Pride in het museum

Het dansplatform van Félix González-Torres, gemaakt in de nasleep van de aidscrisis. ©katrijn van giel

Geen Pride Week door corona, maar Antwerpen viert holebi’s en transpersonen op een andere manier. ‘Together.’ in het M HKA is de eerste lgbtq-groepstentoonstelling ooit in België. ‘De kunstgeschiedenis is doordrongen van queer.’

 ‘2020 markeert het vijftigjarige bestaan van de Pride Parade. Het is erg jammer dat de parade precies dit jaar niet kan doorgaan’, zegt de curator, kunstenaar Philip Huyghe, voor wie het queeraspect een constante is in zijn oeuvre. ‘Ik beschouw mezelf niet als activist, maar mijn kunst is zeker geëngageerd en gestuurd door het queerzijn. Ik ijver al enkele jaren voor een dergelijke expo in het M HKA. Nu is ze er eindelijk.’

De aanvaarding van homoseksualiteit en genderdiversiteit vormen grote maatschappelijke en culturele verschuivingen. Het is logisch dat die ook in de kunst gereflecteerd worden.
Tom Sanders
Kunstenaar

In één rotonde zijn werken van 19 hedendaagse kunstenaars verzameld, die meestal rechtstreeks met de thematiek te maken hebben. Twee zwart-witfoto’s aan de ingang bieden een kleine historische duiding: een geënsceneerd beeld als affiche voor de eerste Pride en een foto van Marsha P. Johnson, die een belangrijke rol speelde in het ontstaan van de hele beweging.

Curator en kunstenaar Philip Huyghe op zijn expo 'Together.': 'Mijn kunst is zeker gestuurd door het queer-zijn.' ©katrijn van giel

De expo wil vooral aantonen dat de lgbtq-beweging nog altijd aanwezig én nodig is. Kunstenaar Tom Sanders, die het campagnebeeld, een vuist met opgestoken regenboogpink, ontwierp: ‘De kunstgeschiedenis is doordrongen van queer kunstenaars. Het wordt tijd dat ook zichtbaar te maken. De aanvaarding van homoseksualiteit en genderdiversiteit vormen grote maatschappelijke en culturele verschuivingen. Het is logisch dat die ook in de kunst gereflecteerd worden en dat kunst aan die shift bijdraagt.’

Lgbtqia+ staat voor Lesbian, Gay, Bisexual, Transgender, Queer, Intersex, Asexual en meer. Het is een overkoepelende term voor mensen wiens gender, seksuele aantrekking of romantische beleving niet beantwoorden aan heteronormatieve standaarden. Kunstenaar Stef Van Looveren: ‘Een expo als deze is belangrijk omdat ze verschillende perspectieven toont van wat men vaak als één gemeenschap beschouwt. Vaak blijft ‘queerkunst’ een beetje aan de oppervlakte, hier kunnen we er dieper op ingaan.’

Make-up

Een triptiek van Carla Arocha en Stéphane Schraenen, monochrome rechthoekige prints met een bescheiden cirkeltje als peephole, is verdeeld over drie punten in de ruimte. Zo communiceren de drie met elkaar, maar reflecteren ze ook alle andere werken in het monochrome oppervlak.

Huyghe nodigde Arocha en Schraenen, Stef Van Looveren en Marijke De Roover uit om op hun beurt andere kunstenaars aan te trekken. Op die manier ontstond een groep mensen van verschillende generaties en achtergronden. ‘Marijke De Roover is een oud-studente van me’, zegt Huyghe. ‘Haar werk is doordrongen van popcultuur, zelfrelativering en humor.’ In de expo is van haar een video te zien, waarin ze fragmenten uit populaire Hollywoodfilms combineert met eigen materiaal.

Van Looveren koos onder meer voor Victoria Sin, die actief is als dragqueen en kunstenaar. Op reinigingsdoeken presenteert Sin een afdruk van make-up, als een masker dat afgelegd kan worden. ‘Sin bevraagt de binariteit door vrouwelijke lichamelijkheid en make-up, die geassocieerd wordt met het vrouwelijke, uit te vergroten.’

De sculpturen kunnen ook echt als handtassen gedragen worden, en daarmee buiten de kunstwereld treden.

Een handtas van kunstenaar Stef Van Looveren. ©katrijn van giel

Zelf onderzoekt Van Looveren de wrijving tussen biologisch geslacht en genderidentiteit. Siliconen handtassen tonen geslachtsdelen over het hele spectrum, van een penis tot een vagina, maar ook het intersekse geslacht. ‘Op een gezicht kleven we vaak meteen een geslacht als identificiatie. Alleen komt dat soms niet overeen met hoe iemand zichzelf identificeert. Dat heeft verregaande gevolgen.’ De handtas wordt met het vrouwelijke geassocieerd, maar is ook een manier om zich uit te drukken. Dat staat los van een biologisch geslacht. De sculpturen kunnen echt als handtassen gedragen worden, en daarmee buiten de kunstwereld treden. 

Eenzame danser

Sanders en Huyghe geven uitleg bij de experimentele video van undergroundcinemapionier Jack Smith: ‘Hij verdient een betere plaats in de kunstgeschiedenis. Hij had een grote invloed op Andy Warhol, maar bleef zelf altijd onder de radar.’ Ook gevestigde waarden als Cindy Sherman en Nan Goldin, die als een van de eersten de queercultuur in haar omgeving vastlegde, zijn vertegenwoordigd.

Centraal in de ruimte staat een klein dansplatform van Félix González-Torres, net groot genoeg voor één persoon. ‘Dat werk toont een grote mate van isolatie en eenzaamheid’, zegt Huyghe. ‘Het werd gemaakt in de nasleep van de aidscrisis, maar is vandaag even relevant.’  

Door de stad plaatste een andere organisatie, Antwerp Queer Arts Festival, enkele kunstwerken in een ‘Queer arts city walk’, tot 9 augustus. ‘Hoewel er geen rechtstreekse samenwerking met het festival is, is het belangrijk dat de queercommunity op meerdere plaatsen in de stad zichtbaar is, vooral nu door de coronacrisis geen parade kan plaatsvinden’, zegt Van Looveren.

Tot 6 september in het M HKA in Antwerpen.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud