Toch naar kantoor

Als de heimwee naar de werkvloer te groot wordt, kan een bezoek aan het Design Museum Gent troostend werken. De expo ‘Het bureau’ maakt de kantoorgeschiedenis tastbaar.

‘Ik heb ze niet gewogen, maar je had in de 17de eeuw enkele sterke mannen nodig om deze vargueno rond te dragen’, zegt curator Ernst van der Hoeven in het eerste zaaltje van de expo ‘Het bureau’. De vargueno, een Spaans meubelstuk, lijkt een stapeling van twee forse kasten. Maar doe ze open en er ontvouwt zich een minikantoor met een schrijftafel en heel wat kleine laatjes en kastjes. Stilistisch is de vargueno een mix van christelijke en islamitische elementen uitgevoerd in exquise materialen als ivoor, fluweel en notenhout.

Tot aan de 17de de eeuw waren alle bureaus verplaatsbaar, op die van monniken in het klooster na. Ze waren niet allemaal zo groot als de vargueno’s. De oudste schrijfkist in de expo, uit het begin van de 16de eeuw, is bijzonder klein maar wel heel fraai. In de 18de en 19de eeuw werden de draagbare bureaus echte gebruiksvoorwerpen. Beroemd is de zelf ontworpen schrijfkist van de Amerikaanse staatsman Thomas Jefferson. Hij schreef er in 1776 zijn Declaration of Independence op. Een mooie prent toont Jefferson aan het werk in zijn koets. Een gelijkaardige schrijftafel is te zien op de expo.

Behoefte aan privacy

De secretaire neemt een aparte plaats in in de geschiedenis van de schrijftafel. De vaste bureaus waren in de 18de eeuw aan een gestage opmars begonnen, vooral onder impuls van Franse meubelmakers. Ze waren plat en er was plaats voor twee: de baas en zijn klerk. Maar de groeiende behoefte aan privacy bracht de secretaire, een schrijftafel annex afsluitbare kastjes en geheime laden.

Aan zo’n soort bureau schreef markiezin De Merteuil wellicht haar geheime liefdesbrieven aan burggraaf Valmont, die andere hoofdfiguur uit de onvolprezen 18de- eeuwse brievenroman ‘Les liaisons dangereuses’ van Choderlos de Laclos. ‘De secretaire nodigde uit om geheimen neer te schrijven’, zegt van der Hoeven. ‘Zoals je nu snel je laptop dichtklapt als iemand over je rug dreigt mee te lezen, kon je snel je schrijfsels in een van de laden opbergen. De secretaire was een stap voorwaarts in de vrouwenemancipatie. Door het schrijven van brieven in volledige privacy konden de vrouwen makkelijker contact met de buitenwereld onderhouden.’

Op de expo staan twee mooie exemplaren in de Empirestijl, die in de tijd van Napoleon ontstond. De Franse keizer was een grote fan van de Egyptische en Romeinse bouwkunst. Elementen uit die periodes werden aan het Franse meubilair toegevoegd. Veel tierelantijntjes dus.

Na de industriële revolutie maakten de frivole schrijfkisten en secretaires plaats voor robuuste metalen bureaus. Olivetti zette de toon met zijn ARCO-serie. Denk aan de populaire serie ‘De collega’s’, dat soort bureaus. Niet kapot te krijgen.

Het contrast met de volgende zaal is groot. De Boomerang van de Franse ontwerper Maurice Calka doet denken aan de sciencefictionfilm ‘Barbarella’, met de sensuele Jane Fonda in de hoofdrol. Het polyester meubel met ronde, asymmetrische vormen kondigt de moderniteit aan. Er is zelfs een luxeversie van het meubel: ‘le bureau PDG’, compleet met scherm, aansteker, intercom en een stoel op rails. Het is nog altijd een hebbeding, ook al is het rijk van de Président-Directeur-Général uit.

Kanye West en zijn toenmalig lief Alexis Phifer poseerden in 2007 met de Boomerang op de cover van het tijdschrift Harper’s Bazaar. Ze hadden er een thuis staan.

Gevangen op een Harley

In de jaren negentig veranderde de computer de werkomgeving radicaal. Het Zweedse designbureau Snowcrash maakte het kantoor zelfs overbodig. Zijn Netsurfer heeft iets van een Harley Davidson, maar eigenlijk zit je gevangen voor een computerscherm. Er is geen afleiding, zelfs geen plaats om een kop koffie te zetten. Alles is gericht op het werk.

Wat we onderweg zijn kwijtgespeeld, zie je in een aparte zaal. Op een rijtje staan schrijfmachines (oude Remingtons!), de eerste elektronische typemachines, inktpotten, rekentoestellen en ander kantoormateriaal uit vervlogen tijden. Net als de andere expostukken komen ze uit de collectie van het Design Museum.

De expo eindigt actueel. ‘Carte Blanche’ is een thuiskantoor ontworpen door Ann Demeulemeester in opdracht van de kantoormeubelenfabrikant Bulo. Op de tafel uit schilderslinnen wordt een film geprojecteerd: ‘The Procrastinators’, over mensen die het werk altijd maar uitstellen omdat er thuis geen baas op hun vingers kijkt.

‘Het bureau’ loopt tot 22 augustus in Design Museum Gent, parallel met de expo ‘Home Stories’ over de geschiedenis van het interieur.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud