reportage

Zoomen met Francesco I de' Medici in New York

Ten voeten uit.

Het is een eeuwenoude regel in de museumwereld: een schilderij reist nooit alleen. Corona veranderde dat. Conditiechecks gebeuren nu online. 'Het is een kwestie van vertrouwen', zegt Carl Depauw, directeur van Museum Mayer van den Bergh in Antwerpen.

Het is dinsdagnamiddag, even voor 15 uur en we zitten aan een hoekje van het bureau van Carl Depauw, de directeur van Museum Mayer van den Bergh in Antwerpen. Op zijn computerscherm zegt Zoom dat zijn host hem spoedig zal toelaten. Die host is Christine McDermott, exhibitions project manager bij The Metropolitan Museum of Art in New York, The Met voor de vrienden. Daar begint op 26 juni de tentoonstelling The Medici: Portraits and Politics, 1512–1570.

Een van de schilderijen die er getoond worden is het 16de-eeuwse portret van de nog jonge Francesco I de' Medici, geschilderd door Alessandro Allori. Het is eigendom van het Museum Mayer van den Bergh. Depauw bracht het op 3 juni samen met het kunstvervoerbedrijf Hizkia van Kralingen naar de luchthaven van Zaventem. Daar zwaaide hij het op het tarmac uit.

'Dat zijn we dus niet gewoon', zegt hij. 'Zonder corona was ik mee in het vliegtuig gestapt om in het museum te controleren hoe het schilderij de reis had doorstaan. Maar het was door alle reisbeperkingen te omslachtig nu naar New York te vliegen. We doen de check straks via Zoom. Ergens voelt dat raar. Maar je moet vertrouwen hebben in het andere museum. Het is zoals kinderen alleen op reis laten gaan. Ik verwacht dat het virtueel koerieren, zoals we dat in museaal jargon noemen, veel vaker zal gebeuren. Het is ongelooflijk kostenbesparend.'

Depauw is niet aan zijn proefstuk toe. 'We hebben ons schilderij 'De kruisdraging' uit het atelier van Jheronimus Bosch ook virtueel gecheckt toen we het uitleenden aan het Bonnefantenmuseum in Maastricht. Dat was geen probleem. De camera ziet veel, ook al vertrouwen restaurateurs meer op hun oog.'

De essentie

  • Francesco de Medici is een portret uit de 16de eeuw van Alessandro Allori.
  • Het is in het bezit van Museum Mayer van den Bergh in Antwerpen.
  • Het is uitgeleend voor een tijdelijke expo in The Met in New York.
  • Het doek werd zonder museumkoerier overgevlogen.
  • De conditiecheck gebeurde via Zoom.

Iets na 15 uur is The Met klaar om het portret uit de houten kist te halen. Mary Allen, een van de museummedewerkers, en conservator Alan Miller leggen omstandig iedere stap van wat er staat te gebeuren uit. Ze vragen aan Depauw hoe hij de kist geopend wil zien. 'De kist moet op de grond geopend worden en dna moet het schilderij ingepakt op de tafel worden gelegd', zegt hij.

Het portret is ingepakt in Tyvek, een synthetisch materiaal. 'Het is heel zacht, bijna Japans zijdepapier. Ideaal om het canvas te beschermen', zegt de directeur.

De kist gaat open. Depauw kijkt geconcentreerd toe. 'Kunnen jullie het schilderij met vier mensen optillen? Ieder aan één hoek?' Geen probleem voor The Met. Er is volk genoeg.

Het schilderij wordt op een kar gezet. 'We hebben het de voorbije maanden helemaal laten restaureren. Er is veel vernis van afgekomen. De broek was geel, maar nu is ze crèmekleurig, zoals Allori het schilderde.'

'Hebben jullie de tracker in de kist gevonden?', vraagt Depauw. Allen weet het niet en gaat kijken. Dertig seconden later toont ze een blauw doosje aan de Zoom-camera. 'De tracker meet constant de omstandigheden waarin het schilderij zich tijdens de reis bevindt. Luchtvochtigheid, temperatuur, schokken', zegt Depauw. Ook het conditierapport dat in Antwerpen werd gemaakt, wordt gevonden.

In New York staat Miller ondertussen met zijn neus op het schilderij. 'Carl, ik denk dat ik drie kleine krasjes zie.' Depauw is niet ongerust. 'Die zijn al oud, niets om ons zorgen over te maken. We hadden ze ook al gezien.'

Ik verwacht dat het virtueel koerieren, zoals we dat in museaal jargon noemen, veel vaker zal gebeuren. Het is ongelooflijk kostenbesparend.
Carl Depauw
Directeur Museum Mayer van den Bergh

Even later komt Miller met nog een kleine vondst. 'In het frame hebben we dierlijke uitwerpselen gevonden.' Opnieuw maakt Depauw zich geen zorgen. 'Van oude houtworm waarschijnlijk. Niets nieuws. Door het vervoer is het wellicht vrijgekomen uit openingen in de oude lijst.'

Er wordt verder geen schade aan het schilderij vastgesteld, het kan worden gereden naar de plaats waar het zal worden opgehangen. Daar wordt het eerst opgemeten. En dan valt alles stil. Het is 10 uur New Yorkse tijd. Koffiepauze van een half uur. Het maakt niet uit dat in België een museumdirecteur zit te wachten.

Netwerk

De tentoonstelling van De' Medici's in New York telt 65 bruiklenen uit de hele wereld. Driekwart daarvan is virtueel gekoerierd. 'Dat is veel. Ik ben benieuwd wat de toekomst brengt. Een van de grote nadelen is de afwezigheid van netwerkcontacten. Als ik het portret zelf breng, ontmoet ik heel veel mensen uit de sector. Dat is belangrijk. Dat valt nu allemaal weg. Maar ik maak het wel goed. Het plan is dat ik het schilderij na afloop van de expo ga halen.'

Het beroemdste schilderij van Museum Mayer van den Bergh is 'Dulle Griet' van Pieter Bruegel de Oude. Zou dat ook alleen op het vliegtuig mogen? 'Daarover zou ik toch eens goed moeten nadenken en een paar stevige gesprekken voeren.'

De pauze zit erop in The Met. Het schilderij wordt netjes aan de muur gehangen, naast een buste. Met de camera krijgt Depauw nog een close-up van hoe het erbij hangt. 'Perfect', zegt hij. 'Thank you', klinkt het uit een paar monden in New York. Leave Meeting.

Als ik het portret zelf breng, ontmoet ik heel veel mensen uit de sector. Dat is belangrijk. Dat valt nu allemaal weg.
Carl Depauw
Directeur Museum Mayer van den Bergh

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud