greta die meent dat het einde der tijden nabij is als we onze levensstijl niet veranderen.' Eva's appel keert nog een paar keer terug. Tot je bij de mensjes komt die letterlijk gemaakt zijn uit handdoeken. Ze lijken weggelopen uit het beroemde veelluik van Jan van Eyck.

'Handdoek' is vrijdag, zaterdag en zondag tussen 14 en 18 uur te bezoeken in de Sint-Jacobskerk in Gent.

www.jacobusgent.be

 

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud