Robots, nimfen en een oude meester

Een peepshow, een robot, kleurrijke erotische schilderijen én drie meesterwerken van de oude Venetiaanse meester Titiaan. De eerbiedwaardige Londense National Gallery verbaast deze zomer met een prikkelende expo.

In 1556-1559 schilderde de oude Venetiaanse meester Titiaan (1506-1576) drie doeken gebaseerd op de 'Metamorfosen' van de Latijnse dichter Ovidius. Twee ervan, 'Diana en Calisto' en 'Acteon en Diana', stuurde hij naar zijn opdrachtgever, de Spaanse koning Filips II. De koning toonde de behoorlijk frivole schilderijen met een naakte Diana enkel aan een select mannelijk gezelschap en verborg ze achter een doek voor vrouwelijke blikken.

Titiaan begon ook met het schilderen van een derde doek, 'De dood van Acteon'. Toen hij stierf in 1576 was het nog onafgewerkt. De National Gallery heeft het in zijn bezit sinds 1972, de twee andere doeken werden recent aangekocht samen met de National Gallery of Scotland, en met de hulp van sponsors én het grote publiek. Voor het eerst sinds ze Titiaans studio verlieten, zijn de drie meesterwerken van de grote Venetiaan nu opnieuw verenigd op deze tentoonstelling.

Uit twee episoden uit de 'Metamorfosen' van Ovidius construeerde Titiaan een eigen verhaal. In het eerste doek zien wij hoe de strenge maangodin Diana de door Zeus bezwangerde nimf Calisto verstoot. In het tweede doek bespiedt de jager Acteon Diana en haar naakte nimfen in hun grot. En in het laatste - onafgewerkte - doek neemt Diana wraak door Acteon in een hert te veranderen dat door zijn eigen jachthonden verscheurd wordt.

HEDENDAAGS

Het opnieuw samenbrengen van de drie meesterwerken was voor de National Gallery de aanleiding voor een bijzonder project in het kader van de 'Cultural Olympiad' in Londen. Curatrice Minna Moore Ede wou dat de werken van Titiaan de aanleiding vormden voor een samenwerking tussen de verschillende kunsten die herinnert aan de glorieperiode van de Ballets Russes van Sergei Diaghilev. Drie hedendaagse kunstenaars, Mark Wallinger, Conrad Shawcross en Chris Ofili, ontwierpen kunstwerken geïnspireerd door Titiaan, en daarnaast elk ook de kostuums en decors voor een ballet - drie in totaal - die opgevoerd worden door het Royal Ballet. Daarnaast werd ook nog eens aan 14 Britse dichters (met Seamus Heaney als bekendste) gevraagd gedichten te maken rond de werken van Titiaan en de 'Metamorfosen' van Ovidius die hen inspireerden.

Hedendaagse en oude kunst naast elkaar tonen is een doodgewone zaak geworden in het moderne museumwezen. Zelden of nooit wordt het overtuigend gedaan, al te vaak is het een onemanshow in een historische omgeving ter meerdere eer en glorie van de hedendaagse kunstenaar (zie bijvoorbeeld Jeff Koons twee jaar geleden in het paleis van Versailles). En nog minder vaak vertelt de hedendaagse kunst iets nieuws over de oude. Niet zo in de National Gallery: het hele project vertrekt van de drie doeken van Titiaan - die letterlijk centraal staan in de tentoonstelling - en belicht er verschillende aspecten van.

Hoe gewaagd en provocerend de cabine met daarin een badende naakte dame ook is die Mark Wallinger liet installeren, hij belicht daarmee een aspect dat prominent aanwezig is in het werk van Titiaan. De toeschouwer begluurt hier de performers zoals Acteon Diana en haar nimfen bespiedt. Concurrentie voor de peepshows in Soho is Wallingers kunstwerk overigens niet. De toeschouwer moet door een sleutelgat of enkele kleine openingen naar binnen gluren en kan slechts een vage glimp opvangen van een van de zeven dames die elkaar daar om de twee uur aflossen. Ze heten allemaal Diana en Wallinger vond ze via Twitter.

Chris Ofili, net zoals Wallinger een ex-winnaar van de Turner Prize, verplaatste de wereld van Titiaan naar zijn eigen leefwereld, Trinidad. In felle kleuren schilderde hij neo-expressionistische versies van motieven uit Titiaans werk waarbij seks en erotiek de hoofdrol spelen. Conrad Shawcross bespeelt een heel ander aspect dat aanwezig is in het werk van Titiaan: Diana als wraakgodin. Diana wordt bij hem een industriële robot - zoals in de auto-industrie - die in een glazen kooi zit samen met een hertengewei dat door die robot vervaardigd is. In de balletversie gebruikt Shawcross een zeven meter hoge robot, waarmee de danser die Acteon speelt een heuse 'pas de deux' uitvoert. Mark Wallinger laat zijn ballet zich dan weer afspelen op de maan (Diana is de godin van de maan), en hij vervangt Acteon door Amerikaanse astronauten die in zijn ogen de maan 'verkracht' hebben. Ofili's ballet is dan weer het enige met een verhaal en een heus libretto.

Eén ding heeft 'Metamorphosis - Titian 2012' gemeen met de andere pogingen om hedendaagse met oude kunst te combineren: ook hier reikt de hedendaagse kunst niet tot aan de enkels van de oude. De drie hier samengebrachte doeken van Titiaan zouden op zichzelf al voldoende moeten zijn om het publiek naar de National Gallery te lokken. Wallinger, Ofili en Shawcross zorgen voor niet meer dan een leuke bonus. Hun werk heeft vooral de verdienste om bepaalde - nog altijd actuele - aspecten uit de doeken van Titiaan naar voren te halen.

 

www.nationalgallery.co.uk

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud