Op zoek naar Bruegel in Gaasbeek

Frits Van den Berghe, 'De mallemolen'. ©Courtesy Galerie Oscar De Vos

Voor een echte Bruegel-expo moest u vorig jaar in Wenen zijn. Maar nu probeert ook het kasteel van Gaasbeek de geest van de schilder in een uitwaaierende tentoonstelling te vatten.

Kosten noch moeite worden gespaard om Pieter Bruegel de Oude te promoten in Vlaanderen en Brussel dit jaar. Hij stierf in 1569, 450 jaar geleden. Dat moet gevierd worden. Jammer genoeg is er nergens te lande een grote Bruegel-tentoonstelling te zien. Daarvoor moest je vorig jaar naar het Kunsthistorisches Museum in Wenen waar heel uitzonderlijk 30 van de 45 bestaande schilderijen van de meester werden getoond.

In ons land werd de geplande tentoonstelling over Bruegel en zijn tijdgenoten in het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten in Antwerpen uitgesteld omdat de renovatie van het museum nog altijd niet afgelopen is. De afwezigheid van Bruegel wordt goedgemaakt door een rist initiatieven die de schilder toch op een of andere manier in de schijnwerpers zetten.

Herontdekt

Bruegel behandelde in zijn schilderijen zowat alle aspecten van het leven. In die context is het niet al te moeilijk om kunstenaars te vinden ‘die iets met Bruegel hebben’.

De tentoonstelling ‘Feast of Fools, Bruegel herontdekt’ is daar een goed voorbeeld van. Ze toont aan de hand van werken van een hele reeks oudere en hedendaagse kunstenaars hoe de thema’s van Bruegel voortleven. Bruegel behandelde in zijn schilderijen zowat alle aspecten van het leven, van feesten over kou lijden tot hard labeur. In die context is het niet al te moeilijk om kunstenaars te vinden ‘die iets met Bruegel hebben’, zoals het in de cataloog wordt uitgelegd. Maar het is gewaagd om een tentoonstelling de ondertitel ‘Bruegel herontdekt’ mee te geven. Want over Bruegel zelf valt eigenlijk niet zo veel te herontdekken in Gaasbeek.

Maakt dat van ‘Feast of Fools’ een slechte tentoonstelling? Hoegenaamd niet. Ze is opgedeeld in zes thema’s die telkens verwijzen naar een aspect van Bruegels oeuvre. In een van de eerste zalen in het kasteel hangt een prachtig ensemble van Vlaamse expressionistische kunst over het boerenleven uit de eerste helft van de twintigste eeuw.

‘Deeske’ en ‘De slechte zaaier’ van Gustave Van de Woestyne. ‘Ode aan Vlaanderen’ van Constant Permeke. ‘Man met riek’ van Anto Carte. Je ziet de schilderijen wel eens vaker op een tentoonstelling, maar zelden samen.

Bruegel was een kei in landschapsschilderijen. Realistisch was het nooit. Hij stelde zijn landschappen samen uit interessante brokken die hij her en der had gezien. Er is één 20ste-eeuwse schilder die meteen aan Bruegel doet denken als je een (sneeuw)landschap van hem ziet: Valerius De Saedeleer. Hij mocht niet ontbreken in Gaasbeek.

Ook James Ensor schilderde wel eens ‘Bruegeliaanse’ landschappen. Ensor komt uiteraard ook terug bij het thema van carnaval en feestpartijen. Ook Jean Brusselmans (‘Carnaval’) en Frits Van den Berghe (‘De mallemolen’) zijn een lust voor het oog om naar te kijken.

Virtual reality

Feast of Food ©Rimini Protokoll

Minstens zo interessant zijn de interventies van de hedendaagse kunstenaars. Zij lieten zich doorgaans wel helemaal inspireren door het oeuvre van Bruegel. Een van de meest ambitieuze werken is het virtual reality-project ‘Feast of Food’ van het Duitse collectief Rimini Protokoll. De kunstenaars onderzoeken hoe onze voedselproductie veranderde doorheen de tijd. Als bezoeker word je met de VR-bril ondergedompeld in een wereld waarin mensen werken, ver weg van onze keukens: van Rungis, vlakbij Parijs - de grootste voedselmarkt ter wereld - tot een reusachtig slachthuis in Beieren of plantages in Almeria.

‘De val van Icarus’ van Bruegel - het origineel is verloren gegaan - inspireerde ook. Lázara Rosell Albear maakte de indringende videoinstallatie ‘The Fall: Re-en-act’ over het icaruscomplex. Soms schuilt kunst in een klein hoekje. In het geval van Honoré d’O is dat in de badkamer van de markiezin, de voormalige bewoonster van het kasteel. De kunstenaar legde er enkele boeken met foto’s van eigen werk. Gelinkt aan Bruegel uiteraard.

‘Feast of Fools, Bruegel herontdekt’ tot 28 juli in Kasteel van Gaasbeek. www.kasteelvangaasbeek.be

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect