Kunstenfestival Watou: spelen in een gehavend kasteel

Kasteel De Lovie> ‘Illusie of is het gewoon iets anders’, een werk van Edith Dekyndt. ©Dirk Pauwels

Met nieuwe curatoren en nieuwe locaties krijgt het kunstenfestival Watou de sprankel terug die het was kwijtgeraakt. De speelsheid is het grootst in Kasteel De Lovie in Poperinge.

Een kasteel verliest zelden zijn grandeur, ook al verkeert het in verkommerde toestand. Kasteel De Lovie in Poperinge is met zijn noodtrap, afbladderend behangpapier en barsten in muren en plafonds geen uitzondering. Maar dat ben je zo vergeten als je in de kamers rondloopt. De schoonheid van het gebouw en de kunst van Watou 2021 verdringen al snel de kwetsuren.

Het kasteel werd in 1856 gebouwd in opdracht van de Poperingse liberale politicus Jules van Merris. Voor hem was het een buitenverblijf voor feesten en partijen. Later werd het jarenlang gebruikt als sanatorium voor tuberculosepatiënten. Vandaag is het kasteel ingebed in het domein De Lovie, waar mensen met een verstandelijke handicap wonen en werken.

Watou 2021

Het kunstenfestival opent dit weekend en loopt tot 5 september. Elk weekend zijn er liveperformances.
Er zijn negen locaties: zeven in Watou en twee nieuwe - Kasteel De Lovie en de Gasthuiskapel - in Poperinge.
De poëzie is afgescheiden van de beeldende kunst.
Tickets kosten 20 euro, te reserveren op kunstenfestivalwatou.be

De Belgische kunstenares Edith Dekyndt neemt je in haar installatie ‘Illusie of is het gewoon anders’ mee naar de tijd van toen. Ze scande het behangpapier van de nog intacte eetkamer van de longspecialisten en maakt op basis daarvan een voile, die voor het deurgat hangt. Binnenstappen mag niet, door de sluier kijken wel.

Aan de eetzaal is niets veranderd. Het stof van weleer is blijven liggen. Geluidsanimaties, gemaakt in samenwerking met de bewoners van De Lovie, roepen nog meer de sfeer van toen op. Dekyndt laat je wegdromen naar een tijd die eigenlijk niet zo idyllisch was. Tuberculose vrat net zo hard aan de longen als Covid-19 vandaag doet.

Het kasteel is een van de nieuwe locaties van de 40ste editie van het Kunstenfestival Watou. Vorig jaar ging het festival, op een fietsroute na, niet door. Dat was een streep door rekening van het nieuwe curatorenteam. Kunstspecialiste Benedicte Goesaert, Klara-nethoofd Chantal Pattyn en dichter Peter Verhelst volgden Jan Moeyaert op. Hij gaf er in 2019 de brui aan, ontmoedigd door financiële besognes. Die zijn nu opgelost. Het festival werkt met een budget van 650.000 euro, een combinatie van subsidies, sponsoring en ticketinkomsten.

Niet hermetisch

Aan het concept van het festival is niet zoveel veranderd. In navolging van de voorbije 39 edities is Watou 2021 een mix van poëzie en beeldende kunst. Maar er zijn wel accentverschuivingen.

Watou, een deelgemeente van Poperinge, telt met zeven kunstplekken minder locaties dan voorheen. Dat heeft deels te maken met de pandemie. Om de bezoekersstromen te kunnen regelen moesten de curatoren op zoek naar locaties van enige omvang. Enkele kleinere plaatsen in het dorp vielen weg. Ook de grootste locatie, de Douviehoeve, is gesneuveld. De (financiële) relatie met de eigenares was al langer problematisch.

‘t Graafschap> ‘Ultramarine’ van Vincent Meessen. ©Dirk Pauwels

Met Kasteel De Lovie vonden de curatoren een prima alternatief. Ook in de Gasthuiskapel in het centrum van Poperinge tonen ze kunst. Kleine kanttekening: alle locaties liggen niet langer op wandelafstand, tenzij je een geoefende stapper bent. Gelukkig rijdt een pendelbus de hele dag langs de locaties.

Een afgelijnd of concreet thema is er niet. Het festival onderzoekt de plaats van de mens in de veranderende omgeving. ‘Het visuele element is erg belangrijk’, zeggen Goesaert en Pattyn. Ook dat is traditie. Watou heeft nooit gedweept met hermetische kunst. Het festival draait om kunst die vanuit haar schoonheid of tegendraadsheid uitnodigt om dieper na te denken. Al is dat laatste geen verplichting om van de kunst te genieten.

De geselecteerde artiesten zijn een mix van jong en oud, binnen- en buitenlands, bekend en minder bekend. Aan enkele kunstenaars werd gevraagd nieuw werk te creëren. Lieven De Boeck toont in het kasteel - daar is veel moois te zien, ook buiten op het domein - voor het eerst zijn intrigerende kunstwerk ‘The World Unmade#5’. Op 41 basketballen schilderde hij de wereldkaart, telkens in een andere kleur. Hij vertrok van de vaststelling dat hij 43 pantonekleuren nodig heeft om de vlaggen van alle landen van de Verenigde Naties te schilderen. Zwart en wit gebruikte hij niet, zo kwam hij aan 41 wereldkaarten. Inventief is dat hij niet de landen op de ballen schilderde, maar de oceanen kleurde.

‘Lieven had ook een grid opgesteld van hoe de ballen moesten liggen. Maar toen het zover was, heeft hij er nog eens tegen gesjot’, zegt Goesaert. Jezelf relativeren is ook een kunst.

Geïmproviseerde ritmes

In Watou zelf kunt u de wandeling beginnen in de nieuwe locatie ’t Graafschap, waar de film ‘Ultramarine’ van Vincent Meessen wordt geprojecteerd op lappen ultramarijne stof. In de film spreekt de Afro-Amerikaanse dichter Gylan Kain over de bergblauwe kleur en haar betekenis. Zijn poëzie krijgt ondersteuning van jazzdrummer Lander Gyselinck, die ritmes improviseert op zijn drumstel. De combinatie is indrukwekkend.

Kasteel De Lovie> ‘The World Unmade#5’ van Lieven De Boeck. ©Dirk Pauwels

Van ’t Graafschap kan je door de velden naar het dorp. Links in de verte zie je een grote installatie van Peter Buggenhout staan. Ze is eigenlijk niet bedoeld voor openlucht. Aan het einde van het festival zal het werk wellicht net zo verkommerd zijn als Kasteel De Lovie.

Onderweg kom je in het groen een deel van het gedichtenparcours tegen, rond een nieuw geplaatste uitkijktoren met zicht op het glooiende landschap. Curator Peter Verhelst koos ervoor de poëzie te scheiden van de beeldende kunst. ‘Poëzie is kwetsbaar. Zet er een beeld bij en de woorden verdwijnen. Of erger nog: woorden worden gepercipieerd als een handleiding bij het kunstwerk. Dat willen we niet. De poëzie spreekt voor zichzelf.’

Om die autonomie te bewaren zijn op de binnenlocaties aparte poëziezalen ingericht waar de gedichten op muziekstaanders te lezen zijn. Soms worden ze ook voorgelezen, onder meer door Zwangere Guy. Er is veel aandacht voor de poëzie van Stefan Hertmans, wiens zeventigste verjaardag in Watou wordt gevierd. Net zo goed zijn er drie ongepubliceerde gedichten van de Nederlandse schrijfster Marieke Lucas Rijneveld.

Als je uit het veld komt, ben je direct bij de kerk. Binnen ligt een kunstwerk van de Britse Lucy Skaer. Kunstwerken, eigenlijk. Ze maakte in 2013 de sculptuur ‘Sticks and Stones’ in mahoniehout. De jaren daarna vroeg ze kunstenaars en vakmensen het kunstwerk te herhalen in andere materialen. In Watou wordt de negende en laatste versie, in glas, toegevoegd.

Honderd meter voorbij de kerk is in het Festivalhuis nog veel te zien. Zoals een ruw maar knap schilderij van de Britse Tracey Emin, die een paar keer terugkeert op het festival. Een heel kunstige fotosculptuur van de Belgische fotografe Eva Vermandel ook.

En elke CEO die met zichzelf kan lachen - ze bestaan toch? - moet gaan zitten voor de video ‘Mainstream’. De Brusselse kunstenares Ariane Loze speelt verschillende zakenvrouwen die aan een stijlvol gedekte eettafel in dialoog gaan. De dialogen zijn gebaseerd op uitspraken van CEO’s die Loze in managementbladen vond. Droge materie, eigenlijk. Een beetje zelfingenomen soms. Maar zelfs dat kan kunst worden in Watou.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud