Advertentie
Advertentie

Ron Mueck in Voorlinden | Levensecht, maar nooit levensgroot

'In Bed', 2005. ©Antoine van Kaam

De siliconen mensen van de Australische kunstenaar Ron Mueck spreken nooit en wenden vaak de blik af. Toch raken ze je midscheeps. Museum Voorlinden heeft er 15 verzameld in een expo. 'Ze halen je voortdurend uit je comfortzone.'

'Couple under an Umbrella' (2013) van Ron Mueck (66) is zonder twijfel het meest gefotografeerde werk in Museum Voorlinden in Wassenaar. De sculptuur stelt een bejaard koppel voor dat onder een parasol geniet van de zon op het strand. De vrouw kijkt liefdevol glimlachend naar haar man, die in gedachten verzonken voor zich uit staart.

De twee zijn precies twee keer zo groot als echte mensen. Door die omvang en de levensechtheid blijft iedereen, willen of niet, lang bij de installatie hangen. Al sinds de opening van het museum in 2016. 'We hebben de installatie ooit twee of drie maanden weer naar het depot gebracht. Dat was geen goed idee. 'Waar zijn de reuzenpoppen?', vroeg de ene bezoeker na de andere. We hebben ze dan maar teruggezet', zegt museumdirecteur Suzanne Swarts.

Advertentie
'Couple under an Umbrella', 2013. ©Antoine van Kaam

Mueck werkte twee jaar aan het koppel. Na een tournee door Zuid-Amerika kocht Joop van Caldenborgh, de eigenaar van Voorlinden, de sculptuur. 'Ron was erbij toen we de sculptuur in het museum installeerden. Het was voor hem een emotioneel weerzien. Maar de kunstenaar in hem kwam snel naar boven. Hij pakte zijn schildersezel en kwastjes en begon de borst van de man bij te schilderen. Vergis je niet, Mueck is naast beeldhouwer ook een begenadigd schilder. Elke moedervlek, elk rood haarzakje schildert hij zelf op zijn siliconen beelden.'

Voorlinden bezit drie sculpturen van hem. Dat is best veel, als je weet dat de teller van Muecks oeuvre op 48 staat. De tentoonstelling toont er 15. Mueck wordt vaak een van boegbeeld van het hyperrealisme genoemd: beelden die griezelig echt op mensen lijken. Al klopt dat bij Mueck maar voor de helft.

Baby met baard

Barbara Bos, hoofd tentoonstellingen in Voorlinden, wijst naar een van de oudste beelden op de expo: 'Ghost' (1998), een tienermeisje in een turnpak. 'Ze is wel levensecht, maar niet levensgroot. Mueck speelt voortdurend met formaten. De personages zijn piepklein of reuzegroot. In beide gevallen ontregelen ze het observatievermogen van de kijker.'

Het beste voorbeeld is 'Man in Blankets' (2000), dat ook tot de collectie van het museum behoort. 'We hadden deze week een klas op bezoek die we al een preview van de expo gunden. 'Kijk hier, een baby met een baard', riep een jongetje uit. Ik zei: 'Kijk eens goed. Is dat wel een baby?' 'Ja,' riep hij opnieuw uit, 'een baby met een baard!'' Swarts moet erom glimlachen. 'Ik snap zijn vastberadenheid. De man lijkt op een baby. Hij is in ziekenhuisdekens gewikkeld en neemt een foetushouding aan. Maar het is dus wel degelijk een volwassen man.'

'Mueck haalt je met zijn beelden voortdurend uit je comfortzone, omdat hij een context schept die je niet gewoon bent. Daarom hebben zijn sculpturen iets verontrustends', zegt Bos.

'Man in Boat', 2002. ©Antoine van Kaam

Je kan ook een batterij psychologische interpretaties op zijn beelden loslaten, zoals bij 'Ghost'. 'Het pubermeisje worstelt met haar lichaam. Daarom kijkt ze weg van de toeschouwer. Ze wil zo weinig mogelijk contact met de buitenwereld. Ze kijkt niet en wil niet bekeken worden. Dat gevoel roept ze in elk geval op', zegt Swarts.

Zo zijn er nog wel meer beelden die als spiegel voor je eigen gevoelens dienen. De kleine man in de grote roeiboot, bijvoorbeeld. Is hij eenzaam? Of is hij net een avonturier die de woeste rivieren trotseert? En de gigantische vrouw met de opgetrokken knieën in het bed, is ze voldaan of net het tegenovergestelde?

We zouden het Mueck zelf kunnen vragen, hij is in Wassenaar voor de opbouw van de expo. Maar de kunstenaar weigert consequent elk interview. Je kan hem een beetje contactschuw noemen. 'Hij woonde lang in Londen, maar hij is verhuisd naar het Kanaaleiland Isle of Wight om aan alle drukte te ontsnappen', zegt Swarts.

The Muppets

De aanleg voor het maken van poppen erfde Mueck van zijn moeder, die in Melbourne poppenmaker was. Hij volgde haar voorbeeld en werd ook poppenspeler. Hij maakte deel uit van 'The Muppet Show' en werkte mee aan de animatiefilm 'Labyrinth' van Jim Henson, de bedenker van The Muppets.

De liefde gaf Muecks carrière een nieuwe wending. Hij trouwde met de dochter van de Portugees-Britse schilder Paula Rego. Die vroeg hem in 1996 een kleine Pinocchio te maken voor haar expo 'Spellbound: Art and Film' in de Hayward Gallery in Londen. De verzamelaar Charles Saatchi was zo onder de indruk van Muecks sculptuur dat hij prompt nog drie beelden bestelde. Mueck ging aan de slag en is nooit meer gestopt.

'En Garde', 2023. ©Antoine van Kaam

Voorlinden toont mooi zijn evolutie. Heel lang was de essentie van zijn kunst de huidexpressie. Die was op en top hyperrealistisch, met alle oneffenheden, tot het kleinste haartje toe. Maar daar is hij van afgestapt. De eerste keer in 2016-2017 voor 'Mass', een installatie met honderd grote menselijke schedels. Ze vullen in Voorlinden een hele zaal. In deze installatie gaat het om symboliek. De schedel als pars pro toto voor het menselijk lijden of de menselijke vernietigingsdrift. Vreemd genoeg roept de symbolische installatie minder emotie op dan Muecks hyperrealistische in zichzelf gekeerde mensen.

Dat kan je ook zeggen van zijn recentste werk, 'En Garde' (2023). Drie vervaarlijke honden lijken je op te wachten. Zijn ze bang van jou of moet jij bang zijn? Dat laatste is minder het geval. Mueck boetseert zijn honden nog altijd waarheidsgetrouw, maar de vacht zonder één haartje oogt dit keer hyperartificieel. Daardoor weet je meteen dat het geen echte honden zijn. Het blijven knappe beelden, maar ze missen de ziel die zijn levensechte mensen wel lijken te hebben.

'Ron Mueck' loopt tot 17 november in Museum Voorlinden in Wassenaar. Online reserveren is dit keer verplicht. Door de kwetsbaarheid van de sculpturen is de toegang tot de expo beperkt.

'

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie
Gesponsorde inhoud
Tijd Connect
Tijd Connect biedt organisaties toegang tot het netwerk van De Tijd. De partners zijn verantwoordelijk voor de inhoud.
Partnercontent
Partner Content biedt organisaties toegang tot het netwerk van De Tijd. De partners zijn verantwoordelijk voor de inhoud.