Om van te snoepen

©Wayne Thiebaud

De Amerikaanse kunstenaar Wayne Thiebaud schildert al decennia ijsjes, taarten en hotdogs. Telkens opnieuw, telkens anders. Museum Voorlinden in Wassenaar brengt zijn werk samen.

Klokslag zes uur loopt zijn wekker af. Om zeven uur zit hij in zijn atelier. Twee uur later speelt hij zijn dagelijkse partijtje tennis. Om daarna weer te gaan schilderen. Niet kwaad voor iemand van 97.

De jaren hebben weinig vat op Wayne Thiebauds werk. Bij de voorbereiding van de tentoonstelling in Voorlinden wilde hij een paar maanden geleden aan Joop van Caldenborgh, de eigenaar van het museum, een schilderij van een paar schoenen tonen. Hij vond het niet meteen terug in zijn atelier in Californië.

‘Geef je schoenen eens’, zei hij aan Van Caldenborgh. ‘Ik maak wel een ander’. Een paar dagen later was het nieuwe schilderij droog.

Het is het jongste werk op de tentoonstelling. Het is vintage Thiebaud, van een bibberende hand is nergens sprake. Vanop een afstand lijk je gewoon naar twee zwarte, blinkende schoenen met een slagschaduw te kijken. Maar ga er met je neus op staan en het zwart breekt uiteen in fijne lijntjes geel, rood, blauw, groen.

Thiebaud is een meester in de weergave van kleur: hij schildert geen zwarte schoenen, hij schildert het effect van de lichtinval op zwarte schoenen.

De schaduw is voor Thiebaud net zo belangrijk. Ook daar gaat hij op zoek naar de tonen van grijs en blauw, alsof de schaduw een eigen leven leidt.

Vermeer en Rubens

In Voorlinden vergelijken ze hem met Johannes Vermeer. Thiebaud verwijst wel eens naar Pieter Paul Rubens als een grote inspiratiebron. Het kost enige moeite om jezelf daarvan te overtuigen als je zijn schilderijen bekijkt.

Coffee and Donuts, 2014

Thiebaud heeft in zijn onderwerpkeuze niets van een barokschilder. Hij schildert taarten, hotdogs, ijscrèmekarren, portretten zonder achtergrond. Je ziet het Rubens niet meteen doen. Maar het gaat dus om de manier waarop: de weergave van licht en schaduw. In die optiek is Thiebaud wel degelijk verwant aan de barokschilders.

Artistiek groeide Thiebaud op in de jaren vijftig in New York, waar het abstract expressionisme hoogtij vierde. Maar voor de hoogdravende theorieën van zijn collega’s was Thiebaud te nuchter. Hij was ook geen kunstenaar van geboorte. Van opleiding was hij vormgever. Na zijn studies werkte hij een tijd als reclameschilder, designer en cartoonist.

Een stuk taart of een vrouw. Voor Thiebaud is er schilder kundig geen verschil.

In New York raakte hij bevriend met Willem de Kooning, een van de boegbeelden van het abstract expressionisme. De twee voerden lange gesprekken over de kunst van het schilderen. ‘We konden eindeloos over kwastwerk en dergelijke praten. Dat is overduideljk de kern van de zaak’, aldus Thiebaud. De techniek dus, en niet de emotionele pijntjes van de getormenteerde kunstenaar.

Kloddertjes mosterd

De expo in Voorlinden is schildertechnisch opgebouwd. Ze belicht telkens één vormelijk aspect uit de praktijk van Thiebaud. Het is een prima aanpak omdat je aan het einde precies weet waar de Amerikaanse kunstenaar voor staat. Thiebaud modelleert zijn schilderen op drie basisvormen: een rechthoek, een ellips of een cirkel, en een driehoek. Een stuk taart past daar perfect in. ‘Een driehoek op een schoteltje’, zegt Thiebaud graag.

Op zijn doeken beeldt hij de objecten vaak in veelvoud af. In Voorlinden hangt een prachtig schilderij met vijf met mosterd besmeerde hotdogs. Geen enkele hotdog is hetzelfde: nu eens is de worst wat dikker, dan weer is het broodje iets bruiner. En wat ook zo mooi is: je krijgt echt het gevoel dat er kloddertjes mosterd op de schilderijen liggen. ‘Object transference’, noemt Thiebaud dat. De verf zo aanbrengen dat het lijkt op de substantie die wordt geschilderd.

Green Dress, 1966-2017

Thiebaud schildert zijn objecten uit het hoofd. In zijn atelier geen taarten, ijsjes of vrouwenschoenen met hakken. Er is ook nooit achtergrond op zijn schilderijen. In die zin vertelt Thiebaud geen verhalen: wie de taart heeft gemaakt of wie ze gaat opeten, je weet het niet.

Thiebaud werkt nog altijd op net dezelfde manier als in 1960. Elk schilderij is een reis naar de essentie van het schilderen: het vinden van de juiste vorm bij het juiste licht.

Voor de expo maakt het niet uit. Integendeel. De schoenen uit 2018 hangen naast het portret ‘Standing Man’ uit 1964. Je zou zweren dat de man die nieuwe schoenen draagt. Er hangen ook aardig wat portretten. Al heeft Thiebaud het liever over figuren, allicht omdat de mensen op zijn schilderijen geen herinneringen lijken te hebben. Ze staren in het niets. Ook bij hen is er geen achtergrond. Een stuk taart of een vrouw, voor Thiebaud is er schilderkundig geen verschil.

‘Wayne Thiebaud’ loopt tot 16 september in Voorlinden in Wassenaar. www.voorlinden.nl

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content